II SA/Kr 1692/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska/ spr. / Sędziowie WSA Barbara Pasternak AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2006 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 23 maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...].04.2002 r., wydaną na podstawie art. 11 pkt 1, art. 27 ust. 1, art. 43 ust. 1, 2a i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 z późn. zm.), Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. uchylił z dniem 1.04.2002 r. decyzję z dnia [...].07.1997 r. o przyznaniu zasiłku stałego z uwagi na opiekę nad dzieckiem specjalnej troski. W uzasadnieniu decyzji wskazał , że zgodnie z art. 6 ust.2 ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej , do zasiłku stałego przyznanego do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się dotychczasowe kryterium dochodowe, a aktualne zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia dziecka dla ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego obowiązują przez okres, na jaki zostały wydane, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2002 r. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W oparciu o art. 43 ust. 2a ustawy właściwy organ zmienia lub uchyla decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie, a także może zmienić lub uchylić decyzję administracyjną na niekorzyść strony, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w ust. 4 i 5 oraz w art. 6 i art. 34 ust. 4a. Zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Dalej organ stwierdził, że w dokumentacji ośrodka znajduje się zaświadczenie lekarskie z dnia [...].09.2001 r. , w którym ustalono prawo do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem M. S. od 11.09.2001 r. do 16.03.2002 r. Skoro zaświadczenie to mogło być podstawą do decyzji przyznającej zasiłek stały nie dłużej niż do 31.03.2002 r., zaistniała konieczność uchylenia decyzji z dniem 1.04.2002 r. Po tej dacie dokumentem, na podstawie którego może być ponownie przyznany zasiłek stały z tytułu opieki nad dzieckiem specjalnej troski jest orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności. W odwołaniu od tej decyzji G. S. zarzuciła, że zasiłek stały pobiera od 1997 r. oraz, że od 4.02.2002 r. oczekuje na orzeczenie stwierdzające stan zdrowia dziecka. Dlatego też uchylenie dotychczasowej decyzji jest dla niej krzywdzące. Decyzją z dnia 23 maja 2002 r. znak: [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że decyzją z dnia [...].07.1997 r. przyznano G. S. świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego na okres od 21.07.1997r. do 31.03.2007 r., z tytułu u wychowywania dziecka specjalnej troski. Następnie powtórzyło argumentację prawną organu I instancji, cytując przepis art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz treść przepisu art. 43 ust. 2a ustawy. Wyjaśniło przy tym, że w orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności winny być zawarte wskazania wymienione w pkt 7 i 8 , dotyczące w szczególności: pkt 7 - konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, pkt 8 - konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności wydanego w dniu [...].04.2002 r. wynika, że M. S. nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Tym samym nie został spełniony jeden z warunków umożliwiających przyznanie matce dziecka zasiłku stałego na nowych zasadach, obowiązujących od dnia 1 stycznia 2002 r. W tej sytuacji organ I instancji zasadnie pozbawił G. S. dalszego prawa do tego świadczenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję G. S. zarzuciła, że w związku z toczącą się sprawą o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jej dziecka, w tym złożeniem przez nią odwołania na orzeczenie organu II instancji do sądu pracy, postępowanie o uchylenie decyzji dotychczasowej winno być zawieszone. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła ojej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podniosła, że orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...].04.2002 r. było orzeczeniem ostatecznym, którego SKO nie mogło podważać. Fakt zaskarżenia orzeczenia do sądu pracy (a więc w trybie pozainstancyjnym) nie rodził obowiązku zawieszenia postępowania w sprawie dotyczącej zasiłku stałego. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi /art. 134 ustawy/. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej, ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do zasiłku stałego przyznanego do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się dotychczasowe kryterium dochodowe, a aktualne zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia dziecka dla ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego obowiązują przez okres, na jaki zostały wydane, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2002 r. Cytowany przez organ przepis art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej , w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji miał następujące brzmienie: " Zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.). Organy obydwu instancji nie przeprowadziły jednak analizy przepisu art.27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Nie wypowiedziały się czy warunki wymienione w tym przepisie ( konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym) muszą być spełnione łącznie, czy też wystarczającym jest spełnienie jednego z nich (konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono również czy wskazania, o których mowa w tym przepisie (art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji), muszą być spełnione łącznie. Bez wyjaśnienia powyższego nie można stwierdzić , czy spełnione są warunki do wydania decyzji w trybie art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 6 b ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej miał następujące brzmienie: "1. Powiatowe zespoły orzekają na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego albo, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej. 2. Ośrodki pomocy społecznej mogą uczestniczyć na prawach strony w sprawach, w których orzekaj ą po wiato we zespoły. 3. W orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w szczególności: 1) odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby, 2) szkolenia, w tym specjalistycznego, 3) zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, 4) uczestnictwa w terapii zajęciowej, 5) konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie tlunej osoby, 6) korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, 7) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, 8) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, 9) spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Konstrukcja tego przepisu nie wskazuje, żeby wszystkie jego punkty miały być spełnione łącznie. Wręcz przeciwnie, niektóre punkty - ze względu na ich treść - pozostają w alternatywie rozłącznej. Wobec powyższego, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, niezbędnym jest dokonanie szczegółowej analizy przepisu art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z treści tego przepisu wynika, że dla przyznania zasiłku stałego muszą być spełnione następujące warunki: 1) osoba starająca się o zasiłek stały musi być zdolna do pracy, 2) nie może pozostawać w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, 3) opieka sprawowana przez osobę starającą się o zasiłek stały ma polegać na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, 4) dochód rodziny nie może przekraczać półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, 5) dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej ora/ /.utrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.). Tak więc istotnym było: 1) czy opieka sprawowana przez skarżącą nad dzieckiem wymaga bezpośredniej, osobistej pielęgnacji ( przy czym bezpośrednia osobista pielęgnacja nie musi być wynikiem znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji dziecka, gdyż warunek laki nie wynika z przepisu art. 27 ust.2 ustawy) lub 2) czy opieka ta wymaga systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym. Spójnik "i" użyty w cytowanym przepisie : opieka ma polegać na "bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym" nie misi oznaczać koniunkcji. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt a ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, jeżeli miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art. 135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 ustawy.