II SA/Kr 1701/03

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W.P., na urzędowym formularzu, o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób represjonowanych w W. z dnia ....................w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzeczeniem z dnia 22 sierpnia 2007 roku oddalił skargę W.P. od w/w decyzji. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną A.P.. Ich miesięczny dochód wynosi ......zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości ........zł oraz świadczenie emerytalne jego żony w wysokości ..... zł. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni .....m-. Nie dysponuje on natomiast zasobami pieniężnymi, jak również cennymi ruchomościami. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy W.P. podniósł, iż zarówno on, jak i żona, są osobami schorowanymi. Na leczenie wydają znaczne kwoty pieniężne. Skarżący choruje na ........i na zakup lekarstw przeznacza .......zł miesięcznie oraz .....zł na zabiegi lekarskie. Żona skarżącego choruje zaś na .........a wysokość miesięcznych wydatków na leki sięga ..... zł i ..... zł na stosowne zabiegi. Ponadto skarżący ponosi miesięcznie następujące wydatki związane z utrzymaniem mieszkania: ..... zł czynsz, .... zł energia elektryczna, .... zł gaz, .... zł telefon. Ostatnio skarżący zakupił aparat ...., za który zapłacił ......zł. Z tych względów nie może on ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i swojej rodziny. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zauważyć wypada, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2006 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2007 roku (Dz. U. z 2006 r. Nr 171, poz. 1227), od dnia 1 stycznia 2007 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 936 zł. Zasadność wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy rozpatrywana była w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Miesięczny dochód rodziny skarżącego wynosi 2.800 zł. Orzekający wziął pod uwagę fakt, iż ze względu na stan zdrowia skarżącego i jego żony znaczna część środków z domowego budżetu przeznaczana jest na zakup lekarstw i konieczne zabiegi lekarskie. Jednakże zestawiając wysokość dochodów z wysokością wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie tj. 100 zł (na obecnym etapie postępowania jest to bowiem jedyny element kosztów sądowych), należy stwierdzić, że sytuacja finansowa skarżącego umożliwia mu sprostanie obowiązkowi uiszczenia kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Tym bardziej, że z akt sprawy wynika, iż skarżący pokrywał uprzednio koszty w takiej wysokości (opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem sporządzanym na jego wniosek). W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Informacje dotyczące sytuacji materialnej skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie charakteryzują go bowiem jako osoby ubogiej Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).