II SA/Kr 1709/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie: WSA Krystyna Daniel (spr.) WSA Renata Czeluśniak Protokolant: Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2002r. Nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń przepustowych skargę oddala Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] 2002 r. znak: [...] na podstawie art. 29 ust. pkt l i ust. 3 z ustawy z 18.07. 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. nr 115 poz. 1229) oraz art. 104 k.p.a.. nakazał W. K., zam. [...] ul. [...], właścicielowi działki nr B w [...] wykonać w ogrodzeniu od strony północnej, które powoduje zakłócenia spływu wód, bezpośrednio na działce przyległej nr A i pośrednie na działce nr C, urządzenia przepustowe, likwidujące skutki podtopień. Określił termin wykonania na [...] 2002. r. W uzasadnieniu wskazał, że E. P. zwróciła się z wnioskiem do Wójta gm. [...] w dniu [...] 2002 r. ponawiając sprawę zakłócenia stosunków wodnych przez W. K. W wyniku przeprowadzonych w dniu [...] 2002 r. oględzin stwierdzono, że wody opadowe, skutkiem naturalnego ukształtowania terenu, spływają ze spadkiem na południe. W czasie oględzin ustalono, że po wykonaniu przez W. K. betonowego ogrodzenia na działce nr B pojawiło się nasączenie gruntu, największe na działce W. G. (nr A) oraz na działce E. P. (działka nr C). Stan ten przyczynia się do podtopienia niżej położonych gruntów tak wodami powierzchniowymi jak gruntowymi. Wody powierzchniowe z drogi (działka nr [...]) przedostają się na działkę E. P. Wybudowane ogrodzenie zwłaszcza od strony południowej powoduje zakłócenia swobodnego odpływu wód. W czasie oględzin stwierdzono, że sama działka nr C znajduje się na gruntach znacznie nawodnionych wodami pochodzenia gruntowego. Zdaniem organu I instancji fakt okresowego występowania wody w piwnicy budynku mieszkalnego E. P. na działce nr C ma też związek z nadmiernym nawodnieniem gruntu wodami podskórnymi, który istniał w przeszłości. Świadczy o tym studnia kopana i studzienka awaryjna wewnątrz budynku. O znacznym nawodnieniu terenu świadczy także ulokowanie w pobliżu, przy drodze gminnej studni publicznej. W związku z tym organ uznaje, że celowe byłoby wykonanie przez E. P. izolacji odwadniającej wraz z drenażem wokół budynku mieszkalnego znajdującego się na działce nr C Od tej decyzji odwołał się W. K. wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, że organ I instancji nie wykazał związku przyczynowego między wzniesionym przez niego betonowym ogrodzeniem na działce nr B a stanem wód gruntowych i opadowych na działce nr C, posiadanej przez E. P. Wskazał, że żadne jego działanie, a w szczególności wybudowane przez niego betonowe ogrodzenie nie mogło mieć wpływu na stosunki wodne na terenie działki nr C, a ogrodzenie zostało tak wykonane aby nie zalewać działki nr C. Podniósł, że E. P. sama doprowadziła do zalewania działki nr C nie podejmując działań koniecznych do jej odwodnienia ale jedynie budując "dziwaczną studnię" w piwnicy. Podniósł, że umieszczenie studzienki w piwnicy domu E. P. świadczy o "zalewaniu piwnicy od dawna", co stwierdzono w protokole oględzin z [...]. 2002 r. Wskazał, że woda opadowa naturalnie, zgodnie ze spadkiem terenu na południe, spływa na tereny niżej położone, co oznacza że woda opadowa z jego działki nie może zalewać działki nr C. Zalewanie działki nr C wodami spływającymi z działki nr B byłoby możliwe tylko wtedy gdyby woda spływała w kierunku północnym ale taka sytuacja nie zachodzi. Nadto podniósł, że z ustaleń znajdujących się w protokole oględzin z dnia [...] 2002 r. nie wynika, aby jakiekolwiek jego działania wpływały na podtopienia na działce C. Podniósł że E. P. nie ma tytułu prawnego do władania działką nr C. Wskazał też że jego bezpośredni sąsiad - W. G. nie zgłasza zastrzeżeń dotyczących podtapiania, wodami spływającymi z działki nr B na grunt działki nr A, która stanowi jego własność. Wskazał, że E. P. również wykonała ogrodzenie od strony zachodniej (na szkicu sytuacyjnym z dnia [...] 2002 r. brak tego ogrodzenia) powodujące, że woda opadowa spływa tylko na południe oraz, że w 2001 r. samowolnie podniosła teren swojej działki, utwardzając go płytami betonowymi, co spowodowało zmianę stanu wody na gruncie w ten sposób, że woda opadowa zamiast wsiąkać w grunt spływa na działki sąsiednie tj. na działkę nr B i A, podniósł nadto, że E. P. zalewa działkę nr B fekaliami. . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...]. 2002 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 2 k.p.a uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że akt z sprawy wynika, iż W. K., właściciel działki nr B w [...], postawił ogrodzenie tej działki od strony południowej i wschodniej. E. P. wnioskiem z [...]. 2002 r. wystąpiła do Wójta [...] o podjęcie działań celem zapobieżenie zalewania wodą jej działki nr C, czego przyczyną - w ocenie wnioskodawczyni- jest podniesienie poziomu gruntu na działce nr B przez W. K. i postawienie przez niego ogrodzenia betonowego na głębokiej podmurówce, co uniemożliwia jakikolwiek odpływ wód z działki nr C. Z protokołu oględzin, przeprowadzonych w dniu [...] 2002 r., w których uczestniczyły strony, działki nr B i C leżą przy drodze woj. nr D Na długości całego łuku drogi nr D w tym na wysokości działki nr C, nie ma żadnego rowu przydrożnego. Wody opadowe spływają po drodze w kierunku południowym, na niżej położone grunty. W protokole odnotowano, że E. P. wprowadziła w 2001 r. zmiany na działce nr C, podnosząc i utwardzając podwórko płytami betonowymi od strony wschodniej, a w jej domu znajduje się w piwnicy studnia i studzienka zbierająca wody gruntowe, co sugeruje że problem zalewania piwnicy występuje od dawna. W czasie oględzin stwierdzono niewielkie nagromadzenie wody za ogrodzeniem od strony północnej na działce W. K. i W. G. W aktach sprawy znajduje się także oświadczenie W. G.- właściciela działki nr A, graniczącej z działką E. P., z którego wynika, że nie wnosi on roszczeń odnośnie zalewania gruntu wodami opadowymi z działki nr C, ponieważ wody te przedostają się dalej przez wybudowane nowe ogrodzenie na działkę W. K. Z kolei E. P. w piśmie z datą [...]. 2002 r. wniosła zastrzeżenia do protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] 2002 r. podnosząc, że w piwnicy jej domu znajduje się jedynie kratka a nie studzienka oraz zakwestionowała brak zapisu w protokole oględzin odnośnie stałych wycieków wód gruntowych i pęknięć muru domu mieszkalnego znajdującego się na działce nr C, powstałych w wyniku przerwania żył wodnych przez W. K. w południowej części jej działki. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie dowiódł, że W. K. spowodował zmiany stosunków wodnych na gruncie oraz, że zmiany przez niego dokonane szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie tj. na działkę nr C. Organ I instancji nie ocenił również w jakim stopniu zmiany dokonane przez E. P. na działce nr C, polegające na podniesieniu i utwardzeniu podwórka od strony wschodniej, mają wpływ na naturalny spływ wód z drogi nr D przy której położona jest działka nr C. Organ odwoławczy wskazał, że należy wyjaśnić nieścisłości występujące między oświadczeniem W. G., który twierdzi, że nie zgłasza problemu zalewania jego działki wodami opadowymi spływającymi z działki E. P., ponieważ wody te spływają dalej na działkę W. K. oraz uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, w którym organ stwierdził, że największe nasączenie gruntu pojawiło się na działce W. G. Organ podniósł, że ponieważ droga nr D na wysokości działki nr C oraz na długości całego łuku drogi od strony południowej nie ma żadnego rowu przydrożnego to zachodzi konieczność dokonania oceny czy droga ta spełnia warunki techniczne jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie stosownie do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2.03. 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Od tej decyzja, wniosła skargę E. P. wnosząc ojej uchylenie. Podniosła że zaskarżona decyzja jest niezgodna z ustawą Prawo wodne i krzywdząca dla niej. Nadto wskazała, że działka nr C, stanowiąca jej własność jest zalewana ponieważ W. K. dokonał podwyższenia działki nr B o l -2 m w wyniku czego wszystkie wody opadowe spływają na jej działkę oraz piwnicę w budynku mieszkalnym znajdującym się na tej działce, natomiast ogrodzenie betonowe wykonane przez W. K. powoduje dodatkowe nasączanie gruntu na działce nr C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie wskazując, z argumentacją analogiczną jak w uzasadnieniu swojej decyzji, natomiast odnosząc się do zarzutu niezgodności zaskarżonej SKO w [...] z [...] 2002 r. z przepisami ustawy Prawo wodne podnosi, że skarżąca nie precyzuje na czym ta niezgodność miałaby polegać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 97§ l ustawy z 30.08. 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 póz. 1270). Przepis ten ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § l p.o.p s.a. W ocenie skargi skarga jest nieuzasadniona. Stosownie do treści art. 29 ustawy z 18.07. 2001 r., Prawo wodne (Dz. U, nr 115, póz. 1229) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej nie może: zmienić stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich, (ust. l pkt 1), odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. l pkt. 2). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie w skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, (ust. 2) Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu "przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3). Z przytoczonego przepisu wynika jednoznacznie, że nakazanie właścicielowi przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom może mieć miejsce jedynie gdy zostanie wykazany związek przyczynowy między działaniem właściciela nieruchomości a szkoda wywołaną tym działaniem dla nieruchomości sąsiednich. Z kolei do generalnych zasad postępowania administracyjnego należy podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Prawidłowe załatwienie sprawy indywidualnej jest uwarunkowane oparciem rozstrzygnięcia na prawidłowo ustalonych tzn. obiektywnie istniejących okolicznościach faktycznych (art. 7 i 77 k.p.a.) oraz wyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi się organy kierowały przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.). Natomiast rozstrzygnięcie, które przesądza o istocie sprawy musi być formułowane w sposób nie budzący wątpliwości i musi być uzasadnione stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. W przedmiotowej sprawie organ I instancji nakazując W. K. wykonanie urządzeń przepustowych w betonowym ogrodzeniu od strony pomocnej, wzniesionym na działce nr B, powinien był wykazać, że na skutek postawienia przez W. K. betonowego ogrodzenia wody opadowe gromadzą się na działce nr C należącej do E. P. i powodują zalewanie i zamakanie gruntu na tej działce, jednakże organ nie uczynił tego. W szczególności organ I instancji zobowiązany był ustalić, wszystkie okoliczności związane ze zmianą stosunków wodnych na działce nr B stanowiącej własność W. K. pod kątem ich szkodliwego wpływu na stosunki wodne na sąsiedniej działce nr C a także ustalić jakie są okoliczności zalewania działki nr C. Organ pierwszoinstancyjny ograniczył się do lakonicznych stwierdzeń, że wybudowane ogrodzenie, zwłaszcza od strony południowej, ogranicza swobodny odpływ wody oraz, że po wybudowaniu betonowego ogrodzenia pojawiło się nasączanie gruntu na działce C oraz największe na działce nr A należącej W. G. Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, organ I instancji nie wykazał czy wybudowanie betonowego ogrodzenia na działce nr B spowodowało zmianę stosunków wodnych na gruncie, które szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Jednocześnie organ I instancji wskazał na szereg innych okoliczności, które mogą wpływać na stan stosunków wodnych na działce nr C jak: naturalny spadek gruntu w kierunku południowym, powodujący spływ wód powierzchniowych z drogi nr D, pozbawionej rowu przydrożnego, nawodnienie działki nr C wodami podskórnymi o czym ma świadczyć studnia i awaryjna studzienka w piwnicy budynku mieszkalnego znajdującego się na tej działce, co sugeruje również istnienie tego stanu od dawna. Jak wskazał organ odwoławczy także i w tym przypadku organ I instancji nie ocenił wpływu tych dodatkowych okoliczności na stan stosunków wodnych na gruncie E. P. Nadto organ I instancji nie odniósł się do okoliczności odnotowanej w protokole oględzin z dnia [...] 2002 r. wskazującej na dokonaną przez E. P. zmianę ukształtowania gruntu na podwórku, polegająca na jego podniesieniu i utrwardzeniu i nie ocenił czy, a jeśli tak, to w jakim zakresie zmiany te mają wpływ na naturalny spływ wody z drogi na działkę nr C. Nie wyjaśnił też, co zostało podniesione przez organ odwoławczy, nieścisłości dotyczących zalewania działki nr A przyjmując, że najbardziej nasączony grunt jest na działce nr A należącej do W. G. bez ustosunkowania się do oświadczeniu W. G. (znajdującego się w aktach), który wskazuje, że wody opadowe z działki E. P. spływają poprzez jego działkę na działkę nr B, a on sam nie wnosi roszczeń z tego tytułu. Organ I instancji powinien się również ustosunkować do kwestii podwyższenia gruntu na działce nr B, na które zwraca uwagę E. P. w swoim oświadczeniu z dnia [...] 2002 r. i które jest odnotowane w protokole oględzin z dnia [...] 2002 r. Wyjaśnienia wymaga także kwestia zalewania wodami bytowymi działki nr B, na co wskazuje W. K. w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu organ odwoławczy słusznie wskazał, że organ I instancji nie zebrał i nie rozpatrzył należycie całego stany faktycznego w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wobec wskazanych wcześniej okoliczności, uznać należy, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, zatem decyzja organu odwoławczego nie narusza prawa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.o.p.s.a., orzekł jak w sentencji.