II SA/Kr 1709/03
WyrokWSA w Krakowie2004-09-28
Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Małgorzata Brachel - Ziaja, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy garaże wybudowane na wywłaszczonej nieruchomości, po wygaśnięciu celu wywłaszczenia, stanowią przeszkodę do zwrotu nieruchomości spadkobiercy poprzedniego właściciela, jeśli nie ustalono, kto i na jakiej podstawie je wybudował?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja odmawiająca zwrotu nieruchomości w części dotyczącej działki z garażami została wydana bez należytego postępowania wyjaśniającego. Samowolne wybudowanie garaży, bez ustalenia ich pochodzenia i podstawy prawnej, nie może przesądzać o przydatności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu, a garaże, jeśli nie służą realizacji celu wywłaszczenia, nie stanowią przeszkody do jego zwrotu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1952 r. na cele kolejowe. Po latach okazało się, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a część nieruchomości stała się zbędna. Organ I instancji odmówił zwrotu części nieruchomości, na której znajdowały się garaże i studnia głębinowa, uznając je za infrastrukturę zrealizowanego celu. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca A.B. kwestionowała odmowę zwrotu działki z garażami, zarzucając samowolną ich budowę i brak postępowania wyjaśniającego.Rozstrzygnięcie
1. Oddalono skargę Gminy S.
2. Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody S. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty J. w części dotyczącej działki [....].
3. Umorzono postępowanie sądowe w części dotyczącej działki [....] (po cofnięciu skargi przez A.B.).
4. Zasądzono od Wojewody S. na rzecz A.B. kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt. II SA/Kr 1709 /03 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel - Ziaja / spr. / AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2004r. sprawy ze skarg na decyzję Wojewody [....] z dnia 02 lipca 2003 r. Nr [....] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości : 1. Gminy S. w części dotyczącej zwrotu działki nr [....] , 2. A.B. w części dotyczącej odmowy zwrotu działek [....] i [....]. I. oddala skargę Gminy S. II. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części dotyczącej działki [....], III. umarza postępowanie sądowe w części dotyczącej działki [....], IV. zasądza od Wojewody [....] na rzecz skarżącej A.B. kwotę 300/ trzysta / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
II SA/Kr 1709/03
UZASADNIENIE
P.J. z d. B. , W.B. , J.J. i W.D. w dniu 17 lipca 1991 r. - złożyli wniosek w Urzędzie Rejonowym w J. o zwrot nieruchomości, położonych w S. obecnie oznaczonych, jako działka nr [....] , obr. [....], o pow. 5.9582 ha. wywłaszczonej decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. , z dnia 19. 06. 1952 r. na rzecz Skarbu Państawa.
Wywłaszczone działki zostały przeznaczone dla [....] Dyrekcji Kolei Państwowych w L. pod rozbudowę osiedla kolejowego oraz pod rozbudowę stacji kolejowej S. Jednakże cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Prowizoryczne osiedle domów mieszkalnych dla kolejarzy węzła sędziszowskiego, przestało istnieć. Obecnie domy opuszczone, uległy samoistnej destrukcji. Tym samym cel wywłaszczenia odpadł i nastąpiły przesłanki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Żaden z wywłaszczonych dawnych właścicieli nie otrzymał odszkodowania.
Organ I instancji - Burmistrz Miasta i Gminy S. decyzją Nr; [....] z dnia 23.12.1991 r, odmówił uznania przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu z dn. 19.06.1952 r. .
W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji podał, ż e w czasie okupacji niemieckiej, nieruchomość została przymusowo zajęta przez władze okupacyjne pod budowę drewnianego osiedla mieszkaniowego dla kolejarzy. Cel ten został zrealizowany gdyż okupant wybudował na zajętym terenie wielomieszkaniowe domy drewniane. Po wyzwoleniu tereny te objęła we władanie Dyrekcja Okręg. Kolei Państwowych w L. która pragnąc uregulować stan prawny tej nieruchomości uzyskała w dniu 19.06 1952 r. decyzję o jej wywłaszczeniu. Cel wywłaszczenia był zgodny z przeznaczeniem nieruchomości. Aktualnie znajdują się na niej budynki mieszkalne nr nr ; [....] wraz z zabudowaniami gospodarczymi oraz przedszkole [....]. Pozostałe budynki zostały rozebrane. Wnioskodawcy źle rozumieją przywołany prze nich przepis art. 69 ust. o gosp. gruntami i wywłaszczeniach, skoro uważają, że nieruchomości stała się zbędna i podlega zwrotowi. Wywłaszczenie nie ma charakteru czasowego. Wprawdzie wywłaszczenie nastąpiło następczo po wybudowaniu drewnianego osiedla, jednakże cel został osiągnięty, a następnie budynki zostały wyeksploatowane i obecnie na skutek złego stanu technicznego podlegają rozbiórce. Nie oznacza to jednak, że nieruchomość stała się zbędna, na cel określony w decyzji. Istota wywłaszczenia nie może polegać na czasowym odjęciu prawa własności; na taki czas, na jaki ze względu na charakter inwestycji byłaby potrzebna ona dla Państwa. DOKP w L. nadal jest zainteresowana tym terenem , a w perspektywie przewiduje budowę wielomieszkaniową, realizowaną przez Kolejową Spółdzielnię Mieszkaniową "[....] ".
Decyzją z dnia 10.02.1992 r. ,Nr [....] Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym Województwa K. po rozpatrzeniu odwołania wszystkich wnioskodawców, .uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że sprawa nie jest należycie wyjaśniona Celem wywłaszczenia była "rozbudowa stacji kolejowej S. oraz rozbudowa osiedla kolejowego" w związku z czym organ I instancji winien był wykazać czy rozbudowa taka nastąpiła czy tez nie, czy WDOKP posiada aktualną decyzje o lokalizacji inwestycji budownictwa mieszkaniowego, o którym mówi w swoim piśmie z dnia [....] .12.1991 r. i czy ten teren jest nadal przeznaczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na ten cel. Powoływanie bowiem się na przewidywane w perspektywie wykorzystanie terenu pod budowę bloków mieszkalnych, w bliżej nieokreślonym terminie, nie może uzasadnić odmowy uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia.
Decyzję Nr [....] z dnia 12.09.1994 r. Urząd Rejonowy w J. odmówił zwrotu nieruchomości o po w. 5.9582 ha. Położonej w S. Obręb [....] ozn. w ewidencji gruntów, jako działka nr [....] .
W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji podał, że na mocy powołanej decyzji PWRN w K. , właściciele przedmiotowej nieruchomości , a to Z.Z. , J.J. , G.N. , P.B. , W.B. , S.B. , E.D. , J.B. i M.Z. zostali wywłaszczeni. Ustalonego odszkodowania nie przyjęli, w związku z czym zostało ono przekazane do depozytu sądowego. Nieruchomość obecnie jest oznaczona, jak wskazano w decyzji nr [....] a dacie wywłaszczenia stanowiła kilka działek oznaczonych nr nr. [....] , o łącznej pow. 5.9582 ha. Nieruchomość ta w ocenie organu I instancji nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, gdyż rozbudowano osiedle poprzez wybudowanie budynku przedszkola, budynku gospodarczego, murowanego oraz związanej z tym infrastruktury technicznej. Ponadto zgodnie z decyzją lokalizacyjną i szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego na nieruchomości przewidziano zabudowę mieszkaniową p.n. "[....] ". Stosownie do ww. decyzji przystąpiono do rozbiórki istniejących od 1943 r. drewnianych budynków, przygotowując teren pod budowę nowego osiedla . Wyburzeniu uległo już 8 budynków. Ponadto nieruchomość znajduje się w zarządzie WDOKP w L. . Zgodnie z przepisami ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dn. 29. 09.1990 r., grunty będące w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, stały się z dniem wejścia w życie tej ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Wprawdzie jeszcze brak decyzji o uwłaszczeniu przedsiębiorstwa WDOKP w L., to jednak ta okoliczność nie ma znaczenia wobec braku przesłanek do zwrotu nieruchomości.
W odwołaniu od powyższej decyzji odwołujący się zarzucili,, że inwestor w ciągu trzech lat nie rozpoczął inwestycji mieszkaniowej tj. budowy osiedla S., a tym samym decyzja lokalizacyjna utraciła moc. Pozostawienie nieruchomości we władaniu PKP oznacza dalszą, postępująca degradacja nieruchomości, która jest już dzisiaj śmietnikiem położonym w centrum miasta . Cel nigdy nie zostanie osiągnięty wobec zadłużenia i braku środków [....]. Dlatego wobec zaistnienia wszelkich przesłanek ustawowych żądają zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Organ odwoławczy Urząd Wojewódzki w K. decyzją z dn. 19.01.1995 r. Nr [....] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wskazując w uzasadnieniu na oczywistą zbędność terenu wynikająca z faktów stwierdzonych w czasie oględzin gruntu; obecnie znajduje się tylko 5 budynków drewnianych jednopiętrowych z zabudowaniami gospodarczymi, budynek przedszkola, basen przeciwpożarowy. Osiem budynków zostało wyburzonych z uwagi wyeksploatowanie i bardzo zły stan techniczny. Pozostały po nich jedynie fragmenty fundamentów. Naczelnik Miasta i Gminy w S. wydał w dn. 9.06.1990 r. w odniesieniu do tego terenu decyzję lokalizacyjną, o ustaleniu lokalizacji inwestycji polegającej na budowie wielorodzinnego osiedla mieszkaniowego. Decyzja ta jednakże utraciła swoją ważność. Z oświadczenia przedstawiciela [....] Oddział Gospodarki. Mieszkaniowej wynika, że WDOKP w L. nie będzie budować nowych mieszkań na tej nieruchomości. Zbędność niezabudowanej części nieruchomości dla potrzeb [....] wynika także z pisma WDOKP w L. skierowanym do Urzędu Rejonowego w J., w którym wyraziła zamiar sprzedaży przedmiotowych gruntów.
Organ odwoławczy podkreślił, że przed wywłaszczeniem poszczególne działki stanowiły odrębna własność poszczególnych osób dlatego postępowanie o zwrot powinno być prowadzone odrębnie w stosunku do każdej działki. Ponadto właścicielom nie przysługuje roszczenie o uporządkowanie terenu (usunięcie betonowych fundamentów) gdyż nieruchomość podlega zwrotowi w takim stanie faktycznym i prawnym w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu.
Wojewoda K. decyzją Nr: [....] , z dnia 25. 09. 1995 r. stwierdził nabycie z dniem . 5.12.1990 r. przez dotychczasowego zarządcę [....] Koleje Państwowe; prawa wieczystego użytkowania gruntu Skarbu Państwa o pow. ogólnej 5.9582 ha położonego w S. , przy ul. [....] oznaczonego, jako działka nr [....] , odpowiadająca wywłaszczonym działkom nr nr. [....] - na okres 99 lat.
Aktem notarialnym - umową o nieodpłatne przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynków / Rep......, z dnia......1998 r./, użytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości tj. [....] przeniósł nieodpłatnie prawo użytkowania wieczystego na rzecz Gminy S.., która z mocy prawa nabyła własność tej nieruchomości, na podstawie art. 6 ust.2 ustawy z dnia 12.10. 1994 r. /Dz. U. nr 119 poz. 567 z poź. zm./
W toku postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, na zlecenie Starostwa Powiatowego w J. został wykonany projekt podziału nieruchomości działki nr [....] o pow. 5.9582 m2 na poszczególne działki odpowiadające wywłaszczonym, przedstawione na mapie wykonanej przez uprawnionego geodetę mgr inż. U.S.
Wyodrębnienie działek nastąpiło zgodnie z zaleceniem Wojewody K., aby postępowanie o zwrot nieruchomości było prowadzone odrębnie w stosunku do każdej działki, gdyż każda z nich była własnością innego właściciela posiadającego tytuł własności.
Burmistrz Miasta i Gminy w S. odmówił zatwierdzenia tego projektu podział decyzją Nr: [....] , z dn. 11.09.2002 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania dawnych właścicieli bądź ich spadkobierców oraz Starosty J. , decyzją z dnia 21.11.2002 r., Nr: [....] , uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i zatwierdziło przyjęty do państwowego zasobu kartograficznego w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w J. pod nr ewid. [....] projekt podziału nieruchomości stanowiącej własność Gminy S. oznaczonej w ewidencji gruntów Jako działka nr [....] o pow. 5,99582 ha na 33 działki o numerach od [....] do [....] , przedstawiony na mapie sporządzonej przez uprawnionego geodetę U.S.
Wywłaszczona działka J.B. w dacie wywłaszczenia była oznaczona nr [....] , o pow. 6.185m2, po wywłaszczeniu weszła w skład działki nr [....] , a po j ej podziale jw. odpowiada obecnie działkom oznaczonym nr nr [....] o pow. 1004 m2, [....] o pow 4656 m2, [....] o pow. 490 m2.
Wnioskodawczyni A.B. , córka poprzedniego właściciela J.B. syna J. , jest jedynym jego spadkobiercą, a jej prawo do spadku zostało stwierdzone postanowieniami Sądu Rejonowego w C. /syg. akt INs 219/92 i INs 314/.83/ i Sądu Rejonowego w K. /syg. IINs 2630/967
Organ I instancji - Starosta J. decyzją Nr: [....] z dnia 22.01.2003 r.-orzekł o zwrocie A.B. nieruchomości niezabudowanej, położonej w mieście S. obr. [....] ozn. jako działka nr [....] o pow. O, 4656 ha stanowiącej część wywłaszczonej działki nr [....] , i zobowiązał do ją do zwrotu kwoty 860,54 zł na rzecz Gminy S. stanowiącej zwaloryzowane odszkodowanie za ten grunt, Jednocześnie odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działki nr [....] i nr [....] , o łącznej pow. 0.1494 ha położonych w mieście S. Obr. [....].
W motywach uzasadnienia organ I instancji podał, iż wywłaszczona działka nr [....] była własnością J.B. syna J. , a jego tytuł własności został stwierdzony wyrokiem Sądu Grodzkiego w J. syg. C 43/38 z dn. 29.041939 r. Działka ta stanowiła część osady hipotecznej zwanej "[....] " , przedstawionej na planie gruntów kolonii "[....] " wykonanej w 1936 r., jako część działki hip. Nr [....]. Po wywłaszczeniu weszła w skład dz. [....], po jej podziale stanowi działki ozn. nr. nr [....]. Na działce nr [....] o pow. 0,4656 nie zrealizowano celu wywłaszczenia. W szczególności nie nastąpiła rozbudowa przez WDOKP w L., osiedla mieszkalnego ani tez rozbudowa stacji i węzła kolejowego S. .Dawne budynki drewniane, prowizoryczne, wzniesione przez okupanta, zostały rozebrane z uwagi na wyeksploatowanie i bardzo zły stan techniczny. Oględziny wywłaszczonej nieruchomości wykazały, że teren po wyburzeniach budynków jest zdewastowany , nieuporządkowany, zakrzaczony i zamieniony w dzikie wysypisko. Znajdują się na nim niezabezpieczone szamba , doły po piwnicach, fragmenty zdewastowanego basenu przeciwpożarowego. Nie przewiduje się na tym terenie budowy nowych budynków, ani innych obiektów kolejowych.
Decyzja o lokalizacji inwestycji polegającej na budowie wielorodzinnego osiedla mieszkaniowego z 9.06.19990 r. Nr [....] utraciła swoją ważność. Nieruchomość ta więc stała się zbędna na cel wywłaszczenia i należało ją zwrócić spadkobiercy poprzedniego właściciela.
Natomiast na działce nr [....] znajduje się studnia głębinowa wraz z urządzeniami, działka ta jest ogrodzona i zajmuje taką powierzchnię, jaka jest konieczną strefą ochronną dla studni Zaś działka nr [....] jest zabudowana . Znajduje się na niej część budynku gospodarczego murowanego w którym obecnie mieszczą się garaże. Działki te zagospodarowane nie mogą zostać zwrócone gdyż na nich został częściowo zrealizowany cel wywłaszczenia. Z garaży korzystają mieszkańcy osiedla, a studnia głębinowa zaopatruje pozostałe jeszcze budynki w wodę. Jest to więc infrastruktura niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania osiedla.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosły; Gmina S. oraz A.S. .
Gmina S. w swoim odwołaniu domagała się uchylenia decyzji w części dotyczącej zwrotu działki nr [....] i rozstrzygnięcia o odmowie zwrotu tej nieruchomości lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odwołująca się Gmina zarzuciła; brak przesłanek faktycznych i właściwej analizy prawnej uzasadniającej zwrot przedmiotowej nieruchomości. Decyzja wywłaszczeniowa bowiem legalizowała celowe z punktu widzenia interesu publicznego wykorzystanie nieruchomości, które zostały zajęte na potrzeby wybudowania wielorodzinnych budynków mieszkalnych dla pracowników kolejnictwa. Fakt, że budynki te wskutek zużycia technicznego należało rozebrać, nie może stanowić podstawy do oceny, że nieruchomość jest zbędna, skoro przez tak długi czas była wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia. Nastąpiło więc, zdaniem odwołującej się Gminy, naruszenie przepisów art.!36i 137 u. g.n. .
A.B. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w części odmowy jej zwrotu działek nr [....] i nr [....] i orzeczenia o ich zwrocie , podając iż na działce pierwszej znajdują się garaże w fatalnym stanie technicznym, wybudowane "na dziko" bez zezwolenia władzy budowlanej . Jest to dwudziestodwusegmentowy garaż, a budowa jego polegała na dolepianiu samowolnym w różnym czasie segmentów . Obecnie Gmina dysponuje garażami i pobiera opłaty od najemców, którymi nie są mieszkańcy osiedla.. Zarzuciła też, że studnia na drugiej działce została wybudowana w czasie trwającego postępowania o zwrot nieruchomości, dopiero w 2001 r. i wtedy teren wraz ze strefą ochronną ogrodzono. Ponadto podniosła, że ojciec jej nie otrzymał odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Organ odwoławczy – Wojewoda S. decyzją Nr: [....] , z dnia 2..07..2003 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z motywów jej wynika , że podzielił w pełni poglądy zawarte w uzasadnieniu decyzji Starosty J. , zarówno odnoszące się , co do zwrotu działki nr [....] , jak i co do odmowy zwrotu działek, nr [....] i nr [....].
Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż niezabudowana działka [....] stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n. i należało ją zwrócić w trybie art 139 u.g.n. Natomiast na dwóch pozostałych została zlokalizowana niezbędna infrastruktura "osiedla drewnianego", w postaci studni głębinowej zaopatrującej mieszkańców w wodę, i wybudowanych garaży służących mieszkańcom osiedla, wobec czego brak elementu zbędności tych działek na cel wywłaszczenia, jako koniecznej przesłanki zwrotu nieruchomości.
Skargi do tej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wniosły; Gmina S. oraz A.B..
Skarżąca Gmina S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu i instancji w części dotyczącej zwrotu działki nr [....] , stanowiącej własność Gminy. Skarżąca powtórzyła zarzuty podniesione już w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a zwłaszcza, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, choć z wybudowanych przez okupanta 13 obiektów drewnianych pozostało 5 gdyż reszta musiała zostać rozebrana z uwagi na zły stan techniczny. Budowa osiedla została zrealizowana faktycznie przez władze niemieckie, a wywłaszczenie miało charakter następczy, bo cel został zrealizowany już uprzednio. Po kilkudziesięciu latach, gdy osiedle jest wyeksploatowane technicznie zwrot nieruchomości nie powinien mieć miejsca.
W odpowiedzi na skargę Gminy:
Wojewoda S. wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej. Stwierdził, iż nie wnosi ona żądnych nowych okoliczności mogących mieć wpływ na ewentualną zmianę stanowiska organu II instancji zajętego w sprawie.
A.B. również wniosła o oddalenie skargi, jako całkowicie bezzasadnej podnosząc, że nieruchomość została wywłaszczona w celu wybudowania osiedla kolejowego i rozbudowy stacji kolejowej S. Cel ten nie został zrealizowany wobec czego stała się ona zbędna w rozumieniu art. 137 pust. l pkt.l i 2 u.g.n. Kolejnym dowodem na zbędność działki na cel wywłaszczenia jest fakt wyzbycia się przez jej użytkownika [....] , który przeniósł aktem notarialnym swoje prawa do niej na rzecz Gminy S.
Skarżąca, A.B. w swojej skardze wniosła, o uchylenie decyzji Wojewody S. i poprzedzającej ją decyzji Starosty J. , w części dotyczącej odmowy zwrotu działek nr [....] i nr [....] zarzucając, iż nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego kiedy, kto, i na jakie podstawie dokonał wybudowania garaży na działce nr [....]. Garaże te powstały pod koniec lat 90-tych w warunkach samowoli budowlanej, bez prawem wymaganych zezwoleń. Przy czym nie zostały wybudowane ani przez [....] ani przez Gminę. Samowola ta miała miejsce w czasie toczącego się postępowania o zwrot nieruchomości. Działka ta nie została zabudowana na potrzeby kolejowe -rozbudowę stacji kolejowej S. oraz rozbudowę osiedla kolejowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda S. wniósł o jej oddalenie podając, iż nic nowego zarzuty nie wnoszą do sprawy. Wybudowanie ciągu garaży w zabudowie szeregowej, przeznaczonych do użytkowania przez mieszkańców "osiedla drewnianego", potwierdza fakt realizacji celu wywłaszczenia. Zasadna jest zatem odmowa zwrotu nieruchomości stanowiącej działkę nr [....] , jak również działkę nr [....] zabudowanej studnią głębinową, która zaopatruje mieszkańców osiedla w wodę .
Zgodnie z przepisem art. 97 par l ustawy z dnia 30.08. 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracje na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08. 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym zatem do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca A.B. cofnęła skutecznie skargę w części odnoszącej się do działki [....].
Sąd zważył co następuje:
Skarga Gminy S. nie zasługuje na uwzględnienie.
Roszczenie poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, o zwrot wywłaszczonej nieruchomości powstaje z chwilą, kiedy tylko zaistnieje przesłana z art. 136 ust. 3 u.g.n, a więc, kiedy nieruchomość staje się zbędna na cel, na jaki została wywłaszczona. Nie ma przy tym ograniczeń czasowych. Przesłanką konieczną zwrotu jest zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia . Przy jej ocenie trzeba zawsze sięgnąć do decyzji o wywłaszczeniu, gdzie cel ten jest określony i dopiero skonfrontować go ze sposobem wykorzystania nieruchomości. Przy czym cel wywłaszczenie należy interpretować bardzo ściśle, stosownie do treści art. 136 ust. l u.g.n. zakazującego przeznaczania nieruchomości na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zaś przy ocenie zbędności należy się kierować kryteriami zawartymi w jej normatywnej definicji zamieszczonej w treści przepisu art. 137 ust. l pkt. l i 2 u.s.g., wedle którego nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany
Jak wynika z powołanej wyżej decyzji WPRN Nr [....] z dnia 19.06.1952 r. o wywłaszczeniu, wywłaszczenie nieruchomości będącej własnością J.B. (ojca skarżącej), a stanowiącej dawną działkę nr [....] nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa "na potrzeby kolejowe, rozbudowa stacji kolejowej S. oraz rozbudowa osiedla kolejowego". Bezspornym jest, w świetle protokół oględzin i niekwestionowanych ustaleń organu I instancji, że na działce nr [....] nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Prowizoryczne budynki drewniane, wzniesione po przymusowym zajęciu działki przez władzę okupacyjną w czasie II wojny światowej, zostały rozebrane z uwagi na zły stan techniczny. [....] - użytkownik terenu pod potrzeby , którego dokonano wywłaszczenia , nie wybudował na tym terenie żadnych nowych obiektów spełniających cel "rozbudowy osiedla kolejowego bądź stacji kolejowej" ani też nie planuje żadnej zabudowy.
Uzyskana przez [....] decyzja lokalizacyjna w 1990 r na budowę osiedla wielomieszkaniowego "[....]" /...., z dn. 9.06.1990 r./, na wywłaszczonym kompleksie nieruchomości stanowiących dawniej własność poszczególnych członków rodziny B., utraciła swoją ważność.
Co więcej [....] - użytkownik wieczysty terenu, w sposób oczywisty uznał nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia przenosząc swoje prawa do niej na rzecz Gminy S.
Przedmiotowa działka, - co jest okolicznością bezsporną - jest niezabudowana, zdewastowana i skrajnie zaniedbana; stanowi zakrzaczone, dzikie wysypisko śmieci.
W tej sytuacji Sąd uznając trafność zaskarżonych decyzji, w przedmiocie orzeczenia o zwrocie działki nr [....], skargę Gminy S., jako całkowicie bezzasadną oddalił na postawie at. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Rozpoznając skargę A.B., Sąd zważył, co następuje:
Skardze nie można odmówić słuszności. Za przeszkodę do zwrotu części dawnej działki nr [....] , obecnie stanowiącej działkę oznaczoną nr [....], uznano wybudowanie na niej murowanych garaży wielo segment owych, które zakwalifikowano, jako infrastrukturę dawnego osiedla drewnianego.
W związku z takim stanowiskiem organów I i II instancji skarżąca zarzuca, że samowolne wybudowanie prymitywnych garaży na przedmiotowej działce nie może przesądzać o jej przydatności, na cel wywłaszczenia. Trafnie skarżąca podnosi, że organ orzekający nie przeprowadził postępowania dowodowego dla ustalenia; kto i kiedy oraz na podstawie jakiej decyzji, wybudował te garaże. Należy też zauważyć, że w akcie notarialnym /Rep..... z dnia...... 1988 r./ o nieodpłatne przeniesienie prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynków, w szczegółowym opisie zabudowań przekazanych Gminie garaże nie są wymienione. Mogło by to potwierdzać zarzut skarżącej, że garaże nie są pozostałością dawnego osiedla drewnianego, a wybudowano je "na dziko", już po przekazaniu nieruchomości Gminie, "dolepiając" prowizoryczne, kolejne segmenty. Wyjaśnienie tych okoliczność będzie miało zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie o zwrot tej działki, w aspekcie jej dalszej przydatności, bądź zbędności na cel wywłaszczenia . Należy pamiętać przy tym o zakazie użycia nieruchomości na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczaniu (art. 136 ust. lu.g.n.), i o ustawowych kryteriach zbędności zawartych w powołanym, już wyżej art. 137 ust. l pkt l i 2 u.g.n. Gdyby okazało się, ż e nieruchomość ta, jest zbędna na cel wywłaszczenia, to przedmiotowe garaże nie stanowiły by przeszkody do zwrotu nieruchomości. Nieruchomość bowiem polega zwrotowi w takim stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu , co wynika wprost z art. 139 u. g. n.
Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że decyzja w części dotyczącej odmowy zwrotu działki nr . [....], został wydana bez przeprowadzenia należytego postępowania wyjaśniającego i analizy zgromadzonego materiału dowodowego, co stanowi naruszenie przepisów postępowania art. 7 i 77 k.p.a.
W tej sytuacji Sąd uwzględniając skargę orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 par l lit. c, prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponieważ skarżąca skutecznie cofnęła skargę w części dotyczącej dziki 378/30, Sąd na podstawie art. 161 par. l pkt l prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi umorzył w tym zakresie postępowanie.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 par l powołanej wyżej ustawy prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło