II SA/Kr 1709/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie WSA Renata Czeluśniak / spr. / WSA Krystyna Daniel Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi S.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji W dniu 19 maja 2009 r. S.U. działająca przez A.U. wystąpiła do SKO z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] lipca 1992 r. nr [...] orzekającej o uznaniu za mienie gminne Gminy O. nieruchomości położonej we wsi N. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 1 o pow. 0,0610 ha i nr 2 pow. 0,2860 ha. Wnioskodawczyni podniosła, iż działka nr 2 stanowiła własność jej matki F.K. i nie była we wspólnym użytkowaniu mieszkańców wsi N. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. pismem z dnia 1 czerwca 2009 roku zawiadomiło strony o wszczęciu na wniosek S.U. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wyżej określonej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...]lipca 1992 r. nr [...] . Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] lipca 1992 r. nr [...] orzekającej o uznaniu za mienie gminne Gminy O. nieruchomości położonej we wsi N. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr 1 o pow 0,0610 ha i nr 2 o pow. 0,2860 ha. Kolegium wskazało, że analiza akt sprawy, a w szczególności analiza przedłożonych dokumentów nie pozwala na ustalenie, że działka nr 2 była własnością osoby fizycznej, w szczególności F.K. Nie można tego faktu ustalić w oparciu o postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 2008 r. sygn. akt [...], na które powołuje się pełnomocnik wnioskodawczyni, albowiem w postanowieniu tym stwierdzającym nabycie spadku po F.K. przez S.U. nie są wymienione składniki majątku spadkowego. Z kolei z przedłożonego do akt sprawy zaświadczenia Sądu Rejonowego w O. Wydział Ksiąg Wieczystych wynika, iż dla miejscowości N. był prowadzony "spis osobowy właścicieli nieruchomości i że w spisie tym Pani F.K. nie figuruje. Również wypisy z ewidencji gruntów nie potwierdzają twierdzeń wnioskodawczyni o przysługiwaniu prawa własności spornej działki jej matce. Natomiast przedłożona do akt sprawy kserokopia aktu notarialnego, który to akt, zdaniem wnioskodawczyni ma potwierdzać przysługiwanie prawa własności spornej działki matce wnioskodawczyni, nie ma żadnej mocy dowodowej. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że objęta wnioskiem decyzja nie narusza prawa w sposób rażący, stąd też wydaną dnia [...] czerwca 2009 roku decyzją odmówiło stwierdzenia jej nieważności. Podkreślono, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w O. nie była dotknięta wadą nieważności, w szczególności, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa polegającym na uznaniu - wbrew przepisom ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - za mienie gminne działki, która była własnością osoby fizycznej. W dniu 13 lipca 2009 roku A.U. działając w imieniu S.U. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2009 r. kwestionując ustalenia poczynione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W szczególności A.U. ponownie podkreślił, iż w jego ocenie wykazał, że działka nr 2 stanowi własność jego żony S.U. Działkę cały czas po śmierci F.K. użytkowali jej mąż L.K. i córka, a po śmierci L.K. – wnioskodawczyni i jej mąż. Użytkowanie działki, stanowiącą łąkę, polegało na jej koszeniu i wypasaniu. Pełnomocnik podniósł, że na tę okoliczność wnosił o przesłuchanie świadka i jego, czego organ nie uczynił. Wskazał też na dokonanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieprawidłowej oceny kopii aktu notarialnego przedłożonego do akt sprawy, informując, że próbował dokonać jego uwierzytelnienia przed notariuszem, niemniej jednak żaden z notariuszy nie wyraził zgody na dokonanie czynności. Nadto A.U. zwrócił uwagę na okoliczność, że celem ustalenia czy działka objęta decyzją była własnością F.K. , czy też stanowiła mienie gminne rozpoznający wniosek organ winien był przeprowadzić dowód z opinii geodety, który na podstawie archiwalnych dokumentów geodezyjnych mógłby sporządzić wykaz synchronizacyjny tej działki i ustalić jej pochodzenie i poprzedniego właściciela. Stwierdził, że nieprzeprowadzenie tego dowodu stanowi naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść decyzji. Zarzucił również, że SKO nie odniosło się w ogóle do podniesionego przez niego zarzutu, że kwestionowana decyzja nie została podana do wiadomości w sposób określony w sposób określony w art.8 ust.6 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. W konkluzji A.U, wskazał, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w O. stanowi naruszenie art.64 Konstytucji RP, gdyż bezprawnie pozbawia jego żonę nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] września 2009 roku sygn. [...] utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2009 r. sygn. akt [...]. Kolegium wskazało, że istotą postępowania prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Podkreśliło, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady stabilności i trwałości orzeczeń ostatecznych i może nastąpić tylko wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Ponownie rozpoznający sprawę skład orzekający podzielił w całej rozciągłości stanowisko wyrażone przez tut. Kolegium w objętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzji SKO stwierdzając , że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] lipca 1992 r. nr [...], nie jest dotknięta wadą skutkującą stwierdzeniem nieważności, z uwagi na brak stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przy jej wydaniu. Nadto Kolegium podniosło, że argumentacja zawarta we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zawiera w części powtórzenie treści wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji opisanej powyżej, a strona nie przedłożyła żadnych nowych dowodów w sprawie. Kolegium podtrzymało zakwestionowane przez stronę stanowisko, że analiza przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów nie daje podstaw do kwestionowania ustaleń Kierownika Urzędu Rejonowego w O. w odniesieniu do sposobu wykorzystywania działki nr 2 przez mieszkańców wsi N. na wspólne cele i faktu, iż nikt do tej działki nie posiadał tytułu własności, a przedłożona do akt sprawy kserokopia aktu notarialnego, który to akt, zdaniem pełnomocnika S.U , ma potwierdzać przysługiwanie prawa własności spornej działki matce wnioskodawczyni, nie ma żadnej mocy dowodowej, a uwierzytelnienia tegoż dokumentu - jak podnosi strona - nie podejmuje się żaden z notariuszy, do którego zwracał się A.U. . Na powyższą decyzję skargę wniosła S.U. działająca przez pełnomocnika A.U. , wywodząc, że zaskarżona decyzja SKO jest dotknięta wadą kwalifikowaną z art. 156 k.p.a. Stwierdziła, że znajduje się w dyspozycji dokumentów, z których wynika, nabyła w całości spadek po matce F.K. . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważy, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zostały wydane z naruszeniem art.157 § 2 kpa, zgodnie z którym postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. W przypadku złożenia takiego żądania, organ, w pierwszej kolejności, winien ustalić zatem, czy pochodzi ono od strony. Dopiero po stwierdzeniu, że wniosek złożyła strona, a zatem osoba mająca w tym interes prawny, organ może przystąpić do jego rozpoznania. W przeciwnym razie winien na podstawie art.157 § 3 kpa odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W przedmiotowej sprawie wnioskująca o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] lipca 1992 r. nie wykazała, że jest stroną postępowania, zgodnie z art.28 kpa. Nie wykazała, że żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. W żaden sposób bowiem nie wykazała swoich praw do działek nr 1 i nr 2 położonych we wsi N. Pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił organowi brak przeprowadzenia dowodu z opinii geodety, który na podstawie archiwalnych dokumentów geodezyjnych mógłby sporządzić wykaz synchronizacyjny działki nr 2 , ustalić jej pochodzenie i poprzedniego właściciela, podczas gdy to właśnie na nim, jako pełnomocniku, ciążył obowiązek wykazania prawa wnioskodawczyni do ww. działki poprzez wykazanie nie tylko następstwa prawnego po F.K. , ale przede wszystkim prawa F.K. do tej nieruchomości. Również analiza zgromadzonych w toku postępowania dokumentów nie pozwala na ustalenie, że działki nr 2 i nr 1 były własnością F.K. , matki wnioskodawczyni S.U. Rację ma SKO twierdząc, że nie można tego faktu ustalić na podstawie: - postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 2008 r. sygn. akt [...], na które powołuje się pełnomocnik wnioskodawczyni, albowiem w postanowieniu tym stwierdzającym nabycie spadku m.in. po F.K. przez S.U. nie są wymienione składniki majątku spadkowego, a nadto w uzasadnieniu Sąd " ostatecznie uznał, iż żaden ze spadkodawców nie pozostawił gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 20 arów i dlatego nie orzekł o dziedziczeniu takiego gospodarstwa" (k. [...] akt sądowych); - zaświadczenia Sądu Rejonowego w O. Wydział Ksiąg Wieczystych, z którego wynika, że dla miejscowości N. z uwagi na brak katastru nie był prowadzony spis parcelowy nieruchomości, a jedynie spis osobowy właścicieli nieruchomości i że w spisie tym nie figuruje ani F.K. , ani W.K. , co oznacza, że jeżeli ww. byli właścicielami jakiejkolwiek nieruchomości, to nie ujawnili własności w księgach wieczystych; - kserokopii aktu notarialnego – pomijając już prawidłową ocenę mocy dowodowej tej kserokopii dokonaną przez organy, stwierdzić można jedynie, iż akt ten dotyczy bliżej nie sprecyzowanej działki, - wypisów z ewidencji gruntów (k.[...] akt adm. I inst.) – w dniu 24.01.1991 r. jako Właściciel – Władający w ewidencji gruntów dla działek nr 2 i nr 1 wpisany był Skarb Państwa. Brak wykazania, że żądanie o stwierdzenie nieważności pochodzi od strony winien skutkować odmową wszczęcia tego postępowania. Wszczęcie zatem w niniejszej sprawie postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji na wniosek S. U., , która nie wykazała swoich praw do nieruchomości objętych tą decyzją i prowadzenie postępowania "na wniosek" było niezgodne z dyspozycją ww. art.157 § 2 i 3 kpa . Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art.145 § 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.