II SA/Kr 1720/14
WyrokWSA w Krakowie2015-03-17
Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Beata Łomnicka, Paweł Darmoń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie, które nie było stroną postępowania o pozwolenie na budowę i nie otrzymało decyzji, może wnieść odwołanie, jeśli postępowanie toczyło się z udziałem społeczeństwa w rozumieniu przepisów o udostępnianiu informacji o środowisku?Ratio decidendi
Organ odwoławczy powinien był w pierwszej kolejności rozważyć, czy Stowarzyszenie spełnia przesłanki do uczestniczenia w postępowaniu jako organizacja ekologiczna na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, a następnie ocenić dopuszczalność odwołania. Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania bez tej analizy było przedwczesne, zwłaszcza że organ nie zbadał kompleksowo, czy postępowanie wymagało udziału społeczeństwa, w tym czy nastąpiły zmiany we wniosku o pozwolenie na budowę w stosunku do decyzji środowiskowej.Stan faktyczny
Starosta wydał pozwolenie na budowę. Stowarzyszenie wniosło odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ochrony gatunków chronionych i grobów wojennych. Wojewoda stwierdził niedopuszczalność odwołania, uznając, że Stowarzyszenie nie było stroną postępowania i że nie było wymagane udział społeczeństwa. WSA uchylił postanowienie Wojewody, uznając je za przedwczesne.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Beata Łomnicka (spr.) WSA Paweł Darmoń Protokolant: specjalista Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 22 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie.
Starosta Powiatowy w C. decyzją z dnia 28 sierpnia 2014 r. nr [...] na podstawie:
- art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2013.1409);
- art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.2013.267);
po rozpatrzeniu wniosku o pozwolenie na budowę z 6 czerwca 2014r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę przez A. Sp. z o.o., z siedzibą pod adresem: [...] , obiektu handlowo-usługowego wraz z zagospodarowaniem terenu na działce nr [...] , obręb K. , ul. [...] w C.
W uzasadnieniu organ podniósł, iż wniosek o pozwolenie na budowę został złożony w terminie ważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...] przy ul. [...] w C. - uchwała nr [...] Rady Miejskiej w C. z dnia 28 października 2008 r. Inwestor złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zatwierdzony projekt budowlany nie narusza zapisów w/w ważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest kompletny, posiada wymagane opinie i uzgodnienia i sporządzony został przez osoby legitymujące się wymaganymi uprawnieniami budowlanymi. Decyzją znak [...] z dnia 23 grudnia 2014 r. Burmistrz Miasta C. stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia. Inwestycja nie znajduje się w obszarze Natura 2000. W toku postępowania do organu wpłynęły pisma: Stowarzyszenia "[...] " z siedzibą w S. , Stowarzyszenia "[...] " z siedzibą w K. oraz z [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. znak [...] przesyłające zawiadomienie Stowarzyszenia [...] " z siedzibą w S. Powyższe pisma dotyczyły zawiadomienia o miejscu pochówku i spoczywania żołnierzy radzieckich i niemieckich oraz o ustaleniu siedliska gatunku chronionego w terenie planowanej budowy centrum handlowo - usługowego. Należy nadmienić, że miejsce wskazane przez stowarzyszenie pochówków żołnierzy radzieckich i niemieckich nie figuruje w ewidencji grobów i cmentarzy wojennych prowadzonej przez [...] Urząd Wojewódzki oraz tamtejszy organ nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających istnienie tych grobów. W związku z powyższym brak jest podstawy prawnej do nałożenia na inwestora obowiązku ustanowienia nadzoru archeologicznego, nie mniej jednak, organ, mając na uwadze przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami pouczył inwestora o treści art. 32 ust. 1. Natomiast zawiadomienie o fakcie istnienia siedliska chronionego nastąpiło na podstawie "Ekspertyzy z zakresu prognoz skutków działań inwestycyjnych i ich skutków na środowisko" autorstwa M.K. , która została wykonana w dniu 10.06.2014 r., zatem po uprawomocnieniu się decyzji środowiskowej wydanej 23.12.2013r. przez Burmistrza Miasta C. znak: [...] , którą to decyzją orzekł o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Powyższa decyzja została zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, który decyzją z 14 maja 2014r. znak: [...] umorzył postępowanie odwoławcze.
Organ, odnosząc się do prowadzonego postępowania w zakresie ustalenia stron postępowania, mając na uwadze ewentualną zabudowę mieszkaniową znajdującą się po przeciwnej stronie ul. [...] , wezwał inwestora o uzupełnienie wniosku m. in. o zakres oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie. Pełnomocnik inwestora w piśmie z dnia 11 sierpnia 2014 r. oraz 12 sierpnia 2014 r. odniósł się do w/w, wykazując w dokumentacji projektowej w sposób opisowy oraz graficzny, iż zasięg uciążliwości projektowanej inwestycji zamyka się w granicach inwestycyjnych wnioskowanego terenu. Z powyższego opisu wynika, iż "układ komunikacji" wewnętrznej został zaprojektowany w sposób nie obejmujący ul. [...] . Wjazd oraz wyjazd z terenu inwestycji odbywać się będzie poprzez dwa istniejące zjazdy z ul [...] oraz ul [...] . Ponadto wzdłuż ul. [...] projektuję się ogrodzenie pełne z funkcją bariery ochronnej (akustycznej) oraz projektuje się zieleń izolacyjną. W związku z powyższym organ po analizie zebranego dowodu przyjął zakres oddziaływania inwestycji za zamykający się we wnioskowanym terenie.
Organ odnosząc się do prowadzonego postępowania w zakresie ustalenia stron postępowania w kontekście szeregu pism Stowarzyszeń "[...] " oraz "[...] ", wskazał, iż zgodnie z regulacją art. 28 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są co do zasady inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu i w oparciu o te kryteria należy ustalić krą uczestników postępowania. W opinii organu, zgodnie z regulacją art. 28 ust. 4 prawa budowlanego, przepisów ust. 2 i 3 nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wymagającym udziału, społeczeństwa w świetle przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i w tym przypadku stosuje się przepisy art. 44 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten określa sposób przystąpienia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu w sprawach o pozwolenie na budowę przy czym udział organizacji społecznych stanowi wyjątek od zasady i warunkiem przyznania organizacji ekologicznej takiego uprawnienia jest to aby postępowanie toczyło się z udziałem społeczeństwa w rozumieniu ustawy o dostępie (...), udział taki był uzasadniony celami statutowymi tej organizacji i organizacja taka złożyła wyraźny wniosek w tym zakresie.
Zdaniem organu, w świetle powyższego podstawowym warunkiem przesądzającym o prawie organizacji ekologicznych do uczestniczenia w rozpatrywanej sprawie na prawach strony jest zatem ustalenie, czy jest to postępowanie wymagające udziału społeczeństwa. Zgodnie z regulacją art. 61 ust 1 ustawy ocena oddziaływania na środowisko powinna być przeprowadzona w ramach dwóch postępowań – postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa m.in. w art. 72 ust. 1 pkt 1, tj. m.in. decyzji o pozwoleniu na budowę, ale jedynie, gdy konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko została stwierdzona przez organ, który wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w warunkach określonych w art. 88 ust. 1. Zdaniem organu, wobec faktu, iż w przedmiotowej sprawie organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach odstąpił od wydania decyzji środowiskowej i postępowanie w tym zakresie zostało umorzone, to stwierdzić należało, iż przedmiotowe postępowanie nie toczy się z udziałem społeczeństwa w rozumieniu ustawy o dostępie i brak jest podstaw prawnych do stosowania regulacji art. 28 ust 4 prawa budowlanego, a tym samym do przyjęcia prawa stowarzyszenia do złożenia wniosku o uznanie jej za stronę. Dodatkowo, stwierdził organ, iż żadna z w/w organizacji nie złożyła wyraźnego wniosku o uznanie jej za stronę postępowania w oparciu o wskazywaną regulacje pomimo, iż w swoich pismach wskazują wyraźne podstawy prawne swoich żądań.
Odnosząc się z kolei do złożonych wniosków w przesłanych przez różne organy pismach w/w organizacji, organ stwierdza, iż w większości nie dotyczą one sensu stricte prowadzonego postępowania, lecz odnoszą się do stanowisk innych organów np. w kwestii konieczności wydania decyzji środowiskowej, czy podjęcie przez te organy innych działań leżących w ich kompetencji, a organy te przesłały te pisma do wiadomości i wykorzystania w prowadzonym przez Starostwo postępowaniu, nie podejmując przy tym żadnych działań w zakresie wszczęcia jakichkolwiek postępowań czy też wstrzymania wykonania swoich wcześniejszych decyzji, w związku z czym, argumentował organ, że brak jest podstaw do wstrzymania postępowania do czasu zajęcia stanowiska przez te organy.
Stowarzyszenie "[...]" odwołało się od decyzji Starosty C. nr [...] z dnia 28 sierpnia 2014 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w I instancji ze względu na naruszenie:
1) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody w zw. z art. 32 ust. 3 w zw. z art. 35 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ze względu na brak uzyskania przez spółkę decyzji wydanych przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. , zezwalających na zrealizowanie czynności w stosunku do gatunków roślin i zwierząt objętych ochroną ścisłą jak częściową, jaką są niewątpliwie objęte następujące gatunki tj. żaba szara, ślimak winniczek (helix pomatia) oraz barwinek pospolity (Vinca minor L), których siedliska znajdują się na działce nr [...] (zbieg ulic: [...] i [...] , położonej na terenie Miasta C. , gdyż podjęcie działań przez Inwestora związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia bez wymaganych decyzji, skutkować będzie w szczególności zniszczeniem ww. gatunków zwierząt oraz siedlisk roślinności chronionej, jak również dokonaniem zmiany stosunków wodnych, która to zmiana nie pozostanie bez wpływu na roślinę chronioną oraz gatunki zwierząt, które znajdującą się na ww. terenie;
2) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 5 ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o grobach i cmentarzach wojennych w zw. art. 32 ust. 3 w zw. Z art. 35 u.p.b. w związku z brakiem uzyskania przez Spółkę decyzji wydanej przez Wojewodę w przedmiocie wyrażenia zgody na wykonywanie prac ziemnych na terenie działki nr [...] (zbieg ulic: [...] i [...] , które to zezwolenie jest konieczne z uwagi na fakt, iż na terenie ww. działki znajdują się mogiły żołnierzy niemieckich i radzieckich, konsekwencją czego powinno być uzyskanie przez Spółkę zezwolenia na realizację prac ziemnych na terenie, na którym ma zostać zrealizowane przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne objęte wnioskiem o wydanie pozwolenie na budowę.
Wojewoda postanowieniem z dnia 22 października 2014 r. nr [...] na podstawie:
- art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, oraz art. 28, 80 ust. 1 pkt. 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 82 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, po rozpatrzeniu sprawy z odwołania Stowarzyszenia "[...] ", od decyzji Starosty C. nr [...] z dnia 28 sierpnia 2014 r. znak [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu A. Sp. z o.o., pozwolenia na budowę obiektu handlowo-usługowego wraz z zagospodarowaniem terenu na działce nr [...] obręb K. , przy ul. [...] w C. , postanowieniem z dnia 22 października 2014 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania.
Organ odwoławczy zauważył, że skarżący Stowarzyszenie "[...] ", nie był stroną postępowania zakończonego ww. decyzją Starosty C. , ani decyzji tej nie otrzymał.
Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu z wniosku A. Sp. z o.o., o pozwolenie na budowę obiektu handlowo-usługowego wraz z zagospodarowaniem terenu, nie jest wymagany udział społeczeństwa, w trybie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, ponieważ Burmistrz Miasta C. w prawomocnej decyzji z dnia 23 grudnia 2013 r., znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, orzekł o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko tego przedsięwzięcia.
Argumentując, organ odwoławczy zauważa, że skoro postępowanie prowadzone z wniosku o pozwolenie na budowę, nie wymaga udziału społeczeństwa, to zastosowanie w przedmiotowej sprawie mają cytowane wyżej przepisy art. 28 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, a przepisu art. 31 k.p.a. nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Przepis art. 31 k.p.a. stanowi o zasadach udziału w postępowaniu organizacji społecznej, w sprawie dotyczącej innej osoby, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Jednakże, zdaniem organu II instancji, przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, dlatego wniesione odwołanie nie podlega bliższemu badaniu ani ocenie, bo nie jest prawnie skuteczne, ponieważ jest niedopuszczalne.
Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie, odwołanie nie pochodzi od podmiotu posiadającego legitymację ustawową do wniesienia tego środka zaskarżenia decyzji, a zatem zachodzi okoliczność niedopuszczalności odwołania z przyczyn formalnych, w związku z czym organ odwoławczy zobligowany jest przepisem art. 134 k.p.a. do stwierdzenia w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania.
Organ odwoławczy przyjął do wiadomości merytoryczne zarzuty zawarte w odwołaniu, i wskazał, że zostaną szczegółowo zbadane z urzędu, a w razie potrzeby podjęte zostaną właściwe działania, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie "[...]" zaskarżonemu postanowieniu zarzucając naruszenie: art. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art, 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 28 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez przeprowadzenie przez organ architektoniczno-budowlany II instancji nieprawidłowej oceny co do dopuszczalności złożenia odwołania od decyzji, o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz udzieleniu pozwolenia na budowę, przez stowarzyszenie, podczas gdy uwzględnienie faktu, iż na gruncie niniejszej sprawy mają zastosowanie regulacje szczególne, powinno, zdaniem skarżącego doprowadzić Wojewodę do wniosku, iż organizacja społeczna była w pełni uprawnionym podmiotem do złożenia środka zaskarżenia, a w dalszej kolejności merytoryczne rozpatrzenie wniesionego odwołania.
Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Zdaniem Stowarzyszenia bezsprzecznym jest, iż stronami w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele nieruchomości znajdujących się w obszarze odziaływania obiektu. Zauważyć jednak należy, że opisanego powyżej zawężenia kręgu stron nie stosuje się w tych wszystkich przypadkach, w których prowadzone było na gruncie danej sprawy postępowanie w sposób zgodny z przepisami ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W przypadku prowadzenia postępowania odwoławczego wszczętego na skutek odwołania wniesionego przez organizację społeczną organ architektoniczno-budowlany II instancji oceniając dopuszczalność wniesienia środka zaskarżenia, powinien w pierwszej kolejności dokonać oceny czy w związku z wnioskiem inwestora o zatwierdzenie projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę prowadzone było postępowanie w oparciu o zapisy ww. ustawy z dnia 3 października 2008 r., a w przypadku stwierdzenia, iż takowe postępowanie było prowadzone, zdaniem skarżącego, zasadnym było podjęcie działań co do oceny, czy przedmiotowe odwołanie zostało wniesione przez organizację ekologiczną. Zdaniem skarżącego, organ II instancji w sposób nieuprawniony bez przeprowadzenia należytej weryfikacji uznał, iż odwołanie wniesione przez stowarzyszenie jest niedopuszczalne, podczas gdy wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia byłoby możliwe jedynie w przypadku, w którym dokonana zostałaby szczegółowa weryfikacja celów do realizacji, których organizacja społeczna została powołana, jak również ustaleniu, że wniesienie przez stowarzyszenia odwołania uzasadnione jest istnieniem interesu społecznego, którego podstawowym przejawem jest potrzeba zapewnienia kontroli społecznej nad postępowaniami prowadzonymi przez organy administracji publicznej, w szczególności, zdaniem skarżącego, gdy w ramach tego rodzaju postępowań mają miejsce tak daleko idące uchybienia, jak w przypadku postępowania prowadzonego przez Starostę C.
Zdaniem skarżącego, w przypadku, w którym Wojewoda przeprowadziłby analizę regulaminu stowarzyszenia, jak również uwzględniłby zarzuty zawarte we wniesionym odwołaniu, to bezsprzecznym jest, że ów organ winien dojść do wniosku, że środek zaskarżenia został złożony przez organizację ekologiczną, ze względu na utrwaloną, zdaniem skarżącego, interpretację "zrównoważonego rozwoju" jako zapisu statutowego.
Zdaniem skarżącego, na rzecz zasadności merytorycznego rozpatrzenia zarzutów stawianych przez stowarzyszenie przemawia występowanie na terenie działki dla której została wydana decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz udzieleniu pozwolenia na budowę siedlisk barwinka pospolitego, rośliny objętej ochroną częściową, stąd okoliczność ta powinna zostać uwzględniona przez organy administracji publicznej, a jak wskazuje skarżący, wszelkie działania związane z niszczeniem, a nawet przemieszczaniem roślin objętych ochroną częściową, wymagają uzyskania zgody Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Mając na względzie powyższe, zdaniem skarżącego, należy w sposób jednoznaczny stwierdzić nie tylko, iż zaskarżona decyzja została wydana przez Starostę C. z rażącym naruszeniem prawa, ale przede wszystkim, że wniesienie odwołania przez stowarzyszenie było czynnością bezwzględnie konieczną, gdyż dotychczasowe działania Starosty C. wskazują, iż organ ten w swoich działaniach nie respektuje obowiązujących przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 dalej jako p.p.s.a.), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania sądowadministracyjnego jest zaskarżalne w myśl art. 3 § 2 pkt 2, przewidziane w art. 123 § 1-2 k.p.a. postanowienie organu administracji publicznej nierozstrzygające o istocie sprawy, lecz dotyczące poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania administracyjnego, kontrola ta ma charakter ograniczony i nie obejmuje niezwiązanych z nim bezpośrednio kwestii materialnoprawnych lub procesowych.
Przedmiotem zaskarżenia w sprawie niniejszej jest postanowienie Wojewody o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania stowarzyszenia "[...]" w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Sąd wskazuje, iż z uwagi na przedmiot postępowania administracyjnego w przedmiocie którego toczyło się postępowanie, przy analizie spornej kwestii incydentalnej, znaczenie mają w niniejszej sprawie przepisy zawarte w ustawie z dnia 7 lipca 1994 prawo budowlane (Dz. U. 2013.1409).
Krąg stron tego postępowania powinien być ustalany na podstawie art. 28 Prawa budowlanego, którego ust. 2 stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Ustawodawca zdecydował się na wyłączenie możliwości udziału w tym postępowaniu organizacji społecznych i na mocy art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego wyłączył stosowanie art. 31 k.p.a. w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. W doktrynie wskazano, że przyjęte rozwiązanie, stanowiące niewątpliwie wyjątek od ogólnej zasady udziału organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym, było podyktowane praktyką nadużywania przyznanych uprawnień przez niektóre organizacje społeczne, prowadzącą do powstania zjawisk patologicznych (Prawo budowlane. Komentarz pod red. Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2006, s. 334).
Jednak wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.) zdecydowano się znowelizować art. 28 Prawa budowlanego. Zgodnie z przepisem ustępu 4 przepisów ust. 2 i 3 nie stosuje się w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wymagającym udziału społeczeństwa zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W tym przypadku stosuje się przepisy art. 44 ustawy, o której mowa w zdaniu pierwszym.
Oznacza to, że o ile zasadą postępowania w przedmiocie decyzji o pozwoleniu na budowę jest niemożność udziału w nim organizacji społecznych, o tyle ustawodawca dopuścił jeden wyjątek, jakim jest udział organizacji ekologicznej na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Otóż stosownie do treści art. 44 ustęp:
1. organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
2. Organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony.
3. Organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa.
4. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej służy zażalenie.
Analiza powyższego przepisu a zwłaszcza ustępu 2 i 4 w kontekście okoliczności niniejszej sprawy prowadzić musiała do stwierdzenia, że wydanie zaskarżonego przez Wojewodę postanowienia było przedwczesne.
Organ powinien był bowiem w pierwszej kolejności rozważyć czy zachodzą przesłanki określone w ustępie 2 i w razie stwierdzenia ich braku wydać postanowienie o ewentualnej odmowie dopuszczania do udziału w postępowaniu stowarzyszenia "[...] ". Rozstrzygnięcie bowiem tej kwestii, wobec zaskarżalności postanowienia odmawiającego dopuszczenia do udziału w sprawie organizacji ekologicznej zgodnie z ustępem 4, determinuje w ocenie Sądu podjęcie dalszych czynności organu związanych z oceną dopuszczalności wniesionego odwołania.
Orzekając zatem w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie stowarzyszenia "[...] ", w związku z wniesionym przez to stowarzyszenie odwołaniem, organ odwoławczy zbada czy zachodzą przesłanki określone w art. 44 ust.2 a więc czy stowarzyszenie to jest organizacją ekologiczną prowadzącą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody oraz czy postępowanie niniejsze jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa. Przy czym zauważyć należy, że organ odwoławczy miał na uwadze, iż warunkiem przesądzającym o prawie organizacji ekologicznych do uczestniczenia w sprawie jest to czy postępowanie wymaga udziału społeczeństwa. Nie mniej nie uczynił tego w sposób kompleksowy. Rozważając bowiem tę kwestię Wojewoda winien był zbadać i ocenić czy zachodziła konieczność przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie tylko w aspekcie regulacji wynikającej z art. 61ust. 1 pkt 2, ale winien także wziąć pod uwagę art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej. Zgodnie bowiem z treścią powołanych przepisów ponowną ocenę oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę przeprowadza się, jeżeli konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko została stwierdzona przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, bądź jeżeli organ właściwy do wydania decyzji stwierdzi, że we wniosku o wydanie decyzji zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ obowiązany jest zatem ustalić także czy we wniosku o wydanie pozwolenia na budowę zostały dokonane zmiany w stosunku do wymagań określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Takich ustaleń w rozpoznawanej sprawie organy dotychczas nie poczyniły. Wprawdzie w decyzji środowiskowej z dnia 23.12.2013r. Burmistrz Miasta C. orzekł o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, to jednak ta okoliczność nie zwalnia organu od obowiązku wynikającego z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, biorąc za podstawę rozstrzygnięcia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło