II SA/Kr 1724/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. A. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Kierownika Urzędu ds Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] września 2011r., znak. [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącego od wpisu sądowego, należnego od złożonej skargi, w pozostałym zakresie oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu . W dniu 5 grudnia 2011r. W. A. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2011r. wydaną w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na małe dochody, wydatki na utrzymanie i zakup leków. Podkreśla, iż jest inwalidą [...] grupy, na leki podtrzymujące życie wydaje miesięcznie około 400 zł, nie ma własnego majątku. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Rodzina utrzymuje się z emerytur obojga małżonków w łącznej kwocie 3 390,07 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący nie posiada na własność żadnego majątku nieruchomego, jak oświadcza, zamieszkuje w mieszkaniu należącym do córki. Wnioskodawca nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Stwierdza, iż rachunków bankowych nie posiada. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowane zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, iż dochód rodziny wynosi miesięcznie 3390,07 zł, jednakże z uwagi na inwalidztwo [...] grupy, ciężkie schorzenia zmuszony jest przeznaczać miesięcznie znaczne kwoty na leki podtrzymujące życie. Mając na uwadze powyższe, a także fakt, iż skarżący nie wykazuje żadnego majątku ani oszczędności uznano, iż zwolnienie go od wpisu sądowego, należnego na obecnym etapie postępowania, umożliwiając tym samym wnioskodawcy dochodzenie swych praw przed sądem jest zasadne. Nie widzi się natomiast podstaw do pełnego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Uznano, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść ew. dalszych kosztów sądowych czy też kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie. Wnioskodawca nie wykazuje innych nadzwyczajnych obciążeń budżetu domowego typu koszty kredytu bankowego, zdarzenia losowe, nie ma innych osób, nie osiągających własnego dochodu na utrzymaniu, wykazuje jednak stały dochód rzędu 3 390 zł z tytułu stałych świadczeń emerytalnych. Będzie on zatem w stanie w przyszłości wygospodarować środki finansowe na ewentualne przyszłe koszty sądowe czy też koszty ustanowienia pełnomocnika w przyszłości, tym bardziej, iż jego udział na obecnym etapie postępowania sądowego nie jest obowiązkowy. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Orzekający, na podstawie zebranych w sprawie materiałów, nie jest w stanie wystarczająco i przekonywująco stwierdzić, iż skarżący, z uwagi na przedstawione przez niego okoliczności, do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata należy uznać - w świetle wskazanych powyżej okoliczności - za nieuzasadnione. Natomiast, zważając w szczególności na zły stan zdrowia skarżącego i koszty związane z leczeniem, uznano, iż zwolnienie go od należnego obecnie wpisu sądowego jest uzasadnione i stanowi spełnienie realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. W tym miejscu orzekający pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi na regulację art. 134 oraz art. 140 nie mają zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu tym bardziej, iż na obecnym etapie postępowania jego udział w sprawie nie jest obligatoryjny. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).