II SA/Kr 173/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014r na posiedzeniu niejawnym wniosku L. i R. D. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 21 listopada 2013r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżących adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu 10 listopada 2014r. skarżący złożyli wnioski o ustanowienie adwokata z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie z dnia 23 lipca 2014r. oddalającego skargę na postanowienie WINB w K. z dnia 21 listopada 2013r. wydane w przedmiocie umorzenia postępowania. Skarżący domagają się ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z uwagi na niskie dochody, ciężką sytuację materialną, a także brak wiedzy prawniczej. Stwierdzają, iż są osobami niezamożnymi, zadłużonymi. Z akt sprawy wynika, iż trudności finansowe spowodowała również ostatnia powódź powodując zniszczenia w domu strony, w konsekwencji czego rodzina starała się o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżących zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z dwoma synami. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawców jest dochód osiągany przez wnioskodawczynię z tytułu wynagrodzenia w wysokości 1380 zł oraz wynagrodzenie wnioskodawcy w kwocie 1420 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą 2 800 zł. Z oświadczenia skarżących znajdujących się w aktach sprawy wynika , iż posiadają oni dom o pow. 120 m2 oraz mieszkanie o pow. 70 m2. Skarżący nie wykazują faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Dodają, iż są współwłaścicielami budynku w 2/3 części oraz działki o pow. 0,089 ha. Posiadają również samochód [...] z 1999r. Instytucja prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżących, należy stwierdzić, że poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, w sytuacji, iż jego udział na obecnym etapie postępowania jest obligatoryjny, w obecnej sytuacji bytowej stron nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym ich utrzymaniu. W ocenie orzekającego, skarżący wykazali w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie są w stanie uiścić kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów 4 osobowej rodziny w wysokości 2 800 zł, wykazane obciążenia budżetu domowego, wykazane zadłużenie i zajęcia komornicze części wynagrodzenia małżonki skarżącego, co wynika z pozostałych akt sprawy - w odniesieniu do oświadczonych wydatków na utrzymanie, braku oszczędności i cennych ruchomości, konieczności utrzymania dwójki dzieci - zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie im pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżącego, wykazane koszty i obciążenia budżetu domowego – zgromadzenie środków w celu ustanowienia pełnomocnika z wyboru mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie podstawowych potrzeb życiowych, natomiast przyznanie im pełnomocnika zapewni przewidziane Konstytucją RP prawo do sądu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby czy sensowności udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia ew. argument strony o braku znajomości prawa. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący – na podstawie przedstawionych przez niego danych i oświadczeń - do takich osób należą. Dlatego przyznanie im prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).