II SA/Kr 173/16
WyrokWSA w Krakowie2016-04-07
Skład orzekający: Joanna Tuszyńska, Anna Szkodzińska, Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może samodzielnie rozszerzać zakres wniosku strony o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, interpretując go jako wniosek o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Organ administracji nie może samodzielnie rozszerzać zakresu wniosku strony, zwłaszcza gdy jest on złożony przez profesjonalnego pełnomocnika. Wniosek o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie jest tożsamy z wnioskiem o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy błędnie zinterpretowały wniosek inwestora, naruszając przepisy postępowania i prawa materialnego, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości w celu założenia linii elektroenergetycznej. Organ I instancji, interpretując ten wniosek jako wniosek o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, wydał taką decyzję z rygorem natychmiastowej wykonalności. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów, w tym błędną interpretację wniosku inwestora i brak spełnienia przesłanek do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: NSA Anna Szkodzińska WSA Mirosław Bator (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. B. i F. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 16 grudnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących M. B. i F. B. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 19 października 2015 r. nr [....] działając na podstawie art. 124 ust. 1 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104, art. 107 i art. 108 K.p.a. orzekł o:
1/ udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [....] o pow. 13,3371 ha obręb [....] jednostka ewidencyjna [....] , objętej księgą wieczystą [....] stanowiącej współwłasność M.B. i F.B. , objętej decyzją z dnia 10 września 2015 r. nr [....] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia Spółce [....] S.A. z siedzibą w K. na założenie i przeprowadzenie na ww. nieruchomości przewodów napowietrznej linii elektroenergetycznej 220 kV relacji Klikowa – Lubocza oraz Siersza 2 – Lubocza służących do przesyłania energii elektrycznej, które przebiegać będą dwoma pasami o długości 30 m – 40 m oraz 36 m – 44 m i szerokości 50 m w południowej części nieruchomości o przebiegu zakreślonym na mapie stanowiącej załącznik do ww. decyzji z dnia 10 września 2015 r.,;
2/ nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 21 września 2015 r. Spółka [....] S.A. z siedziba w K. wniosła o nadanie decyzji z dnia 10 września 2015 r. nr [....] rygoru natychmiastowej wykonalności. W tym wniosku podniesiono, że realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie polegające właśnie na założeniu i przeprowadzeniu przewodów napowietrznej linii elektroenergetycznych 220 kV relacji Klikowa - Lubocza oraz Siersza 2 - Lubocza służących do przesyłania energii elektrycznej, czyli na rozbudowie i modernizacji stacji elektroenergetycznej 220/110 kV Lubocza, jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Dodatkowo realizacja przedmiotowej inwestycji celu publicznego zgodnie z opracowanym projektem rozbudowy stacji elektroenergetycznej oraz zgodnie z uchwałą nr CIII/13 84710 rady Miasta K. z dnia 9 czerwca 2010 r. jest niezbędna dla poprawy niezawodności Krajowego Systemu Energetycznego oraz zasilania aglomeracji K. w obliczu zbliżających się uroczystości związanych ze Światowym Dniem Młodzieży, które odbędą się w Krakowie. Wobec tego, w tym czasie realizacja pozwoli na istotne zwiększenie pewności zasilania aglomeracji [....] oraz jednocześnie wielu dużych zakładów przemysłowych w tym regionie. Ponadto, po zrealizowaniu inwestycji, nie będzie już konieczne prowadzenie prac remontowo - konserwatorskich (aktualnie niezbędnych) na elementach sieci przesyłowej, bez obaw o ciągłość dostaw energii elektrycznej dla województwa małopolskiego w trakcie trwania Światowych Dni Młodych, z uwagi na fakt, że niezwłocznie zostałaby całkowicie dokonana rozbudowa i modernizacja stacji elektroenergetycznej 220/110 kV Lubocza. Ponadto niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji w określonym terminie może spowodować dotkliwe straty oraz zahamowanie rozwoju regionu, co uzasadnia nie tylko ważny interes strony, lecz również interes lokalnej społeczności. W związku z tym w ocenie wnioskodawcy konieczne jest niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, co jednocześnie jest uzasadnione zabezpieczeniem gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interesem społecznym oraz wyjątkowo ważnym interesem strony. Wobec tego przeprowadzenie przedmiotowej inwestycji, zgodnie z harmonogramem robót, tak, aby zdążyć do Światowych Dni Młodzieży w Krakowie, pozwoliłoby na zapewnienie właściwej obsługi elektroenergetycznej miasta K. Straty poniesione przez miasto na skutek przedłużenia procedury zostałyby przeniesione bezpośrednio na społeczeństwo i w konsekwencji miałoby to przełożenie także i na ewentualne negatywne postrzeganie naszego kraju na arenie międzynarodowej, jako, że w tym czasie zagrożenie ciągłości dostaw energii przed dokonaniem rozbudowy i modernizacji ww. linii elektroenergetycznych ma charakter realny i w przypadku zaistnienia spowoduje niezwykle duże straty, w tym także niematerialne. Podsumowując wnioskodawca podał, iż nadanie wskazanej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest podyktowane zwłaszcza ważnym interesem społecznym, jako, że rozbudowa sieci przesyłowej w południowej części Polski i zwiększenie gwarancji przesyłu energii elektrycznej stworzy nowe możliwości dla rozwoju gospodarczego tych regionów oraz zwiększy ich atrakcyjność inwestycyjną i renomę na arenie międzynarodowej. Organ wskazał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 124 ust. 1 a tej ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem w przypadkach określonych w art. 108 K.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu założenia przeprowadzenia urządzeń infrastruktury technicznej. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa, przepis art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami nakłada na starostę zobowiązanie do wydania - po wydaniu decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 - decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości objętej decyzją o zezwoleniu, jeżeli decyzja ta nie stała się ostateczna lub w przypadku, gdy w wyniku złożenia od niej odwołania wydana została decyzja przez organ odwoławczy, która została zaskarżona do sądu administracyjnego (decyzja nie stała się wykonalna). W takiej sytuacji nie nadaje się decyzji wydanej na podstawie ust. 1 rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz z przyczyn, które uzasadniałyby nadanie takiego rygoru, istnieje możliwość wydania odrębnej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wywłaszczonej, i to tej decyzji nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności. Zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości nadawany jest rygor natychmiastowej wykonalności, w celu uzyskania natychmiastowego pozyskania posiadania nieruchomości dla rozpoczęcia realizacji celu publicznego. Nadanie tego rygoru następuje w samej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, albo po jej wydaniu, odrębnym postanowieniem. Zawsze jednak nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności musi być uzasadnione poprzez wskazanie, z jakiej przyczyny i na czym polegającej rygor ten jest nadawany.
Organ stwierdził, że zachodzi konieczność wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, gdyż jest to niezbędne ze względu na chroniony interes społeczny, szczególnie ważny interes strony, jak również interes gospodarczy. Wnioskodawca w piśmie z dnia 21 września 2015 r., wyjaśnił, iż realizacja przedsięwzięcia na działce nr 436/28 jest związana z rozbudową i modernizacją stacji elektroenergetycznej 220/110 kV Lubocza, które to przedsięwzięcie jest niezbędne dla poprawy niezawodności Krajowego Systemu Energetycznego oraz istotnego zwiększenia pewności zasilania aglomeracji krakowskiej oraz jednocześnie wielu dużych zakładów przemysłowych w regionie. Zagrożenia związane z dostarczaniem energii elektrycznej dla aglomeracji k. podczas Światowych Dni Młodzieży są realne. Jak wynika z informacji przekazywanych przez organizatorów imprezy za pomocą mediów, na uroczystości związane ze Światowymi Dniami Młodzieży może przyjechać do Krakowa około 2,5 miliona pielgrzymów. Pobyt takiej ilości osób w Krakowie oraz jego okolicach niewątpliwie zwiększy pobór energii elektrycznej. Zwiększone zapotrzebowanie na energię elektryczną zaistnieje także w związku z przygotowaniami wskazanej imprezy. Niezrealizowanie inwestycji może spowodować przerwę w dostawie energii elektrycznej, zwłaszcza podczas organizowanych Światowych Dni Młodzieży, w związku z przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych, co wiąże się z ogromnymi stratami ekonomicznymi. W związku z powyższym, uznając, iż wnioskodawca wystarczająco uzasadnił przesłanki przewidziane w art. 108 K.p.a. i należało wydać decyzję o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
Odwołanie od tej decyzji wniosła M.B. i F.B. kwestionując prawidłowość złożonego przez inwestora wniosku na podstawie, którego organ i instancji wydał zaskarżoną decyzję o udzieleniu zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] . Stwierdzili, że inwestor nie złożył wymaganego w art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami wniosku o niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a jedynie wniósł o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności dla decyzji z dnia 10 września 2015 r.
Wojewoda [....] decyzją z dnia 16 grudnia 2015 r. nr [....] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana na wniosek inwestora, spółki [....] S.A. Organ stwierdził, że co prawda powyższe pismo nosi tytuł "wniosek o nadanie decyzji administracyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności'", niemniej z analizy wniosku jasno wynika że celem jego złożenia była chęć uzyskania przez spółkę [....] S.A. możliwości niezwłocznego wejścia na teren nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] obr. [....] jedn. ewid. [....] w celu rozpoczęcia prac zgodnie z planowaną inwestycją. Z uwagi na okoliczności wskazane w art. 108 K.p.a. jak również z uwagi na ważny interes gospodarczy na jaki wskazuje regulacja prawna zawarta w art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami co zostało jednoznacznie wskazane we wniosku m.in. na stronie nr 3 przedostatnie zdanie tegoż wniosku (karta akt organu I instancji nr 5). Biorąc zatem pod uwagę powyżej wskazany i utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że konstrukcja przepisów art. 124 ust. 1 i 1 a ustawy oznacza, iż występują dwie decyzje - pierwotna (wywłaszczeniowa lub zezwalająca na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac) oraz kolejna (pozwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości), której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności, zdaniem organu odwoławczego Prezydent Miasta K. - wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej prawidłowo uznał, iż do powyższego wniosku mają zastosowanie przepisy art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami zwłaszcza, gdy jak wyżej wykazano dla uwzględnienia takiego wniosku o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości - koniecznym jest spełnienie przesłanek z art. 108 K.p.a. warunkujące nadanie decyzji administracyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności. W przedmiotowej sprawie także druga przesłanka jaką jest uprzednie wydanie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości została przez organ I instancji spełniona, bowiem zaskarżona decyzja organu I instancji została poprzedzona wydaniem w przedmiotowej sprawie - na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - decyzji z 10 września 2015 r. znak [....] . Organ wskazał, że przedmiotowa inwestycja jest inwestycją celu publicznego i potwierdza to miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru "[....] ", obowiązujący na podstawie uchwały Nr CIII/1384/10 Rady Miasta K. z 9 czerwca 2010 r. określający, iż przez teren m.in. przedmiotowej działki przebiegają istniejące napowietrzne linie energetyczne 220 kV oraz 110 kV (wraz ze strefą techniczną), zaś § 23 pkt 2, ppkt 8, znajdujący się w rozdziale II tego planu (Ustalenia ogólne - zasady obsługi w zakresie infrastruktury technicznej i komunalnej) powyższej uchwały stwierdza, iż: "celem poprawy zasilania aglomeracji krakowskiej dopuszcza się nacięcie istniejącej linii 220kV relacji Siersza-Klikowa i wprowadzenie jej do stacji elektroenergetycznej 220/11 kV Lubocza." Z uwagi na okoliczności wskazane we wniosku inwestora realizującego na nieruchomości wskazany powyżej cel publiczny organ I instancji słusznie uznał, iż istnieje konieczność natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem jest to istotne z punktu widzenia ważnego interesu społecznego, o którym mowa w art. 108 K.p.a. polegającego na zapewnieniu dopływu energii do licznych gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na znacznym obszarze jak również z uwagi na ważny interes gospodarczy (art. 124 ust. 1 a u.g.n.) z uwagi na poprawę niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz poprawy niezawodności zasilania w energię elektryczną na omawianym obszarze. Omawiana powyżej inwestycja celu publicznego ma również za zadanie poprawienie bezpieczeństwa energetycznego regionu z uwagi na spodziewane znaczne zwiększenie zapotrzebowania na energię elektryczną w związku ze zbliżającą się masową imprezą o charakterze między narodowym jaką będą Światowe Dni Młodzieży w Krakowie planowane w okresie 26-31 lipca 2016 r.
Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli M.B. i F.B. domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 64 Konstytucji RP, a także art. 46 § 1, art. 140, art. 143 K.c. oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w tym art. 61, art. 63, art. 138, art. 139, art. 140, art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 97 § 4 K.p.a. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że organ nie może dowolnie interpretować wniosków strony, nawet jeśli takie działanie jest zgodne z interesem wnioskodawcy. Tym bardziej jest to niedopuszczalne, gdy stronami postępowania są podmioty o sprzecznych interesach. Takie działanie narusza podstawowe zasady postępowania, a to zasadę praworządności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przesłanki z art. 124 § 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami są poszerzone o jedną przesłankę w stosunku do art. 108 K.p.a., jest to ważny interes gospodarczy, na który wnioskodawca nie powołuje się expressis verbis. W obliczu faktu, że spółka jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika powyższą argumentację Wojewody należy uznać za nadużycie. Skarżący wskazali, że meritum problemu tkwi w tym, że organ jest związany treścią wniosku i nie może dokonywać jego interpretacji. Dodatkowo wydanie w takich okolicznościach sprawy przez organ I instancji decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 a ustawy o gospodarce nieruchomościami stoi w sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 124 ust. 1 a, który wymaga wniosku inwestora w powyższej sprawie. Skarżący stwierdzili również, że przesłanki nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być poddawane wykładni ścisłej. Tymczasem spółka nie przedstawiła nawet przybliżonych wyliczeń zwiększenia poboru energii, poprzestano tylko na ogólnikowym stwierdzeniu, które w kontekście wymogów tego rodzaju decyzji jest niewystarczające.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [....] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością uchylenia decyzji objętej skargą oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1lit. a i c P.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [....] z dnia 16 grudnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o zezwoleniu [....] S.A. w K. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w oparciu o art. 124 ust. 1 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.), zwanej dalej u.g.n.
Stosownie do wskazanego przepisu, w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Z kolei zgodnie z ust. 1 tego artykułu starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z tej nieruchomości. Obie decyzje są integralnie ze sobą związane, a rozstrzygnięcie podjęte w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. poprzedzone musi być stwierdzeniem, że w obrocie prawnym istnieje wydana wcześniej decyzja ograniczająca właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu sposób korzystania z nieruchomości. Oznacza to, że decyzja zezwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji ograniczającej sposób korzystania z tej nieruchomości. Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. (stanowiącej przykład decyzji związanej) skutkuje tym, że traci ona swoją podstawę w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n.
W niniejszej sprawie organy ustaliły, że decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 10 września 2015 r. ograniczono sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [....] o pow. 13,3371 ha obręb [....] jednostka ewidencyjna [....] poprzez zezwolenie spółce [....] S.A. na założenie i przeprowadzenie na przedmiotowej nieruchomości przewodów elektroenergetycznej linii napowietrznej 220 kv. Okoliczność tę należy uznać za bezsporną, gdyż nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Nie ulega również wątpliwości, że przeprowadzenie przewodów napowietrznej linii elektroenergetycznej mieści się w pojęciu celu publicznego zgodnie z art. 6 pkt 2 u.g.n. Jak wynika bowiem z tego przepisu, celem publicznym jest budowa i utrzymanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
Wątpliwości, jakie wyłoniły się na tle rozważanej sprawy, dotyczą natomiast pytania, czy spółka [....] S.A. w K. wykazała wystąpienie przesłanek z art. 108K.p.a. lub istnienie ważnego interesu gospodarczego, a ponadto czy wystąpiła z właściwym wnioskiem o wydanie decyzji. Podkreślić należy, że zgodnie z pismem z dnia 21 września 2015 r. spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 10 września 2015 r., sygn. [....] dotyczącej ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Wniosek ten został złożony przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego wymaga się szczególnej staranności i rzetelności, a w związku z tym nie jest dopuszczalne, aby organ prowadzący postępowanie samowolnie rozszerzał zakres żądania, tak sporządzonego pisma. W niniejszym wniosku jednoznacznie, bowiem określono jego zakres i zawężono do żądania nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia 10 września 2015 r. Nie można tym samym uznać, jak uczyniły to organy zarówno I jak i II instancji, że bez wątpienia celem powyższego wniosku była również chęć uzyskania przez spółkę [....] S.A. możliwości niezwłocznego wejścia na teren nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] . W orzecznictwie podkreśla się, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wyposażone w rygor natychmiastowej wykonalności jest możliwe w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne wykaże, że zachodzi ważny interes gospodarczy lub któraś z przesłanek art. 108 K.p.a., to jest gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź także ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony (por. wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 89/15). Trzeba zatem zauważyć, że wskazane przesłanki warunkują wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w określonym celu. Skoro postępowanie to uruchamiane jest na wniosek podmiotu, to bez wątpienia zakres postępowania administracyjnego musi wynikać z wniosku tego podmiotu, który przedstawia sprawę organowi administracji publicznej do rozpoznania. Organ dowolnie nie może rozszerzać zakresu wniosku i modyfikować go w zależności od potrzeb konkretnej sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, aby inwestor złożył prawidłowy wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n., gdyż pismo z dnia 21 września 2015 r. dotyczyło tylko kwestii nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia 10 września 2015 r.
Konstrukcja przepisu art. 124 ust. 1 a u.g.n. wskazuje na obowiązek wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Decyzja ta nie ma zatem charakteru uznaniowego. Biorąc pod uwagę, że komentowany artykuł wprowadza instytucję szczególną, która w istocie stanowi wyjątek od generalnej zasady dotyczącej wykonalności decyzji, przesłanki wydania tej decyzji nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Oznacza to, że decyzja taka może być wydana tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla ochrony dóbr wymienionych w art. 108 K.p.a. lub ważnego interesu gospodarczego, a zagrożenie dla tych dóbr musi mieć realny charakter i nie może być tylko prawdopodobne. Podstawowym warunkiem nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest "niezbędność" niezwłocznego wprowadzenia decyzji w życie. Oznacza to, że w danym czasie, w danej sytuacji nie można się obejść bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża dobrom chronionym, określonym w art. 108 § 1 K.p.a.
Organ nadając rygor natychmiastowej wykonalności, nie przeprowadził wystarczającego wywodu w tym zakresie. Przyznał jedynie, że jest to uzasadnione organizowanymi w Krakowie Światowymi Dniami Młodzieży i zwiększonym poborem energii elektrycznej w tym okresie. Dlatego też rację należy przyznać skarżącym, że spółka nie przedstawiła żadnych, nawet przybliżonych wyliczeń zwiększenia poboru energii, a poprzestano jedynie na ogólnikowych stwierdzeniach, które w kontekście powołanych wcześniej wymogów należy uznać za niewystarczające. Wojewoda [....] z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 K.p.a. dokonał zatem wadliwych ustaleń faktycznych, a to z kolei przełożyło się na wynik sprawy, powodując konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu i instancji. Ponadto organy wadliwie oceniły wniosek z dnia 21 września 2015 r. i rozszerzyły jego zakres robiąc to w sposób nieuprawniony.
W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [....] z dnia 16 grudnia 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. , z uwagi na naruszenie prawa materialnego, tj. art. 124 ust. 1a u.g.n., co miało wpływ na wynik postępowania, oraz z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Rozpatrując ponownie sprawę, organy powinny – uwzględniając wywody i ocenę prawną Sądu wyrażoną powyżej – ponownie przeanalizować oświadczenia inwestora pod kontem spełnienia przesłanek z art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, umożliwiając mu zajęcie stanowiska w razie ewentualnego stwierdzenia braków w tych wywodach.
Sąd orzekł o kosztach postępowania na mocy art. 200 P.p.s.a. w zw. art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło