II SA/Kr 1736/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2015 r. wniosku E. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postępowania postanawia: odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E. K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 listopada 2015 r. We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną Z. K.. Ich miesięczny dochód z tytułu pobieranych świadczeń emerytalnych wynosi 2 565,49 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi współwłasność domu. o pow. 105 m2 oraz działka o pow. 7 arów. Na uzasadnienie wniosku skarżący podał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Skarżący wraz z żoną są osobami starszymi i samotnymi. Z uwagi na wiek mają problemy zdrowotne. W piśmie z dnia 4 lutego 2015 r., uzupełniającym wniosek, pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż ani skarżący ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych. Ich emerytury doręcza poczta. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1975. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Do pisma skarżący dołączył kserokopie następujących dokumentów: rachunek za wywóz śmieci - 45 zł, faktura VAT za usługi telekomunikacyjne - 32,69 zł, faktura VAT za wodę - 75,37 zł (za kwartał), rachunki za energię elektryczną - 57,35 zł, ubezpieczenie OC za samochód - 319 zł za rok, podatek rolny od nieruchomości 148 zł, ubezpieczenie budynku - 61 zł, ubezpieczenie osobowe skarżącego 120 zł, ubezpieczenie osobowe żony skarżącego - 72 zł, faktury za zakupów leków dla skarżącego i jego żony (wszystkie za rok 2014), karty informacyjne leczenia szpitalnego żony skarżącego z roku 2013 r. i 2014 r. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 1736/14 referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza. Skarżący wskazał, iż jego wydatki wynoszą 130,17 zł opłat za media, oraz 12,34 zł miesięcznie podatku od nieruchomości. Zakup koksu to wydatek rzędu 1000 zł rocznie. Skarżący zarzucił, iż referendarz sądowy nie uwzględnił wydatków na odzież i żywności. Ponadto, zdaniem skarżącego wydatki na ubezpieczenie OC oraz ubezpieczenie budynku nie są wydatkami dobrowolnymi, a wynikają z przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Artykuł 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012. 270) zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem paragrafu 3, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Sąd mając obraz sytuacji majątkowej i rodzinnej przedstawionej przez skarżącego nie może przyznać wnioskowanego przez niego prawa pomocy. Stałe dochody skarżącego i jego żony wynoszą 2 565,49 zł miesięcznie. Ponoszone wydatki to: opłaty za media to ok. 120 zł - 130 zł miesięcznie, zakup koksu 1000 zł rocznie co daje ok. 85 zł miesięcznie, wydatki na leki to 500-600 zł, oraz ok. 12,50 zł podatek od nieruchomości. Skarżący opłaca również ubezpieczenie samochodu w wysokości 318 zł za rok, podatek rolny 37 zł kwartalnie, oraz swoje ubezpieczenie 30 zł kwartalnie i żony 18 zł kwartalnie. Stałe miesięczne wydatki wynoszą więc ok. 882,50 zł. Sąd dał też wiarę skarżącemu, iż pełnomocnik nie pobiera obecnie od niego wynagrodzenia. Powyższe świadczy o tym, iż skarżący nie może być uznany za osobę ubogą zasługującą na przyznanie prawa pomocy. Sąd wziął pod uwagę, iż skarżący wraz z żoną posiadają stały miesięczny dochód. Nie ponosi on wydatków związanych z reprezentowaniem przez profesjonalnego pełnomocnika. Nie podważając wiarygodności oświadczeń skarżącego dotyczących, konieczności ponoszenia kosztów leków, leczenia oraz innych wydatków, Sąd pragnie zauważyć, iż po odliczeniu stałych wydatków pozostaje skarżącemu miesięcznie ok. 1682,99 zł. Ponadto na obecnym etapie postępowania skarżący zobowiązany jest jedynie do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł, co zdaniem Sądu nie przekracza jego możliwości finansowych. Sytuacja materialna skarżącego pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i swojej żony. Sąd nie stracił z pola widzenia, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku, jednakże wiek nie stanowi przesłanki do zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. Przesłanka taka jest jedynie sytuacja materialna, która w przypadku skarżącego nie kwalifikuje go do takiego zwolnienia. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek do zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. art. 245 § 1 i § 3 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.