II SA/Kr 1764/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Halina Jakubiec Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 czerwca 2003 r , Nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala Wojewoda [...] decyzją z dnia 28 czerwca 2003 r. [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071 z p. zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 z p. zm.) po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez P. P. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] orzekającej o wymeldowaniu P. P. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. orzekł o wymeldowaniu P. P. uznając, że wprawdzie w Sądzie Rejonowym dla [...] do sygn. akt [...] toczy się postępowanie - z wniosku A. P. - matki odwołującej się - o ochronę naruszonego posiadania, to z wyjaśnień złożonych przez P. P. wynika, iż opuszczenie przez odwołującą przedmiotowego lokalu ma charakter trwały i nie wykazuje zamiaru zamieszkania w nim. W odwołaniu od decyzji organu meldunkowego P. P. podnosiła, iż nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji zarzucając, że decyzja jest niesprawiedliwa albowiem nie z własnej winy, będąc osobą niepełnoletnią na skutek psychicznego i fizycznego znęcania się ojca M. P. musiała wraz z matką opuścić miejsce pobytu stałego. Ponadto wskazała, że w Sądzie toczy się kilka spraw wniesionych przez matkę A. P. przeciwko M. P., między innymi sprawa dotycząca ochrony naruszonego posiadania. Do czasu prawomocnego zakończenia spraw sądowych nie widzi możliwości ponownego zamieszkania w tym lokalu i dlatego wnosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania uchylając decyzję organu meldunkowego stwierdził, że podstawą prawną wymeldowania jest przepis art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, iż organ obowiązany jest na wniosek strony lub z urzędu wymeldować osobę, jeśli opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim, co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić, przy czym opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego musi być dobrowolne i nie może nosić znamion przymusu. Z akt sprawy wynikało natomiast, że P. P. jako osoba niepełnoletnia przedmiotowy budynek opuściła wraz z matką A. P. na skutek fizycznego i psychicznego znęcania się ojca M. P., co wskazuje, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez P. P. nie było od niej zależne i nie było dobrowolnie, lecz miało charakter przymusu. Organ odwoławczy uznał, że w toku postępowania przed organem I instancji nie ustalono w sposób jednoznaczny przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu przez P. P. a sprawa, która zawisła przed Sądem o ochronę naruszonego posiadania może mieć istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy meldunkowej, ponieważ pozwoli ustalić niezbędną do wymeldowania przesłankę dobrowolnego i trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie złożył M. P. na wniosek którego wszczęto postępowanie przed organem meldunkowym. W skardze zarzucił, że jego żona uknuła z inną osobą intrygę zmierzającą do pozbawienia skarżącego własności nieruchomości. Żona - z zawodu pielęgniarka, jest zarażona wirusem HIV, o co toczy się postępowanie karne w Wydziale Karnym Sądu Rejonowego dla [...] w [...]. Podczas nieobecności skarżącego żona prowadziła "dom publiczny", o czym świadczy sprawa [...] . W 1999 r. doszło do pobicia E. P. matki skarżącego, o co toczyła się sprawa [...] . Skarżący opisuje konflikt w małżeństwie zarzucając żonie okradanie domu, rozebranie samochodów i toczącą się już drugą sprawę rozwodową oraz wskazuje, że P. P. nie jest jego dzieckiem, ponieważ nie wyraziła zgody na badania. W kolejnych pismach skarżący wniósł o powołanie świadków M. P. i S. S. na okoliczność, że P. P. i A. P. nie mieszkają pod wskazanym adresem a podczas nieobecności skarżącego w domu prowadziły "dom publiczny" oraz dokonały kradzieży. Ponadto wskazał, że P. P. sama napisała, że w domu przy ulicy [...] nigdy nie będzie mieszkać natomiast o wymeldowanie skarżący stara się dlatego, że w dniu [...] sierpnia 1999 roku okradła dom i rozbiła drzwi młotkiem w obecności świadków używając słów obelżywych a skarżący nie mógł temu zapobiec. Wymeldowanie P. P. ma na celu przerwanie kradzieży, jakie nadal mają miejsce, kradzieży dokonuje także jej matka z konkubentem. Ukradły skrzynkę na listy, licznik gazu, chociaż kto dokonał kradzieży licznika tego nie widział. Są natomiast świadkowie kradzieży skrzynki na listy, którzy widzieli, że właśnie A. P. i P. P. wraz z konkubentem odkręcili skrzynkę. W sądzie w sprawie [...] A.P. zeznała wprawdzie, że nie ukradła skrzynki, ale widzieli to sąsiedzi. Ponownie wskazał, że wymeldowanie P. P. ma zapewnić skarżącemu spokój w domu. W kolejnym piśmie skarżący ponownie zarzucił, że do wymeldowania wystarczy 6 miesięcy nieobecności natomiast P. P. dom opuściła [...] .08.1999 r. podczas nieobecności skarżącego, po czym powiadomiła skarżącego, że gdzieś mieszka z matką i na tę okoliczność skarżący pragnie powołać świadków w osobach E. P., M. P., S. S.. Ponieważ posiedzenie wyznaczono dopiero na dzień [...] listopada 2005 r., skarżący domagał się wezwania świadków. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w zaskarżonej decyzji w szczególności podkreślając, że działając jako organ drugiej instancji przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na braki formalne, jakie miały miejsce w postępowaniu przed organem I instancji uniemożliwiające jednoznaczną ocenę czy zaistniały przesłanki warunkujące wymeldowanie P. P. a w szczególności czy zaistniała przesłanka dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący podtrzymując skargę powtórzył swoje zarzuty wobec P. P. i A. P. wnosząc o wymeldowanie P. P. od 2003 roku. Oświadczył także, że zwrócił się do sądu powszechnego o wymeldowanie P. i A. P. z uwagi na to, że prowadziły agencję towarzyską i okradły skarżącego oraz, że domaga się odszkodowania w wysokości 25 milionów złotych. Pouczony o treści art.106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący podtrzymał swój wniosek o przesłuchanie świadków za wyjątkiem M. P.. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu z akt postępowań sądowych o sygnaturach: [...] na okoliczność, że A. P. napadła na jego dom za namową E. P., I C 457/00 o pobicie E. P. przez A. P., [...] o odebranie A. P. nieruchomości, [...] przeciwko A. P. z art.161 §1 kk, [...] dotyczących okradania domu przez A. P., [...] dotyczących kradzieży przez A. P., [...] dotyczących tego, że A. P. jest chora wenerycznie i pracuje z dziećmi, [...] Sądu Okręgowego, które dotyczyły tego, że A. P. jest chora wenerycznie i zakażona wirusem HIV, [...] , które dotyczyły kradzieży w domu przy ulicy [...] , [...] , [...] Sądu Okręgowego o ubezwłasnowolnienie A. P., [...] , które dotyczyły zmniejszenia alimentów na rzecz P. P.. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 §1 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r.,Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji i usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.l 45 § l ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z brzmieniem art. 134 § 1 tej ustawy Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z ustawowymi kompetencjami - badał czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie stwierdził, że podstawą prawną decyzji organu meldunkowego orzekającej o wymeldowaniu P. P. z miejsca pobytu stałego był przepis art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, skorygowany przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. (sygn.K 20/01 Dz.U.z 2002 r.Nr 76,poz.716), w którym Trybunał orzekł, że art. 9 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Dlatego orzekając zarówno o zameldowaniu jak i o wymeldowaniu organy administracji państwowej nie badają kwestii uprawnień strony do lokalu natomiast ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny a zameldowanie jest konsekwencją zamieszkiwania w danym lokalu i rejestracją pobytu. Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącego art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji wynika, że za równorzędną przesłankę upoważniającą do podjęcia decyzji o wymeldowaniu oprócz trwałości opuszczenia lokalu, uważa się dobrowolność jego opuszczenia i nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu sytuacja, w której osoba w nim zamieszkująca zostaje do tego zmuszona jeżeli podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swoich praw do przebywania w lokalu albo fakt zmuszania do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym(wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ we Wrocławiu z dnia 28.06.2002 r.II SA/Wr 1320/2001). Słusznie zatem Wojewoda uchylając decyzję organu meldunkowego uznał, że w toku postępowania przed organem I instancji nie ustalono w sposób jednoznaczny koniecznej dla wymeldowania przesłanki dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez P. P. i sprawa, która zawisła przed sądem powszechnym o ochronę naruszonego posiadania może mieć istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy meldunkowej. Warunkiem niezbędnym do wydania decyzji o przekonującej treści są ustalenia dokonane w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art.80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art.77 § 1 kpa) a więc przy podjęciu wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego(wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.07.2001 r.sygn.I SA 1768/99,LEX nr 54171). Postępowanie przed organem I instancji w sprawie o wymeldowanie P. P. niewątpliwie będzie wymagało uzupełnienia dowodów dla ustalenia stanu faktycznego dotyczącego okoliczności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie tylko w związku z podniesionymi w odwołaniu przez P. P. zarzutami, ale także w odniesieniu do okoliczności przedstawianych przez skarżącego M. P. w zakresie niezbędnym do podjęcia trafnej decyzji meldunkowej, nie wkraczając w zakres zdarzeń pozostających w kompetencji organów ścigania i sądów powszechnych, ponieważ pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów, co wynika z art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Kasatoryjny tryb działania sądu administracyjnego polegający na eliminowaniu z obrotu prawnego wadliwych decyzji administracyjnych uniemożliwiał nie tylko merytoryczne orzeczenie przez sąd w przedmiocie wymeldowania P. P. z miejsca pobytu stałego, o co wnosił skarżący M.P., albowiem należy to do kompetencji organów meldunkowych, których decyzje podlegają jedynie kontroli sądu, zgodnie z zasadami określonymi powyżej, ale również przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Zgodnie z treścią art.106 §3 w/w ustawy procesowej sąd administracyjny nie przeprowadza dowodu z zeznań świadków a może przeprowadzić uzupełniający dowód z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z tego powodu nie został uwzględniony w toku rozprawy przed sądem administracyjnym wniosek skarżącego o przeprowadzenie dowodu z szeregu akt postępowań, które toczyły lub toczą się przed sądami powszechnymi, ponieważ wnioski zmierzały do wyjaśnienia tych okoliczności, które nakazał zbadać organ II instancji uchylając decyzję organu meldunkowego. Ponadto przeprowadzenie ich przed sądem administracyjnym znacznie przedłużyłoby postępowanie w sprawie. W tym stanie sprawy skarga M. P. jako oczywiście bezzasadna nie mogła być uwzględniona, ponieważ wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko organu odwoławczego nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270)- tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień i dlatego należało orzec jak w sentencji. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania między stronami albowiem zgodnie z art.200 w/w ustawy procesowej tylko w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżoną decyzję zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, natomiast skarga w sprawie została oddalona.