II SA/Kr 1771/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski sprawozdawca Sędziowie AWSA Dorota Dąbek NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2005 r sprawy ze skargi L. K; na decyzję Wojewody z dnia 27 maja 2002 r , Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, II zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej L. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia 27 maja 2002 r [...] po rozpatrzeniu odwołania L. K.Wojewoda z powołaniem na przepis art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r Nr 87 , poz. 960 ) oraz art.138 paragraf 1-kpa , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2002 r znak [...] , którą orzeczono o odmowie wymeldowania J. K. z pobytu stałego z lokalu Nr [...] w budynku przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewody przytoczono następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne , przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Z wnioskiem o wymeldowanie byłego męża J. K. z mieszkania Nr [...]przy ul. [...], wystąpiła L. K. , twierdząc , że od [...] 1999 r były mąż w lokalu nie mieszka. Organ I instancji ustalił, że J. K. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] , a przebywa w Kluczowie przy ul. [...] Odmawiając wymeldowania Prezydent Miasta stanął na stanowisku , że nie spełniona została przewidziana art.15 ut.2 przesłanka utraty uprawnień J.K. do przebywania w lokalu .Organ wskazał , że małżeństwo zostało rozwiązane prawomocnym wyrokiem z dniem [...] . 2001 r Sądu Okręgowego ( Sygn.I C 1007/00 ) , a podział majątku nie został przeprowadzony , zaś J. K.objęty jest przydziałem lokalu typu własnościowego w Spółdzielni Mieszkaniowej " W "".W przekonaniu organu I instancji powyższe okoliczności przesądzają o odmowie żądania wymeldowania J. K. , bez potrzeby czynienia ustaleń , co do spornej między byłymi małżonkami okoliczności , czy opuszczenie mieszkania miało charakter dobrowolny. W odwołaniu L. K. domagała się wymeldowania byłego męża , opisując przebieg małżeństwa i zachowanie byłego męża skazanego za znęcanie fizyczne , oraz mającego ograniczona władzę rodzicielską nad dziećmi, a także opisywała okoliczności w jakich nabyte zostało mieszkanie spółdzielcze typu własnościowego. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wojewoda stanął na stanowisku , iż orzekając rozwód nie orzeczono eksmisji J.K. z lokalu , ani nie orzeczono o podziale majątku wspólnego obejmującego spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Brak spełnienia powyższej przesłanki uzasadniał zdaniem Wojewody utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy na powyższą decyzję wniosła L. K. , podnosząc , iż decyzja jest dla niej krzywdząca , oraz wyjaśniając , z powołaniem na motywy wyroku Sądu orzekającego rozwód , że nie orzeczono o eksmisji dlatego , że J. K. już nie zamieszkiwał w tym mieszkaniu. Nie wskazując naruszonego przepisu prawa , opisując swój stan zdrowia oraz nieletnich dzieci , podnosi skarżąca , że J.K. od trzech lat nie zamieszkuje w lokalu i nie ma w nim rzeczy osobistych. W uzupełnieniu skargi powoływała się skarżąca na skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie , podkreślając , że rozstrzygnięcie nastąpiło przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył : Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy przed dniem [...] 2004 r i postępowanie sądowe przed tą data nie zostało zakończone. Zgodnie zatem z przepisem art.97 paragraf 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art.3 paragraf 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153 , poz. 1270 z późn.zm. ) , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta w myśl art. 1 paragraf 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153 , poz. 1269 ) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej . Zgodnie z przepisem art. 134 paragraf powołanej ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na tej płaszczyźnie kontroli skarga jest uzasadniona. W dacie wydania zaskarżonej decyzji Wojewody przepis art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r Nr 87 , poz.960 z późn.zm.) stanowił , że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby , która utraciła uprawnienie wymienione w art.9 ust.2 i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osoby , która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy , a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Przepis art.15 ust.2 określał zatem w pierwszej części przesłanki , których łączne spełnienie dawało podstawę do wymeldowania tj. utratę uprawnienia do przebywania w lokalu ( art.9 ust.2 ) i opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Brak którejkolwiek z tych przesłanek oznaczał brak przesłanek stanu faktycznego do wymeldowania na podstawie części pierwszej art. 15 ust.2 . Zarazem istnienie ustalonego nowego miejsca pobytu , wyłączało wymeldowanie na podstawie stanu faktycznego , określonego częścią II -gą tego przepisu. Odmawiając wymeldowania J. Ko. , organy obu instancji zajęły stanowisko , że nie utracił on uprawnienia do pobytu w lokalu , a zatem , że nie została spełniona jedna z dwóch kumulatywnych przesłanek wymeldowania określonych częścią pierwszą art. 15 ust.2 ustawy. Z tych względów organy poprzestały na ustaleniu , że J K nie przebywa w lokalu , z którego ma nastąpić wymeldowanie , nie czyniły jednak szczegółowych ustaleń, czy przebywanie poza lokalem odpowiada ustawowej przesłance "opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu ". Po wydaniu zaskarżonej decyzji z dniem [...] 2002 r , utracił moc przepis art.9 ust.2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2002 r Nr 87 , poz. 960 z późn.zm. ), gdyż z tym dniem ''opublikowany został ( Dz.U.Nr 78 , poz. 716 ) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r sygn. K 20/01 (OTK-A 2002/3/34 ) , stwierdzający niezgodność tego przepisu ze wskazanymi wyrokiem Trybunału przepisami Konstytucji R.P. Mimo zatem , że przepis art. 9 ust.2 utracił moc po wydaniu zaskarżonej decyzji , Wojewódzki Sąd Administracyjny , przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji , nie może nieuwzględnić okoliczności , że według aktualnie obowiązującego stanu prawnego , do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego na podstawie pierwszej części art. 15 ust.2 ustawy, niezbędne jest wyłącznie spełnienie jednej tylko przesłanki określonej w tym przepisie, a to przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania. Z tych względów sytuacja prawna związana z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego , przy ocenie zgodności z prawem decyzji w przedmiocie wymeldowania ( odmowy wymeldowania ) ciężar okoliczności faktycznych przesuwa na płaszczyznę faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania. Rejestracyjny charakter instytucji wymeldowania (zameldowania) , jako odzwierciedlający fakt pobytu odrywa się od tytułu do przebywania w określonym lokalu. Kontrola zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem na płaszczyźnie ustalenia przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania , wskazuje iż zapadła bez wyczerpujących ustaleń w tym zakresie. Akceptując stanowisko organu I instancji , poprzestał organ odwoławczy na ustaleniu, że J. K. nie przebywa w lokalu ,oba organy uchyliły się jednak od ustaleń, czy stan ten odzwierciedla wolę J. K. opuszczenia miejsca stałego pobytu bez wymeldowania. Aktualnie jest nadal ukształtowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego , wykładające przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego przez pojęcie dobrowolności tej czynności. Zaskarżona decyzja zapadła zatem z uchybieniem w zakresie wymaganych prawem materialnym ustaleń faktycznych niezbędnych do załatwienia sprawy w przedmiocie wymeldowania ( art. 77 paragraf 1 kpa). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 paragraf 1 pkt 1 lit."c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn.zm.) .Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania oparto na przepisie art.200 powołanej ustawy. Wobec treści uchylonych decyzji , brak było przesłanek do zastosowania przepisu art. 152 powołanej ustawy.