II SA/Kr 1778/09

Referendarz sądowy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku " A. " Sp. z o.o. z siedzibą w K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie na decyzję Wojewody z dnia 2 października 2009r. znak: [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W dniu 17 grudnia 2009r. A. Spółka z o.o. z siedzibą w K. , złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2009r. wydaną w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji. Spółka "A. " domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z uwagi na zły stan finansowy, brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych . Wskazuje, iż obecnie na rynku panuje niekorzystna koniunktura, kryzys finansowy, bank wypowiedział skarżącej kredyt finansujący inwestycje spółki. Wnioskodawczyni podaje, iż znalazła się na granicy upadłości. Zdaniem orzekającego , wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca – "A. " Spółka z o.o. w K. prowadzi działalność w zakresie budownictwa mieszkaniowego. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 800 000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy w 2009 roku określono na kwoty : [...] zł. A zatem łącznie 466142,60 zł. Wykazano również, iż w ostatnim roku obrotowym tj. 2008 spółka osiągnęła dochód w wysokości [...] zł ( zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2008 ). Spółka posiada trzy rachunki bankowe, na których kolejno zgromadzone są następujące środki finansowe : [...] zł wg stanu na dzień 31 grudnia 2009r. Z dokumentów nadesłanych na wezwanie Sądu wynika ponadto, iż w roku 2009 w okresie od stycznia do listopada Spółka osiągnęła [...] zł przychodu, jej koszty podatkowe określono na kwotę [...] zł, natomiast dochód wyniósł – jak wskazano w informacji o przychodach i kosztach A. Spółka z o.o. przygotowanej przez Biuro Rachunkowe w Z. - [...] zł. Z nadesłanego rachunku zysków i start z wyszczególnieniem za lata 2007 oraz 2008 wynika, iż w 2008 roku przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i usług wyniosły [...] zł, koszty działalności operacyjnej [...] zł, a zysk ze sprzedaży [...] zł. Zysk z działalności operacyjnej wyniósł natomiast [...] zł. Natomiast koszty finansowe Spółki zamknęły się w kwocie [...] zł, co w łącznym zestawieniu razem z kosztami podatkowymi dało stratę w wysokości [...] zł. Z zeznania podatkowego za rok 2008 wynika natomiast, iż w roku podatkowym Spółka osiągnęła przychody w wysokości [...] zł, koszty uzyskania tychże przychodów określono na kwotę [...] zł, dochód zaś wyniósł [...]zł. Z nadesłanych dokumentów wynika ponadto, iż łącznie wartość środków trwałych wnioskodawcy w 2009r. wynosi 466 142,60 zł. Skarżąca Spółka nadesłała też dokumenty potwierdzające miesięczne koszty A. Spółka z o.o. w tym m. innymi faktury za najem lokalu i opłatę za media ( 1 830 zł ), faktury dotyczące opłat leasingowych w wysokości 2 942,04 zł, 6 322,54 zł, 1 121,49 zł, faktury dotyczące opłat czynszowych, faktury opłat [...] SA w wysokości 1 730,59 zł, rachunki potwierdzające zapłatę abonamentu RTV w wysokości 97,90 zł, faktury telefoniczne TP. Przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy może nastąpić, jeśli wykaże on, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania ( art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób fizycznych czy prawnych, toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. W ocenie orzekającego, strona wnosząca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada środków finansowych na pokrycie wymaganych obecnie i ew. przyszłych kosztów sądowych, a także środków na pokrycie kosztów ustanowienia ewentualnego pełnomocnika z wyboru, którego zresztą udział, na obecnym etapie postępowania nie jest obowiązkowy. Spółka z o.o. "A. " w K. nadal prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą. Spółka funkcjonuje w obrocie, nie została postawiona w stan likwidacji ani upadłości. Z przedłożonych dokumentów wynika, iż strona w ubiegłym roku osiągnęła przychód w wysokości [...] zł przy kosztach uzyskania tegoż przychodu równych [...]zł, co dało zysk w wysokości [...] zł ( zeznanie podatkowe za 2008 rok ). W okresie zaś od stycznia do listopada 2009 przychody podatkowe ze sprzedaży produktów i towarów wyniosły natomiast [...] zł przy jednoczesnych kosztach w wysokości [...] zł. Oznacza to, iż Spółka prowadząc działalność gospodarczą obraca na bieżąco środkami finansowymi znacznie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania sądowego. Posiada zatem możliwość zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych. Skoro skarżąca Spółka jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą, istnieje domniemanie faktyczne, że działalność ta nadal jest opłacalna. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłość przedsiębiorcy, gdyż celem działalności gospodarczej jest generowanie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi , lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów. Sam fakt wykazania przez stronę strat z lat ubiegłych podlegających odliczeniu w wysokości 390 964,12 zł ( informacja o odliczeniach od dochodu i od podatku oraz o dochodach wolnych i zwolnionych od podatku za rok 2008 ) nie oznacza jednoznacznie, iż nie posiada ona środków do pokrycia sądowych należności. Wykazana przez wnioskodawcę strata nie oznacza bowiem, i nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż nastąpił ciągły brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Analiza dokumentów przedłożonych przez Spółkę wskazuje – jak wskazano powyżej – iż obraca ona na bieżąco tak znacznymi środkami finansowymi, iż będzie w stanie wygospodarować kwotę należnego wpisu sądowego bez utraty ryzyka płynności finansowej. Nadto z przedstawionej informacji o przychodach i kosztach A. SP. z o.o. za miesiące od stycznia do listopada 2009r. wynika, iż dochód Spółki wyniósł w tym okresie [...] zł. Tyle bowiem wynosi różnica między przychodami podatkowymi a kosztami podatkowymi. Ponadto wnioskodawczyni posiada znacznej wartości środki trwałe o wartości – jak podano – 466 142,60 zł. Strona wykazuje także kapitał zakładowy ( 800 000,00 zł ). Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych ( m.in. post. NSA z 12.01.2005 sygn akt FZ 415/04, z dnia 8.11.2004r. sygn akt FZ 465/04, z dnia 15.04.2004r. sygn akt FZ 9/04 ). Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19.11.2004r. sygn akt FZ 463/04 ( niepubl. ) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten pozostaje aktualny również w niniejszej sprawie. Natomiast nawet ewentualne zajęcia komornicze dokonane na majątku skarżącego nie pozbawiają go prawa własności, a jedynie czasowo ograniczają możliwość rozporządzenia majątkiem. Jak wskazano, wnioskodawca na bieżąco prowadzący działalność winien zatem poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów nie tylko bieżącej działalności ale również i prowadzonego postępowania sądowego. Skoro bowiem dostępność do sądu wymaga posiadania środków finansowych ( art. 199 cyt. ustawy nakłada na strony obowiązek ponoszenia kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie - co jest regułą ), posiadanie przez wnioskodawcę tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, iż w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące te działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu. Planowanie zaś wydatków bez uwzględnienia tej zasady jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, a strona która preferencyjnie traktuje inne zobowiązania, wyzbywając się tym samym środków na poniesienie kosztów sądowych, nie może skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych czy odmowa ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Tym bardziej, iż jak wynika z akt sprawy w dniu złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca posiadała na rachunku bankowym w [...] środki finansowe w wysokości 59 025,56 zł ( skarga wniesiona w dniu 5 listopada 2009r. stan środków na rachunku wg stanu na dzień 2 listopada 2009r. ). Jak wskazano – posiadany majątek oraz aktualne obroty wskazują, iż wnioskodawca dysponuje na bieżąco środkami finansowymi, i realnie posiada je w wysokości znacznie przewyższającej wysokość wymaganych należności sądowych. W tym miejscu również trzeba podnieść, iż wyłożenie kosztów przez Spółkę "A. " może okazać się tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi , zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Podsumowując należy stwierdzić, iż dokonana analiza sytuacji finansowej Spółki nie pozwala na stwierdzenie, iż środki, jakimi dysponuje nie pozwalają na poniesienie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie tak w formie kosztów sądowych jak i kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).