II SA/Kr 179/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Sędziowie AWSA Kazimierz Bandarzewski WSA Elżbieta Kmiecik (del.) Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A. G. i K. G. na decyzję Wojewody ... z dnia [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Wojewody .... na rzecz skarżących A. G. i K. G. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] r. A. i K. G. zgłosili do Starosty [...] zarzuty dotyczące projektu modernizacji ewidencji gruntów dla obrębu [...]. W piśmie tym podnieśli, że zostali pozbawieni prawa własności do części parceli nr [...], która stanowi część drogi publicznej oznaczonej nr [...] (nowe oznaczenie drogi: nr [...]), za który to grunt należy im się odszkodowanie na podstawie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. A. i K. G. w dniu [...] r. wnieśli sprzeciw do pisma sporządzonego przez Starostwo Powiatowe w [...], Wydział Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami z dnia [...] r. Ponownie wnieśli w nim o wypłatę odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, przy czym wniosek ten dotyczył działki oznaczonej jako [...], zajętej pod drogę [...]. Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. odmówił ustalenia na rzecz A. i K. G. odszkodowania za grunt zajęty pod fragment drogi publicznej, stanowiący część działki nr [...] (dawna p.gr [...] kat. [...]). Decyzja ta została sprostowana postanowieniem z dnia [...] r. w ten sposób, że zamiast oznaczenia działki ewid. nr [...] powinno widnieć oznaczenie działka ewid. nr [...]. W uzasadnieniu powyższej decyzji Starosta [...] wskazał, iż art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną nakazuje składanie wniosków o ustalenie odszkodowania do dnia 31 grudnia 2005 r., a po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Z tego względu wniosek A. i K. G. z dnia [...] 2006 r. nie mógł zostać uwzględniony. A. i K. G. złożyli odwołanie od powyższej decyzji. Zarzucili jej naruszenie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające przez przyjęcie, że nie złożyli do 31 grudnia 2005 r. wniosku o wypłatę odszkodowania. Podnieśli, że wniosek o wypłatę stosownego odszkodowania złożyli w piśmie z dnia [...] 2005 r., a zgodnie z art. 222 k.p.a. o żądaniu strony decyduje nie forma zewnętrzna, tylko treść pisma. Wojewoda [...] w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] , którą utrzymał w mocy decyzję Starosty [...]. Swoje stanowisko uzasadnił tym, że skarżący złożyli wniosek o odszkodowanie po upływie ustawowego terminu do jego złożenia. Oceniając pismo z dnia [...] r. organ II instancji stwierdził, że zawiera ono zarzuty zgłoszone do projektu modernizacji ewidencji gruntów dla obrębu [...]. Wprawdzie wnioskodawcy powoływali się w nim na art. 73 ustawy z dnia 13 października, ale 1978 r. a nie 1998 r. Według organu również sam wniosek nie zawiera żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania, lecz jedynie stwierdzenie, że za przedmiotowy grunt wnioskodawcom należy się odszkodowanie. Ponadto Wojewoda [...] wskazał, że na podstawie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające prowadzenie przez Starostę [...] postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania jest możliwe dopiero po uzyskaniu ostatecznej decyzji Wojewody, stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez właściwą jednostkę własności nieruchomości. Wojewoda jednakże nie wydawał takiej decyzji, nie wpłynął również do niego wniosek o uregulowanie stanu prawnego przedmiotowej działki. A. i K. G. zaskarżyli powyższą decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi ponownie wskazali, że w piśmie z dnia [...] r. zawarty był wniosek o wypłacenie odszkodowania za zajęcie ich gruntu pod drogę publiczną, co oznacza, że zachowali termin, o którym mowa w art. 73 przepisów wprowadzających. Podkreślili ponownie, że pismo należy tak rozumieć, jak wynika to z jego treści. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoją argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że wniosek z dnia [...]r. nie zawiera żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania za działkę nr [...], której dotyczy zaskarżona decyzja, lecz za pgr. [...] kat. [...], która w załączonym do akt sprawy wykazie zmian gruntowych stanowi działkę [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo w sposób, który powoduje konieczność ich uchylenia. Decyzja odmawiająca ustalenia i wypłaty odszkodowania została bowiem w niniejszej sprawie wydana przedwcześnie. Organy obu instancji przyjęły, że wniosek stron został złożony w [...] 2006 r., a więc po upływie określonego w art. 73 ust. 4 przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną terminu. Organ I instancji całkowicie pominął w swoich rozważaniach pismo skarżących z dnia [...] r. Wojewoda [...] odniósł się do treści tego pisma, jednakże ocena pisma, jakiej dokonał Wojewoda, budzi poważne zastrzeżenia. Zarzucanie stronom, że ich wniosek "nie zawiera żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania lecz stwierdzenie, że za przedmiotowy grunt wnioskodawcom należy się odszkodowanie" stanowi przykład nadmiernego formalizmu i niedopuszczalnego ograniczania praw stron postępowania administracyjnego. Również wyciąganie negatywnych dla stron wniosków z powodu oczywistej omyłki pisarskiej polegającej na niewłaściwym oznaczeniu roku wydania ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest niedopuszczalne. W sytuacji powołania się na właściwy numer przepisu ustawy oraz oznaczenia jej prawidłowym tytułem organ administracji nie mógł mieć wątpliwości o jaką ustawę chodzi skarżącym, którzy w przeciwieństwie do pracowników administracji nie mają fachowej wiedzy z zakresu prawa administracyjnego. Także okoliczność, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania nie został poprzedzony wnioskiem do Wojewody o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez właściwą jednostkę samorządu terytorialnego nie może skutkować odmową ustalenia i wypłaty odszkodowania. Należy w tej sytuacji przyjąć, że wniosek strony o ustalenie i wypłatę odszkodowania zawiera również wniosek o wydanie przez wojewodę deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej nabycie własności gruntu zajętego pod drogę publiczną przez właściwą jednostkę samorządu terytorialnego. Istotą postępowania administracyjnego jest maksymalne odformalizowanie, tak, by strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu organy administracji udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Pismo A. i K. G. z dnia [...] r. było adresowane do Starosty [...], a więc do organu właściwego do ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną. Nie budzi wątpliwości fakt, że pismo to zawierało wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania na podstawie art. 73 przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną, mimo, że wniosek ten został umieszczony w piśmie dotyczącym sprawy projektu modernizacji ewidencji gruntów. W piśmie tym znajduje się bowiem stwierdzenie, że skarżącym należy się odszkodowanie na podstawie wymienionego przepisu za grunt zajęty pod drogę publiczną oznaczoną według nowej numeracji nr [...] Trzeba zaznaczyć, że wniosek wskazywał na zajęcie części parceli [...] kat. [...], natomiast ze zgromadzonych w postępowaniu dokumentów wynika, że A. i K. G. są właścicielami parcel nr [...],[...] i [...] (nowe oznaczenia odpowiednio: [...],[...] i [...]). Złożenie tego wniosku w terminie wskazanym przez art. 73 ust. 4 ustawy Przepisy wprowadzające obligowało organ do podjęcia niezbędnych czynności celem ustalenia, jakiej faktycznie nieruchomości wniosek ten dotyczy tzn. czy jakakolwiek należąca do skarżących działka została zajęta pod drogę publiczną stanowiącą działkę nr [...], biorąc pod uwagę, że wskazana w nim parcela [...]. kat [...] nie istnieje. W szczególności należało wezwać strony o sprecyzowanie żądania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Natomiast Starosta [...] po otrzymaniu przedmiotowego wniosku nie podjął żadnych czynności, przez co naruszył zasady ogólne postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, 9, 10 i 12 k.p.a. Następnie Starosta przyjął, że wniosek z [...] r. jest pierwszym wnioskiem w niniejszej sprawie i uznał go za spóźniony, a Wojewoda [...] podzielił to stanowisko. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane przedwcześnie, bez wnikliwego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego, przez co naruszają art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W ponownym postępowaniu należy zwrócić się do wnioskodawców o wyjaśnienie, której nieruchomości dotyczy wniosek z [...] r., a następnie przeprowadzić postępowanie z zachowaniem przepisów k.p.a. oraz ustawy Przepisy prowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W szczególności po ustaleniu której nieruchomości dotyczy wniosek – o ile okaże się, że roszczenie skarżących jest zasadne - Starosta [...] powinien przesłać wniosek strony do Wojewody [...] i zawiesić postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania do czasu rozstrzygnięcia kwestii przejścia własności, która ma charakter prejudycjalny dla kwestii odszkodowania. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.