II SA/Kr 1791/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla / spr. / Sędziowie WSA Renata Czeluśniak AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o zezwolenie na usunięcie drzew - skargę oddala - Decyzją administracyjną nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 roku Burmistrz Miasta i Gminy S. odmówił wydania wnioskodawczyni M.D. zezwolenia na wycięcie drzewa rosnącego na nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr "1", położonej w S. Jako podstawę prawną swojej decyzji Burmistrz Miasta i Gminy S. powołał art. 47 e ust. 2 ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. Z 2001 nr 99 póz. 1079 z późn. zmian) oraz art. 104. kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż z wnioskiem o wydanie zezwolenia na wycięcie drzewa (jesion) rosnącego na nieruchomości nr "2" położonej w S. wystąpiła M.D., która nie jest właścicielem działki nr "1", lecz innej działki, na rzecz której ustanowiona została służebność drogi koniecznej po działce nr "1". Organ administracji podkreślił, iż nieruchomość na której rośnie przedmiotowe drzewo tj. działka nr "1" stanowi własność Gminnej Spółdzielni "SCH" w S., natomiast obciążająca ten grunt służebność drogi koniecznej ustanowiona została w jego północnym krańcu, pasem o szerokości 3,50 m. Organ administracji dodał, iż w dniu 20 marca 2003 roku odbyły się z udziałem stron oględziny w czasie których został dokonany na gruncie pomiar szczegółowy odległości i położenia drzewa od północnej granicy działki "1". Pomiar wykazał, iż drzewo rośnie w odległości 3,56 m od północnej granicy działki nr "1", a zatem nie rośnie w pasie ustanowionej służebności drogi koniecznej. Drzewo jest, co prawda nachylone w kierunku służebnego szlaku, ale niedogodność tę można, zdaniem organu orzekającego, usunąć poprzez obcięcie gałęzi, a nie wycinanie drzewa. Obcięcia gałęzi powinien dokonać właściciel nieruchomości tj. Gminna Spółdzielnia "SCH" w S. Ponadto, organ administracji nadmienił, iż zgodnie z art. 47 e ust. 2 ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody uprawnionym do składania wniosku o usunięcie drzewa jest władający, a więc Gminna Spółdzielnia "SCH" w S. Od powyższej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. M.D. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisu art. 47 e ust. 2 ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż władającym nieruchomością jest tylko właściciel nieruchomości. Zarzuciła również naruszenie przepisu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odmówienie jej przymiotu strony w toczącym się postępowaniu, mimo, iż skarżąca ma bardzo poważny, bezpośredni interes w usunięciu drzewa, którego istnienie z uwagi na wyraźny przechył pnia i konarów nad powierzchnią drogi wyklucza bezpieczny i bezkolizyjny przejazd. Odwołująca się wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i udzielenie zezwolenia na wycięcie drzewa gatunku jesion z ewentualnym obowiązkiem zapłaty odszkodowania na rzecz właściciela działki nr "1" albo o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi l instancji. W uzasadnieniu odwołania podniosła, iż wszczęte przez nią postępowanie administracyjne powinno zmierzać w kierunku ustalenia czy wycięcie drzewa gatunku jesion rosnącego na działce nr "1" narusza cel jakiemu służy ustawa o ochronie przyrody. Ponadto stwierdziła, iż niezasadnie pozbawiana jest przymiotu strony, gdyż jako władająca drogą ma interes w tym, aby pień i konary drzewa nie przechylały się nad powierzchnią drogi. Mimo, iż pień nie rośnie na pasie gruntu działki nr "1", przez który została ustanowiona służebność drogi koniecznej to narusza interesy władającego drogą. Decyzją z dnia [...] lipca 2003 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie w l instancji z uwagi na fakt, iż o wydanie zezwolenia wniosła osoba, która nie była legitymowana do złożenia takiego wniosku w myśl przepisu art. 47 e ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody. W uzasadnieniu swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z brzmieniem art. 47 e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody "władający" ma obowiązek dbać o drzewa rosnące na jego nieruchomości jak również ma uprawnienie do występowania z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie drzewa ze swej nieruchomości. Adresatami normy art. 47 e powyższej ustawy są, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, użytkownicy nieruchomości, to jest nie tylko jej właściciel, ale również najemca, dzierżawca lub osoba mające inne prawo rzeczowe, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą nieruchomością. Wobec powyższego osoba nie mająca żadnych uprawnień do nieruchomości, na której rośnie drzewo, nie jest adresatem obowiązku, o którym mowa w art. 47 e ust. 1 ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody, jak również uprawnienia do zgłaszania wniosku o udzielenie zezwolenia, o którym mowa w art. 47 e ust. 2 powyższej ustawy. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołującej się M.D. nie przysługują ani obowiązki ani uprawnienia wynikające z normy art. 47 e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody, gdyż nie można osób, którym przysługuje prawo służebności gruntowej (drogi koniecznej) zaliczyć do władających nieruchomością w ograniczonym zakresie, z uwagi na fakt, iż służebność drogi koniecznej jest ograniczonym prawem rzeczowym związanym z nieruchomością, a nie osobą; stanowi więc część składową nieruchomości. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z poczynionymi pomiarami, na wysokości 120 cm od powierzchni gruntu drzewo rośnie 3,41 m od północnej granic działki, to jest w pasie po którym ustanowiona została służebność drogi koniecznej. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie wniosła M.D. Jako podstawę niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem skarżąca wskazała nieprawidłową wykładnię art. 47 e pkt 2 ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody prowadzącą do odmowy przyznania uprawnionemu do drogi koniecznej podmiotowi przymiotu władającego, a tym samym odmowy przyznania uprawnienia do złożenia wniosku o usunięcie rosnącego tam drzewa. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2003 roku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Krakowie albo organowi l instancji. W uzasadnieniu skargi podkreślała, iż skoro przymiot władającego nieruchomością, według Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przysługuje nie tylko właścicielowi, ale również najemcy, dzierżawcy oraz mającemu inne prawo rzeczowe to powinien przymiot ten również przysługiwać osobie, uprawnionej z tytułu prawa rzeczowego w postaci służebności drogi koniecznej. Ponadto, według skarżącej, niezasadnie zaniechano powołania biegłego, który oceniłby czy usunięcie drzewa nie naruszy przepisów o ochronie przyrody, a bezpodstawnie rozważono wyłącznie kwestię legitymacji do wystąpienia z wnioskiem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Podkreśliło, iż skarżąca nie jest osobą władającą działką nr "1", gdyż służebność drogi koniecznej jest ograniczonym prawem rzeczowym związanym z nieruchomością, a nie osobą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało również, iż kwestia legitymacji podmiotu występującego z określonym wnioskiem wyprzedza kwestię merytorycznej zasadności żądania. Przy braku wniosku pochodzącego od uprawnionego podmiotu bezzasadne jest prowadzenie postępowania i rozstrzyganie w przedmiocie zasadności tego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 47 e ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz. U. 2001 rok, Nr 99, poz. 1079 ze zmianami) władający nieruchomością obowiązani są do utrzymania we właściwym stanie drzew oraz krzewów rosnących na nieruchomościach będących w ich władaniu. Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić za zezwoleniem wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, wydanym na wniosek władającego, z tym, że organ może uzależnić udzielenie zezwolenia od przeniesienia drzew lub krzewów we wskazane przez siebie miejsce albo zastąpienia drzew lub krzewów przewidzianych do usunięcia innymi drzewami lub krzewami. Sporną kwestią w niniejszej sprawie jest to czy skarżąca jako właściciel nieruchomości władnącej miała uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o zezwolenie na wycięcie drzewa rosnącego na nieruchomości obciążonej służebnością drogi koniecznej. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga ustalenia czy posiadacz służebności drogi koniecznej jakim jest właściciel nieruchomości na rzecz której została ustanowiona ta służebność jest władającym nieruchomością obciążoną w rozumieniu art. 47 e ustawy z 1991 roku o ochronie przyrody. Zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2005 roku (IV S.A./Wa 167/05 Lex nr 168084) wykładania językowa oraz systemowa art. 47 e ust. 1 ust. 2 w powiązaniu z art. 47 f ust. 5 ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody prowadzi do konkluzji, że jedynie podmiot faktycznie władający nieruchomością może być adresatem decyzji zezwalającej na wycinkę drzew i krzewów. Innymi słowy chodzi o podmiot, który sprawuje faktyczne władztwo nad nieruchomością, przy czym władztwo to może wynikać z tytułu własności albo z tytułu posiadania w rozumieniu art. 336 kodeksu cywilnego tj. faktycznego władania nieruchomością jak właściciel, ale także jak użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawa, z którymi łączy się określone władztwo nad cudza rzeczą. Jednakże, zgodnie z art. 352 § 1 kodeksu cywilnego kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności jest jedynie posiadaczem służebności, a nie posiadaczem rzeczy w rozumieniu art. 336 kodeksu cywilnego. Przy czym nadto, zgodnie z art. 352 § 2 kodeksu cywilnego do posiadania służebności stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy. Jeżeli tylko odpowiednio, a nie wprost, to oznacza, ze między posiadaczem rzeczy, a posiadaczem służebności istnieją pewne różnice (por. wyrok SN z dnia 8 czerwca 2005 roku V CK 680/04 niepublikowany). Charakter władztwa wynikającego z korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie służebności drogi koniecznej wyklucza zatem uznanie, iż skarżąca włada faktycznie nieruchomością obciążoną w rozumieniu art. 336 kodeksu cywilnego. Sposób korzystania przez skarżącą z nieruchomości obciążonej służebnością ma bowiem bardzo ograniczony zakres. Skoro nie można więc uznać skarżącej za władającą nieruchomością obciążoną to nie przysługiwało jej skuteczne uprawnienie do zgłoszenia wniosku w trybie art. 47 e ustawy z 1991 roku o ochronie przyrody. Na marginesie wskazać należy, iż w myśl obecnie obowiązującej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U.04.92.880) skarżącej również nie przysługuje skuteczne uprawnienie do żądania wydania zezwolenia na usunięcie drzewa bez zgody właściciela. Zgodnie bowiem z art. 83 tejże ustawy "usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej Właściciela". W tym stanie rzeczy skargę należało uznać za nieuzasadnioną i oddalić ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1270).