II SA/Kr 1815/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 6 września 2011 r. nr: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania czynności p o s t a n a w i a I) ustanowić dla J.S. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K; II) w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić W dniu 1 marca 2012 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.S. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie z dnia 22 lutego 2012 roku oddalającego skargę J.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] września 2011 roku w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania czynności. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną S.S. i 15-letnim synem M. Ich miesięczny dochód netto wynosi 2.649,36 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości [...] zł i wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości [...] zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 100 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 1,93 ha. Skarżący nie posiada zasobów pieniężnych, jak również przedmiotów wartościowych. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący dołączył następujące dokumenty: zaświadczenie z dnia 23 stycznia 2012 roku o wysokości wynagrodzenia skarżącego, zaświadczenie z dnia 28 grudnia 2011 roku o wysokości wynagrodzenia S.S. oraz zaświadczenie Urzędu Gminy K. z dnia 5 maja 2008 roku potwierdzające fakt, że J.S. figuruje w rejestrach gruntów podatkowych Gminy K. jako płatnik podatku rolnego z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,93 ha fizycznych, a przeliczeniowych 2,7135 ha. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W rozpoznawanej sprawie skarżący J.S. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu. Biorąc pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy przedstawioną we wniosku "PPF" z załącznikami należy stwierdzić, że wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej ustanowienia adwokata. Ze względu na wysokość uzyskiwanych dochodów, brak jakichkolwiek oszczędności i wartościowych przedmiotów, które mogłyby być spieniężone, wydatki związane z koniecznym utrzymaniem rodziny, środki finansowe, którymi dysponuje skarżący nie pozwalają na pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Dlatego w tym zakresie referendarz sądowy uwzględnił wniosek skarżącego i ustanowił dla niego adwokata z urzędu w ramach prawa pomocy. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się wnioskodawca, jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. J.S. uzyskuje bowiem stałe miesięczne dochody z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...]zł. Stałymi dochodami dysponuje także małżonka skarżącego pobierająca wynagrodzenie za pracę w wysokości [...]zł zł. Łączne dochody małżonków S. wynoszą zatem 2.639,46 zł. Skarżący posiada zatem możliwości, aby poczynić stosowne oszczędności celem pokrycia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z dnia 22 lutego 2012 roku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł oraz ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł. Z akt sprawy wynika, że skarżący uiścił w niniejszej sprawie wpis sądowy od skargi w wysokości 500 zł. Oznacza to, że z uzyskiwanych dochodów jest on w stanie wygospodarować środki na ponoszenie kosztów sądowych w sprawie. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1- 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).