II SA/Kr 182/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu [...] grudnia 2007r. J. L. złożył wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydaną w przedmiocie zasiłku celowego. Skarżący domaga się ustanowienia adwokata z uwagi na swoją trudną sytuację finansową, brak jakichkolwiek dochodów. Zdaniem Sądu, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką, bratem, bratową oraz trójką małoletnich bratanków. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż aktualnie rodzina utrzymuje się z renty matki skarżącego oraz dochodu z pracy dorywczej brata wnioskodawcy. Sam skarżący nie osiąga żadnych dochodów. Zarówno z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i oświadczenia dołączonego na wezwanie Sądu przez skarżącego nie wynika, w jakiej wysokości rentę otrzymuje matka strony , ani jaki jest dochód jego brata z tytułu pracy dorywczej. Skarżący wyjaśnia jedynie, iż brat jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie podaje ponadto, czy bratowa osiąga jakieś dochody, z wyjaśnieniem ich źródeł i wysokości. Przedstawia jedynie zaświadczenie z Urzędu Skarbowego świadczące o tym , iż w 2005 roku on sam nie uzyskał żadnego dochodu i nie był osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca nie posiada na własność żadnych nieruchomości, ma jedynie dożywotnią, nieodpłatną służebność zamieszkiwania w budynku mieszkalnym będącym częścią składową działki w miejscowości G. Skarżący nie wykazuje oszczędności ani cennych ruchomości. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku , spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał w sposób skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata z wyboru bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Zdaniem Sądu, zarówno z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też z dokumentów dołączonych na wezwanie Sądu w celu uzupełnienia tegoż formularza, nie wynika jakie faktycznie dochody ma rodzina wnioskodawcy. Nie została podana wysokość renty matki skarżącego ani wysokość dochodu jego brata z tytułu pracy dorywczej. Nie wyjaśnił, pomimo wezwania Sądu, czy bratowa osiąga dochody, a jeśli tak to jakiej są one wysokości. Wykazał jedynie, iż prowadzi wspólnie z bratem i jego rodziną oraz swoją matką wspólne gospodarstwo domowe, nie wykazując żadnych dochodów członków rodziny. Skarżący nie wyjaśnił też jakie są obciążenia budżetu domowego. W obecnej zatem sytuacji Sąd nie ma możliwości faktycznego rozeznania w sytuacji majątkowej skarżącego i członków jego gospodarstwa domowego, ponieważ skarżący nie dostarczył żądanych informacji. Zgodnie z art. 246 par. 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek zaś utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały uwiarygodnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w formie ustanowienia kwalifikowanego zastępcy procesowego w sprawie. Sąd pragnie także dodać, iż przy ustanawianiu adwokata bądź radcy prawnego z urzędu bada się, na mocy przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jedynie sytuację ekonomiczną wnioskodawcy, a nie merytoryczną zasadność przyznania pełnomocnika prawnego. W tym miejscu należy jednakże podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi zatem na regulację zawartą w art. 134 a także art. 140 cyt. ustawy – nie mają uzasadnienia obawy strony , że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).