II SA/Kr 1839/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: Anna Pałasz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 września 2011 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania skargę oddala. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. postanowieniem znak [...] , wydanym dnia [...] sierpnia 2011 r. na podstawie art. 59 § 1 pkt 2, § 3, § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego J.S. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 1 września 2005 r. znak: [...], w sprawie rozbiórki konstrukcji żelbetowej od strony południowo - zachodniej oraz ław fundamentowych od strony południowej budynku mieszkalnego nr [...] na działce nr ewid. [...] obr. [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] lutego 2001 r. znak: [...] nakazującą J.S. rozbiórkę konstrukcji żelbetowej od strony południowo zachodniej oraz ław fundamentowych od strony południowej budynku mieszkalnego nr [...] na działce nr ewid. [...] obr. [...] . Pismem z dnia 11 września 2006 r. J.S. wystąpił o wznowienie postępowania w tej sprawie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] września 2010 r. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...]lipca 2002 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na skutek wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu l instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 25 lutego 2011 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. wpłynął wniosek zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2010 r. znak: [...]. Organ pierwszej instancji wskazał, że uchylenie przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] września 2010 r. znak: [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania nie ma wpływu na prowadzenie niniejszego postępowania egzekucyjnego. Orzeczenie wskazane w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 1 września 2005 r. nie zostało uchylone, więc postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tak długo jak długo ten tytuł wykonawczy zachowuje swą aktualność tj. jak długo egzekwowany na tej podstawie obowiązek zachowuje podstawę w orzeczeniu wskazanym w tytule. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał". W przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności wymienionych w w/w przepisie, która mogłaby być przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na to postanowienie J.S. podniósł, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił uwag zawartych w postanowieniu Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] listopada 2005, znak [...] i wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., w związku z art. 18 i art. 23 § l i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy wskazał, że PINB prawidłowo uznał, iż podanie J.S. z 17 lutego 2011 r., uzupełnione pismem z dnia 14 lipca 2011 r., stanowi w części wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez PINB wobec J.S. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2005 r. o nr [...] w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym (rozbiórki), wynikającego z decyzji PINB z [...] lutego 2001 r. znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją WINB z [...] lipca 2002 r. znak: [...]. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazując, że obliguje on organ egzekucyjny do umorzenia postępowania w przypadku zajścia wymienionych w nim zdarzeń. Wskazana przez zobowiązanego okoliczność wydania przez GINB w dniu 9 grudnia 2010 r. decyzji znak: [...] pozostaje bez wpływu na prowadzone przez PINB wobec J.S. postępowanie egzekucyjne, nie stanowi w szczególności przesłanki do umorzenia tego postępowania. na podstawie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Decyzja nakazująca rozbiórkę w dalszym ciągu pozostaje w obrocie prawnym, a decyzja kasatoryjna GINB w sprawie wznowienia postępowania pozostaje bez wpływu na istnienie i wymagalność obowiązku rozbiórki. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji WINB z dnia [...] lipca 2002 r. znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję PINB z dnia [...] lutego 2001 r. znak: [...], skutkowałoby koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2). Dopóty zatem dopóki decyzja, z której wynika egzekwowany obowiązek, jest w obrocie prawnym i nie wstrzymano jej wykonania, a nie zachodzi żadna z pozostałych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego określonych w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny zobligowany jest do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu wykonania tego obowiązku. Organ II instancji zaznaczył, że do dnia datowania postanowienia nie zostało jeszcze wydane przez niego rozstrzygnięcie w postępowaniu w sprawie wznowienia, po ponownym rozpatrzenia sprawy w związku z decyzją GINB z dnia [...] grudnia 2010 r. znak: [...]. Odnosząc się do uwag zawartych w zażaleniu organ odwoławczy wskazał, iż powołane przez skarżącego postanowienie WINB z dnia [...] listopada 2005 r. znak: [...] wydane zostało po rozpatrzeniu zażalenia J.S. na postanowienie PINB z dnia [...] września 2005 r. znak: [...], którym nałożono na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki. W postanowieniu tym WINB wskazał jedynie na nieprawidłowe wyliczenie przez organ egzekucyjny grzywny, co skutkowało uchyleniem postanowienia PINB. Dlatego też, wbrew twierdzeniom skarżącego, w/w postanowienie WINB pozostaje bez wpływu na zaskarżone postanowienie I instancji, którego przedmiotem była ocena, czy nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego z art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 1 września 2005 r. o nr [...]. J.S. zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucił naruszenie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegało na nieuzasadnionym przyjęciu, iż nie zachodzą przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania, w sytuacji, gdy po decyzja MINB z dnia [...] lipca 2002 roku, z której wynika egzekwowany obowiązek objęta została postępowaniem wznowieniowym, co wskazuje na uzasadnione prawdopodobieństwo jej uchylenia lub zmiany. Ponadto naruszenie powołanego przepisu polegało na prowadzeniu egzekucji pomimo, iż kontynuowanie postępowania wykonawczego jest niedopuszczalne, gdyż J.S. nie ma prawnej, ani też faktycznej możliwości przeprowadzenia rozbiórki spornego obiektu budowlanego, albowiem nie jest i nigdy nie był właścicielem posesji przy ul. [...] i z oczywistych względów nie może dysponować tą nieruchomością na cele budowlane. Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 77 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegające na wydaniu rozstrzygnięcia nie uwzględniającego sytuacji zdrowotnej i życiowej skarżącego, która w żadnym wypadku nie pozwala na uiszczenie grzywny w celu przymuszenia w wysokości 99.994,50 zł. W oparciu o podniesione zarzuty J.S. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nigdy nie był i nie jest właścicielem nieruchomości, której dotyczy nakaz rozbiórki. W konsekwencji nie ulega żadnej wątpliwości, ze nie jest on uprawniony do dysponowania tą posesją na cele budowlane. Brak tytułu prawnego wyklucza podjecie przez J.S. jakichkolwiek działań, zmierzających do rozbiórki konstrukcji żelbetowej oraz ław fundamentowych, zlokalizowanych na działce [...] w obr. [...]. Nie bez znaczenia jest także fakt, że J.S. nie mieszka w przedmiotowym budynku i w żaden sposób go nie użytkuje. Dlatego też należy z całą stanowczością stwierdzić, że egzekucja przedmiotowego obowiązku w żadnym wypadku nie może być skutecznie prowadzona wobec skarżącego. Wbrew twierdzeniom WINB nie można także pominąć faktu, że zostało wszczęte i toczy się obecnie postępowanie wznowieniowe co do decyzji, z której wynika egzekwowany obowiązek. W sprawie tej zostało 15 października 2011 r. skierowane pismo wyjaśniające, w którym skarżący wykazał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości dochowanie jednomiesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W tych okolicznościach nie budzi wątpliwości, iż formalne wznowienie postępowania o którym mowa powyżej jest tylko formalnością. Należy również zwrócić uwagę na dyspozycję art. 152 § 1 k.p.a., nakazującą organowi administracji publicznej, właściwemu w sprawie wznowienia postępowania wstrzymanie z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, objętej wnioskiem o wznowienie, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w żaden sposób nie wynika, jaki przepis prawa materialnego miałby stanowić podstawę uznania J.S. za stronę we wskazanym wyżej znaczeniu, a tym samym decydować o prowadzeniu wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Oczywistym jest zatem, że J.S. nie powinien był być adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę, a zatem nie może być z tego tytułu obciążony egzekucją przedmiotowego obowiązku. W ocenie skarżącego powyższe uzasadnia stwierdzenie, iż przedmiotowa egzekucja prowadzona jest wobec osoby, której w ogóle nie przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym, co oznacza, iż egzekucja jest w tym zakresie niedopuszczalna. W efekcie postępowanie wykonawcze powinno zostać umorzone, a jednocześnie organ administracji publicznej właściwy w przedmiocie wznowienia powinien niezwłocznie wydać postanowienie, o którym mowa w art. 152 § 1 k.p.a. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J.S. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione są w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z wymienionych okoliczności, co prawidłowo ocenił organ wydający zaskarżone rozstrzygnięcie. W pierwszej kolejności należy rozważyć wpływ postępowania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją, na podstawie której został wydany tytuł wykonawczy na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tej decyzji. W niniejszej sprawie jest to decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lipca 2002 r. znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] lutego 2001 r. znak: [...] nakazującą J.S. rozbiórkę konstrukcji żelbetowej od strony południowo zachodniej oraz ław fundamentowych od strony południowej budynku mieszkalnego nr [...] na działce nr ewid. [.,..] położonej w Z. przy ul. [...]. Sam fakt wznowienia postępowania w danej sprawie nie ma żadnego wpływu na postępowanie egzekucyjne w takiej sytuacji. W razie wstrzymania wykonania decyzji objętej wznowieniem na podstawie art. 152 § 1 k.p.a., postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast w przypadku, gdy wskutek wznowienia postępowania nastąpi uchylenie decyzji pierwotnej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., postępowanie egzekucyjne umarza się. Wyeliminowanie takiej decyzji z obrotu prawnego powoduje bowiem, że wynikający z niej obowiązek wygasa, co odpowiada przesłance umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionej w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wynika z zaskarżonego postanowienia, w dacie jego wydania postępowanie wznowieniowe było w toku, brak jest natomiast informacji o wydaniu postanowienia na podstawie art. 152 k.p.a. Skarżący wskazuje na duże prawdopodobieństwo wydania takiego postanowienia, gdyż spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie, jednakże organ egzekucyjny nie może swoich rozstrzygnięć opierać na przypuszczeniach i ocenie prawdopodobieństwa wystąpienia określonych okoliczności. Nie może również we własnym zakresie oceniać kwestii podlegających rozpoznaniu w postępowaniu wznowieniowym. W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie wydał wprawdzie ten sam organ, który prowadzi wznowione postępowanie, niemniej jednak są to odrębne postępowania, prowadzone w trybach szczegółowo określonym przepisami - odpowiednio - ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 145 i nst. k.p.a. Nie jest możliwe "mieszanie" tych trybów, a w szczególności ocena przesłanek wznowienia postępowania w ramach postępowania egzekucyjnego, do czego zmierza skarżący. Wskazania zawarte w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2010 r. znak: [...] w żaden sposób nie wiążą organu egzekucyjnego, a muszą być uwzględnione wyłącznie przez organ prowadzący postępowanie wznowieniowe. Dopiero zakończenie postępowania wznowieniowego w sposób korzystny dla skarżącego (tj. poprzez uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę) będzie miało wpływ na postępowanie egzekucyjne, bowiem decyzja, z której wynika egzekwowany obowiązek przestanie istnieć, co - jak już wcześniej wskazano - spowoduje konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na obecnym etapie w postępowaniu wznowieniowym nie zostały jednak wydane żadne rozstrzygnięcia, które mogłyby mieć wpływ na postępowanie egzekucyjne. Skarżący podnosi, że decyzja nakazująca rozbiórkę została skierowana do niego pomimo, że nie przysługuje mu żaden tytuł prawny do nieruchomości, nie był również inwestorem objętych nakazem rozbiórki robót budowlanych. Okoliczność ta - gdyby się potwierdziła - może wskazywać na wadliwość decyzji nakazującej rozbiórkę, jednakże dopóki taka decyzja pozostaje w obrocie prawnym, nie ma podstaw do wstrzymywania postępowania egzekucyjnego. Należy również wskazać, że powołana argumentacja nie obejmuje przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionej w art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ("gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego"). W przepisie tym chodzi bowiem o sytuację, w której egzekucja prowadzona jest wobec innej osoby niż wymieniona w tytule wykonawczym, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Reasumując należy wskazać, że argumenty podnoszone w skardze nie mają żadnego wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne, bowiem dopóki ostateczna decyzja o nakazie rozbiórki pozostaje w obrocie prawnym i nie jest wstrzymane jej wykonanie, nie ma podstaw do umorzenia bądź zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 77 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., polegającym na wydaniu rozstrzygnięcia nie uwzględniającego sytuacji zdrowotnej i życiowej skarżącego, która nie pozwala na uiszczenie grzywny w celu przymuszenia w wysokości 99.994,50 zł. Niniejsza skarga dotyczy postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego i zarzuty dotyczące grzywny w celu przymuszenia pozostają poza kognicją Sądu. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270).