II SA/Kr 19/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych po wniesieniu sprzeciwu J. i J.W. od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 stycznia 2010r. w dniu 23 lutego 2010 r. w sprawie ze skargi J. i J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24 września 2009 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia I zwolnić skarżących od uiszczenia połowy wpisu od skargi; II w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. Skarżący J. i J.W. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie swej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2009r. wydaną w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Skarżący domagali się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, wydatki związane z utrzymaniem całkowicie niezdolnego do pracy i niepełnosprawnego syna oraz spłatę zaciągniętych kredytów. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe wraz z synem, osobą niepełnosprawną i całkowicie niezdolną do pracy. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód osiągany przez skarżącego z tytułu emerytury w wysokości netto [...] zł, emerytury skarżącej w kwocie netto [...] zł oraz renty socjalnej syna wnioskodawców w kwocie netto [...] zł. Ponadto skarżący otrzymują zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Łącznie zatem dochody trzyosobowej rodziny wynoszą 3.222,64 zł. Z oświadczenia skarżących znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiadają oni dom o powierzchni 156 m2 obciążony hipoteką, nieruchomości rolne o powierzchni 0,22 ha oraz 0,12 ha w L. a także nieruchomość o powierzchni 0,21 ha położoną w P. , obciążoną hipoteką. Skarżący wskazali również na istniejące obciążenia kredytowe w łącznej wysokości [...] zł oraz podali, że nie posiadają cennych ruchomości ani oszczędności. Na miesięczne wydatki rodziny skarżących składają się obciążenia kredytowe (1.200 zł), koszty utrzymania ( około 320 zł) oraz koszty leczenia syna (około 400 zł). Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 8 stycznia 2010r. zwolnił skarżących w 1/2 części od wpisu od złożonej skargi, a w pozostałej części oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz uznał, że skarżący wykazali w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie są w stanie uiścić pełnego należnego wpisu sądowego bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu, lecz w ocenie orzekającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony w całości, ponieważ rodzina skarżących posiada trzy niezależne stałe źródła dochodu oraz majątek nieruchomy mogący stanowić zabezpieczenie ewentualnego kredytu. Od tego postanowienia skarżący wnieśli sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podnieśli, że pod odliczeniu stałych miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny pozostaje kwota ok. 1.300 zł, zatem na utrzymanie jednej osoby przypada miesięcznie około 433 zł. Zdaniem skarżących ta okoliczność, już istniejące obciążenia kredytowe ich majątku oraz niewielka wartość posiadanego majątku nieruchomego uniemożliwiają wygenerowanie dodatkowych środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie "ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dal siebie i rodziny. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy służy zabezpieczeniu prawa do sądu osób, które nie są w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem. Ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia stronie prawa pomocy oraz co do zakresu tego prawa należy do sądu, który opiera się na oświadczeniu strony obejmującym dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym. Z danych dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżących, zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, wynika, że miesięczny dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego skarżących wynosi 3.222,64 zł, natomiast stałe wydatki miesięczne to kwota około 1.920 zł. Zatem po odliczeniu stałych wydatków na utrzymanie trzy gospodarstwa domowego skarżących przypada około 1.300 zł, czyli około 433 zł na osobę. Obliczenia te zostały również potwierdzone przez skarżących w sprzeciwie, a zatem są bezsporne. W opisanej wyżej sytuacji materialnej i rodzinnej skarżących Sąd uznał, że opłacenie pełnego wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 251.88 zł, narażałoby rodzinę skarżących na doznanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Jednakże w ocenie Sądu miesięczny dochód na osobę w wysokości około 433 zł uzasadniają przekonanie, że skarżący są w stanie ponieść koszty postępowania w części, tym bardziej, że na obecnym etapie i przy uwzględnieniu zwolnienia od połowy wpisu od skargi koszty te będą wynosiły 125,94 zł. Konieczność uiszczenia połowy wpisu sądowego w takiej wysokości nie naraża skarżących na pogorszenie warunków bytowych oraz odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Należy bowiem podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie dochody rodziny skarżących w zestawieniu z ponoszonymi miesięcznymi wydatkami wskazują, że skarżący są w stanie zgromadzić kwotę 125,94 zł potrzebną do uiszczenia wpisu, a tym samym przy częściowym zwolnieniu od kosztów nie zostaną pozbawieni prawa do sądu. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260, 243 § 1, 244 § 1, 245 § 1, 246 § 1 pkt 2 ppsa.