II SA/Kr 190/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 24 listopada 2015r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 16 czerwca 2016r. skarżąca M.B. złożyła ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze swej skargi na postanowienie MWINB w K. z dnia 24 listopada 2015r. wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika z uwagi na bardzo niskie dochody, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia radcy prawnego. Skarżąca wskazuje, iż jest osobą bardzo ubogą, wydatkuje większość osiąganych dochodów na utrzymanie, utrzymuje się jedynie z minimalnego, niepełnego wynagrodzenia. Wiele lat pozostawała bez stałej pracy. Wskazuje na koszty utrzymania, leczenia, koszty dojazdu do pracy. Ponadto wskazuje, iż w dwóch prowadzonych przed tut. Sądem sprawach musiała opłacić wpis sądowy co znacznie uszczupliło jej bieżący budżet. Dodaje, iż obecnie spłaca kredyt na zakup telewizora w racie miesięcznej 116,64 zł. Aktualnie podnosi, iż zmieniła się jej sytuacja materialna w stosunku do poprzednio ocenianej, gdyż zobowiązana jest do zapłaty wyrównania opłaty za wodę w kwocie 144,51 zł oraz poniesienia zwrotów kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 180 zł. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Zatrudniona jest w niepełnym wymiarze etatu z wynagrodzeniem w wysokości 1303,00 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada na zasadach współwłasności z T.i J. S. dom oraz nieruchomość rolną o pow. 17 arów. Nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Dodaje, iż nie posiada samochodu ani nie prowadzi żadnych inwestycji. Wykazuje koszty : prąd – 104,48 zł, woda – 144,51 zł, koszt opłaty od skargi kasacyjnej 180 zł, środki czystości 80 zł, leki – 62 zł, koszty xera i zakupu papieru 96 zł, podatek rolny i od nieruchomości łącznie 184 zł, koszt biletów 95 zł, rata kredytu na telewizor 116,64 zł. Wskazuje, iż pozostała z dochodu część finansów przeznaczana jest na wyżywienie. Należy przede wszystkim zaznaczyć, iż wniosek skarżącej jest jej kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. Poprzedni wniosek – postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2016r. został rozpoznany w taki sposób, iż utrzymano w mocy punkt I zaskarżonego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 24 marca 2016r. tj. oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. A zatem - ponieważ postanowienie w przedmiocie prawa pomocy stało się prawomocne, obecny wniosek strony rozpoznawany jest w oparciu o art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wynika z tego, iż przepisy cyt. ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Skarżąca jako okoliczność, która wpłynęła na jej obecną trudniejszą sytuację materialną wskazuje konieczność poniesienia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz wyrównania za wodę. Na wezwanie do uzupełnienia braków złożonego formularza, skarżąca oświadcza, iż zamieszkuje sama i sama prowadzi gospodarstwo domowe, syn ją tylko odwiedza, przebywa u ojca za granicą. Zameldowany jest natomiast pod tym samym adresem, pod którym jest i skarżąca, z uwagi na niesnaski rodzinne i obawę o meldunek syna w Polsce. Nie przedstawia aktualnego zaświadczenia od pracodawcy, a także zaświadczenia o zajęciach komorniczych uzasadniając to swoim urlopem i wskazując sądowi, aby sam wystąpił do tych jednostek o stosowne zaświadczenia. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić należnych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postepowania, a jej sytuacja materialna uległa takiemu pogorszeniu, iż skutkowałoby to przyznaniem jej prawa pomocy w zakresie całkowitym ( skarżąca już korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika z urzędu ) . Obecnie skarżąca utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.303 zł choć mimo wezwania nie przedstawiła stosownego zaświadczenia, przerzucając tę czynność na sąd. Jej wydatki konieczne zamykają się kwotą około 400 zł ( opłaty za media, wykup lekarstw i podatek od nieruchomości ). Pozostałe zadeklarowane przez skarżącą wydatki nie mają charakteru koniecznych. Szczególnie wydatki na zakup tuszu, papieru do drukarki czy usług kserograficznych. Wskazane obecnie dodatkowe koszty poniesienia zwrotu kosztów postepowania kasacyjnego były do przewidzenia i ew. zaplanowania – a skarżąca wnosząc skargę kasacyjną musi liczyć się z tym, iż jeśli skarga ta będzie oddalona – poniesie stosowne koszty tegoż postępowania. Wyrównanie rachunku za wodę również nie jest niczym nadzwyczajnym , prawie każde gospodarstwo domowe doświadcza tego typu sytuacji i również trzeba to przewidywać w swoim budżecie domowy. Nawet mimo tego, uznano, iż poniesienia wydatków w tym zakresie tj. wyrównania rachunków za wodę nie jest wystarczającym obciążeniem i zmianą istotną sytuacji bytowej wnioskodawczyni, taką, która uzasadniałaby aż zmianę poprzednio wydanego postanowienia w zakresie prawa pomocy. W tym miejscu trzeba także zaznaczyć, iż fakt spłaty zaciągniętych kredytów ( orzekającemu znane jest z urzędu, iż skarżąca zaciągnęła kredyt na zakup telewizora ) nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów – szczególnie w całości, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Kredyty, pożyczki świadczą bowiem o zdolnościach kredytowych strony, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy w całości ( post. NSA z 28.06.05 II GZ 56/05 Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).