II SA/Kr 1911/11
WyrokWSA w Krakowie2012-10-10
Skład orzekający: Andrzej Irla, Kazimierz Bandarzewski, Renata Czeluśniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego, nakładając obowiązek usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku, prawidłowo ustalił przyczyny tych nieprawidłowości, w szczególności wpływ sąsiedniej inwestycji, i czy nałożone obowiązki są wystarczające do skutecznego usunięcia wad?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły w sposób wystarczający wpływu sąsiedniej inwestycji na stan techniczny budynku skarżących. Brak pełnego wyjaśnienia przyczyn wad, w tym potencjalnego trwającego negatywnego oddziaływania sąsiedniego budynku, uniemożliwia ocenę skuteczności i zasadności nałożonych obowiązków naprawczych. Organy powinny zbadać, czy nałożone prace są wystarczające do trwałego usunięcia wad, uwzględniając wszystkie czynniki, w tym te zewnętrzne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Organy nadzoru budowlanego nałożyły obowiązek wykonania szeregu prac naprawczych, wskazując na uszkodzenia spowodowane m.in. przez prace budowlane na sąsiedniej działce. Skarżący zarzucili organom nieuwzględnienie wszystkich przyczyn uszkodzeń, w szczególności wpływu sąsiedniej inwestycji, oraz że nałożone obowiązki nie doprowadzą do rzeczywistej poprawy stanu technicznego budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy nie wyjaśniły wystarczająco wpływu sąsiedniego budynku na stan techniczny nieruchomości skarżących.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 października 2011 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Renata Czeluśniak (spr.) Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skarg M.T i A.K.-K., , na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 20 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących M.T. i M.T. solidarnie kwotę 500 zł (pięćset złotych) oraz na rzecz skarżącej A.K.-K. również kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki decyzją z dnia 11 marca 2011 r. znak: [...] , wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 12 listopada 2010 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 243 poz. 1623 ze zm.) oraz art. 104 kpa, nakazał zarządcy budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K. - Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [....] , tj.:
1) K.G.
2) W.K.
3) A.K.
4) M.T. i innych....
- . usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku przy ul. [....] w K. poprzez wykonanie niżej wymienionych robót budowlanych zgodnie z zaleceniami zawartymi w punkcie 7 w ekspertyzy technicznej pn.: "Ocena stanu technicznego oraz analiza uszkodzeń i przyczyn ich powstawania dla budynku mieszkalnego przy ul. [....] " sporządzonej przez mgr inż. H.K. . PINB nakazał w terminie do dnia 31 grudnia 2011r.
1. rozebrać w całości i usunąć w kondygnacji przyziemi (parter) zatopione, zawilgocone podłogi i posadzki;
2. wzmocnić fundamenty budynku poprzez:
– wzmocnienie ściany wschodniej budynku, przylegającej do budynku sąsiedniego, przez boczne obetonowanie ławy fundamentowej, a następnie wykonanie wzmocnienia posadowienia przez wykonanie mikropali,
– wzmocnienie pozostałych ścian przez wykonanie podbicia fundamentów;
3. po wykonaniu podbicia fundamentów ściany fundamentowe oczyścić z ziemi i odstających, odspojonych kawałków muru, spoiny przeżyłować i wypełnić spoiny i ubytki zaprawami naprawczymi;
4. wykonać skuteczną izolację przeciwwilgociową fundamentów i ścian fundamentowych;
5. pod wykonanie posadzek wykonać podłoże z piasku zagęszczonego, a następnie pełną szczelną płytę podposadzkową grub. min 15 cm z betonu B15 z dodatkiem preparatu uszczelniającego;
6. wykonać nowe warstwy posadzkowe;
7. w przyziemiu zawilgocone ściany oczyścić z mokrego zapleśniałego i zagrzybiałego tynku i powierzchni muru, zabezpieczyć preparatem grzybo - bakterio - pleśniobójczym, a następnie otynkować tynkiem szerokoporowym;
8. w ścianie wschodniej budynku, połączyć odspojone części muru;
9. wszystkie drzwi i okna wewnętrzne i zewnętrzne sprawdzić, wyregulować, znacznie zdeformowane wymienić na nowe;
10. naprawić pęknięcia płyt gipsowo - kartonowych na ścianach i sufitach - (piętro, poddasze);
11. w mieszkaniu nr 3 rozebrać i wykonać na nowo uszkodzony sufit z paneli sufitowych;
12. wykonać remont schodów zewnętrznych;
13. naprawić uszkodzenia ocieplenia i tynków elewacji.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie nieprawidłowego stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. [....] w K. zostało wszczęte z urzędu, ponieważ w 2 czerwca 2008 r. wpłynęło pismo Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [....] w K. , w którym właściciele budynku domagali się pilnej interwencji w związku z powstawaniem licznych spękań ścian. Jako przyczynę podano prace polegające na wbijaniu larsenów na terenie sąsiedniej działki. W dniu 5 czerwca 2008 r. inspektorzy PINB dokonali kontroli robót budowlanych, podczas której stwierdzono wbijanie larsenów, wykonywanie ściany zabezpieczającej budynek przy ul. [....] . W dniu kontroli nie przedstawiono opinii konstruktora na temat zabezpieczenia budynku sąsiedniego ścianką larsena. Zobowiązano zatem kierownika budowy do przedstawienia brakujących dokumentów w dniu 11 czerwca 2008 r. W tym dniu kierownik budowy przedłożył oświadczenie projektanta o zabezpieczeniu wykopu o ścianach pionowych...szalunkami z grodzic lub w inny sposób. W dniu 17 listopada 2008 r. inspektorzy PINB dokonali kolejnej kontroli budowy, w trakcie której nie stwierdzono istotnych nieprawidłowości, zaś 26 czerwca 2009 r. A.K. - współwłaścicielka budynku przy ul. [....] poinformowała, że w budynku zaobserwowała powiększenie się rys i pęknięć szczególnie w okolicach parapetu i nadproży. Do PINB w dniu 22 grudnia 2009 r. wpłynęła też prośba o wydanie pisemnej opinii o przebiegu prac budowlanych na sąsiedniej działce nr [....] obr. [....] przy ul. [....] . W piśmie zawarto stwierdzenie że budynek uległ uszkodzeniu, popękały ściany, pojawiła się wilgoć, zamakają ściany. Natomiast 12 kwietnia 2010 r. do organu wpłynęło pismo Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [....] , w którym zarzucono, że zły stan budynku powstał w wyniku zaniedbań inwestora, który powinien był zabezpieczyć fundamenty budynku metodą jet grouting. Do pisma dołączono Ocenę stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [....] - ekspertyzę wykonaną w 2010 r. przez A.R. posiadającego uprawnienia do oceniania i badania stanu technicznego w zakresie wszelkich budynków. Jak wynika z przedstawionej ekspertyzy uszkodzenie budynku (popękane ściany i sufity) nastąpiło wskutek nadmiernego i nierównomiernego osiadania fundamentów. Przyczyną tego stanu jest niewykonanie wzmocnień ław fundamentowych (podbicie fundamentów metodą jet grouting) istniejącego budynku przez wykonawcę budynku wielorodzinnego przylegającego do przedmiotowego budynku. W dniu 30 kwietnia 2010 r. wpłynęło kolejne pismo od Wspólnoty Mieszkaniowej z prośbą o interwencję w sprawie zmian w odpływie wody na gruncie, powstałych w wyniku prowadzonych robót budowlanych na sąsiedniej działce. W piśmie tym mieszkańcy stwierdzili, że właściciel sąsiedniej działki w wyniku prowadzonych prac budowlanych naruszył stan wody i kierunek jej odpływu, co spowodowało duże zawilgocenie mieszkań. W dniu 18 maja 2010 r. inspektorzy PINB dokonali oględzin stanu technicznego budynku przy ul. [....] w K. Stwierdzono liczne zarysowania ścian nośnych w mieszkaniach oraz pękniecie ściany kominowej na parterze od strony budynku [....] . Podczas oględzin do akt sprawy włączono protokół z okresowej kontroli 5-letniej sprawdzenia stanu technicznego elementów budynku. W protokole z dnia [....] maja 2008 r. Z.W. posiadający uprawnienia do (...) oceniania i badania stanu technicznego w zakresie wszelkich budynków stwierdził stan konstrukcji budynku jako dobry. W dniu 1 czerwca 2010 r. do akt sprawy inspektor PINB dołączył kserokopie części dokumentów sprawy [....] dotyczące wykonania palisady z pali jet grouting oraz stwierdził, że w aktach zawarto szczegółową dokumentację powykonawczą zabezpieczenia skarpy wykopu fundamentowego budynku przy ul. [....] w K. z 2008 r. z oświadczeniem kierownika budowy wraz z metryką kolumn iniekcyjnych, nadzór autorski z dnia 25 czerwca 2008r. o decyzji o zabezpieczeniu fundamentów budynku istniejącego metodą jet grouting, wyjaśnienia do uwag dotyczących zabezpieczenia fundamentu istniejącego autorstwa W.M. sprawdzającego projekt budynku przy ul. [....] pod względem konstrukcji, dziennika budowy z wpisami o wykonaniu i odbiorze palisady z pali jet grouting. Wg PINB z dołączonego materiału dowodowego ze sprawy [....] wynika, że palisada z pali jet grouting została wykonana, co jest sprzeczne z oceną stanu technicznego wykonanej przez A.R.
W dniu 30 czerwca 2010 r. PINB postanowieniem wydanym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane zobowiązał właścicieli nieruchomości przy ul. [....] do przedłożenia w terminie do 27 lipca 2010 r. ekspertyzy stanu technicznego w zakresie stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [....] . W dniu 31 sierpnia 2010 r. przedłożona została ekspertyza geotechniczna pt. "Rozpoznanie posadowienia budynku mieszkalnego przy ul. [....] w K. oraz ustalenie przyczyn występowania rys i pęknięć" opracowana przez mgr inż. R.M. oraz mgr inż. E.W. W ekspertyzie tej zawarte zostały tezy powstania przyczyn pogorszenia stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [....] oraz zaproponowano sposoby usunięcia nieprawidłowości. R.M. stwierdził, że przedmiotowy budynek został przebudowany, zwiększono ilość mieszkań, co spowodowało wzrost obciążenia całkowitego budynku, a w konsekwencji ingerencja ta jest jedną z przyczyn pogarszania się stanu technicznego omawianego obiektu budowlanego. Ponadto wpływ na zaistniałe usterki mogło mieć również obniżenie poziomu przyziemia: " poprzez usunięcie naziomu wywołano spadek nośności ustroju fundamentowego oraz "w związku z realizacją nowego budynku - [....] , zmieniono ukształtowanie terenu w obrębie inwestycji (teren zawyżono poprzez wykonanie nasypów), przez co naruszono istniejące wcześniej stosunki wodne na tym terenie oraz na obszarach sąsiednich (...) wywołano też spływ powierzchniowy wód opadowych i roztopowych na teren posesji [....] oraz wywołano zagrożenie podtopieniem przyziemia budynku [....]". W ekspertyzie stwierdzono także, że niesprzyjające jest usytuowanie korpusu drogi dojazdowej powyżej poziomu posadzki pomieszczeń przyziemia. Koncepcja przyczyn pogarszania się stanu technicznego przedmiotowego obiektu budowlanego przedstawiona przez mgr inż. R.M. i mgr inż. E.W. została potwierdzona w ekspertyzie technicznej: "Ocena stanu technicznego oraz analiza uszkodzeń i przyczyn ich powstawania dla budynku mieszkalnego przy ul. [....] " sporządzonej przez mgr inż. H.K. Wysnuta została teza, iż: dla przedmiotowego budynku trudno wskazać jednoznacznie jednostkę winną za zaistniałą sytuację, gdyż jest to niekorzystny splot nachodzących na siebie następstw błędnych założeń i rozwiązań względem budynku przy ul. [....] . Wyszczególniono zaobserwowane błędy w sztuce budowlanej związane z robotami budowlanymi wykonywanymi w i przy przedmiotowym budynku mieszkalnym wielorodzinnym. Potwierdzono, że remont budynku w 2005 r. został wykonany nienależycie, zaś " największym zaniedbaniem wykonawcy było obniżenie poziomu posadzek w przyziemiu oraz obniżenie terenu posesji budynku, przez wybranie warstwy naziomu w obszarze ław fundamentowych (posadowienia budynku), oraz zwiększono ciężar budynku przez jego rozbudowę i zwiększenie ilości mieszkań. Spowodowało to szereg niekorzystnych oddziaływań: większy nacisk na podłoże gruntowe (grunty słabonośne), przemarzanie podłoża pod fundamenty/ przemarzanie fundamentów, wypieranie podłoża przez odciążenie naziomu, oraz w efekcie przemarzania". Skutkowało to osłabieniem posadowienia budynku, co w połączeniu z rozluźnieniem podłoża gruntowego związanego z realizacją inwestycji przy ul. [....] i podkopaniem fundamentu budynku przy ul. [....] musiało spowodować osiadanie wschodniej części budynku posadowionego na gruntach organicznych. Budynek sąsiedni do przedmiotowego obiektu budowlanego wykonano jako budynek z garażami podziemnymi, posadowiony poniżej posadowienia budynku [....]. H.K. podał też, że "oddziaływanie takie budynku sąsiedniego, nowego, znacznie niżej posadowionego, w bezpośrednim sąsiedztwie budynku istniejącego, powoduje istotne zmiany w podłożu gruntowym, a w szczególności zmienia charakterystykę pracy w relacji budynek istniejący (stary) - podłoże gruntowe". W ekspertyzie technicznej H.K. w pkt 7 podane zostały zalecenia i metody naprawcze, które mają na celu usunięcie usterek i nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [....] w K. Zalecenia te i metody zostały przytoczone w sentencji decyzji organu I instancji, ponieważ zdaniem PINB zachodziły przesłanki do wydania decyzji na podstawie 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. PINB wyjaśnił, że obowiązki wynikające z rozdziału 6 Prawa budowlanego mogą zostać nałożone na właściciela jak i na zarządcę obiektu, przy czym ustawa nie wprowadza żadnej kolejności czy też pierwszeństwa, według którego nałożenie obowiązków miałoby następować. Organ nadzoru budowlanego może nałożyć je bądź na współwłaściciela, bądź na zarządcę, a kwestia ich wzajemnych rozliczeń z tego tytułu zależy od brzmienia wiążącej ich umowy i jako należąca do sfery stosunków cywilnoprawnych nie może być przedmiotem rozpoznania organu nadzoru budowlanego, lecz należy do kompetencji sądów cywilnych. W ocenie PINB zebrany materiał dowodowy został zebrany prawidłowo, a stronom umożliwiono zapoznanie się z aktami sprawy, a także wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Organ podniósł, że nie jest władny rozstrzygać w zakresie zaistniałych szkód i wynikających z tego tytułu roszczeń, gdyż kwestie te należą do właściwości sądu powszechnego, natomiast sprawa kompleksowego rozwiązania problemu związanego ze wzmocnieniem ścian fundamentowych, wykonania ich zabezpieczenia przeciwwilgociowego i innych nieprawidłowości stanu technicznego, którego zakres wyszczególniony został w pkt 7 ekspertyzy mgr inż. H.K. winna się toczyć przed organami nadzoru architektoniczno – budowlanego bowiem wymaga uzyskania stosownych zezwoleń tego organu.
Odwołania od powyższej decyzji w terminie wnieśli J.N. , M.T. i M.T. oraz A.K. Odwołanie z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 kpa zostało wniesione przez W.K. i J.K. , o czym orzeczono postanowieniem z dnia 20 października 2011 r.
[....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 20 października 2011 r. znak: [....] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 kpa, art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, uchylił ww. decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i w tym zakresie wskazał nowy termin wykonania decyzji do dnia 31 sierpnia 2012 r., a w pozostałym zakresie MWINB utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że na podstawie treści ksiąg wieczystych nr [....], nr [....] ...., dokonał weryfikacji kręgu stron postępowania ustalonego przez organ I instancji i uznał go za prawidłowy. Zdaniem MWINB materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje na nieprawidłowości występujące w budynku przy [....] w K. Organ odwoławczy przytoczył odpowiednie fragmenty sporządzonych w sprawie ekspertyz i podkreślił, że na ich podstawie można stwierdzić, iż w sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Co do zarzutów zawartych w odwołaniach MWINB wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie dotyczy stanu technicznego budynku przy ul. [....] w którym organ nie może wypowiadać się w kwestii zgodności z projektem budowlanym robót budowlanych prowadzonych na terenie sąsiedniej działki. Obejmuje je odrębne postępowanie prowadzone przed PINB w K. Powiat Grodzki pod znakiem [....] .
Zdaniem MWINB, nie był zasadny zarzut pominięcia przez organ I instancji podniesienia terenu na działce przy ul. [....] w K. i związanego z powyższym spływania wód opadowych na teren działki przy ul. [....] . MWINB wskazał, że "Ekspertyza geotechniczna Rozpoznanie posadowienia budynku mieszkalnego przy ulicy [....] w K. oraz ustalenie przyczyn występowania rys i pęknięć" z sierpnia 2010 r. autorstwa R.M. i E.W. wskazuje, że "Zaleca się przywrócenie możliwości naturalnego spływu wód powierzchniowych z obszaru posesji, np. poprzez wykonanie rowu po południowej stronie wzniesionego budynku [....] ". Natomiast przepisy art. 66 Prawa budowlanego dotyczą tylko stanu technicznego obiektu będącego przedmiotem postępowania i nie dają możliwości zobowiązania właściciela sąsiedniej działki do wykonania określonych robót na jego działce. Zatem nałożony obowiązek usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego budynku przy ul. [....] wraz z obowiązkiem wykonania odpowiedniej izolacji budynku zabezpieczającej przed oddziaływaniem wody na fundamenty i ściany fundamentowe, został prawidłowo nałożony na współwłaścicieli budynku. Natomiast w kwestii zmiany naturalnego spływu wód opadowych PINB powinien rozważyć, czy nie zachodzą okoliczności do wszczęcia osobnego postępowania administracyjnego.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że ekspertyza autorstwa H.K. proponuje rozwiązanie problemu braku odprowadzenia wody zalewowej z posesji budynku ul. [....] , zaś zaproponowane rozwiązanie wskazuje na konieczność podjęcia przez właścicieli budynku działalności inwestycyjnej, na którą wymagane są odpowiednie uzgodnienia oraz zgoda właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej. MWINB podkreślił, że wszelkie kwestie dotyczące wzajemnych rozliczeń pomiędzy współwłaścicielami budynku przy ul. [....] , a właścicielem (właścicielami) nieruchomości sąsiedniej, podlegają kognicji sądów powszechnych.
W ocenie MWINB ze względu na upływ czasu od wydania decyzji I instancji zaistniała konieczność zmiany terminu wykonania nałożonego obowiązku, o czym orzeczono na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
Skargę na decyzję MWINB w K. wnieśli M.T. i M.T. oraz A.K. , domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucili naruszenie art. 7 kpa, art.8 kpa, art. 11 kpa oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy nadzoru budowlanego nie uwzględniły wszystkich przyczyn, które doprowadziły do uszkodzenia budynku przy ul. [....] i w sposób nieuprawniony ograniczyły zakres swojego postępowania. Powołując się na treść sporządzonych w sprawie ekspertyz, skarżący twierdzą, że wykonanie obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzję pociągnie za sobą koszty, lecz nie doprowadzi do rzeczywistej poprawy stanu technicznego budynku.
Skarżący podnieśli, że organy pomięły najistotniejszą kwestię w niniejszej sprawie, czyli fakt, iż uszkodzenie budynku na ulicy [....] powstało na skutek niewłaściwie wykonanych robót budowlanych przy wznoszeniu budynku na ulicy [....] , gdy tymczasem materiał dowodowy, którym organy dysponowały, prowadzi do innych wniosków niż w rozstrzygnięciu. Przykładem jest ekspertyza wykonana przez A.R. w marcu 2010 r.: "uszkodzenie budynku (popękane ściany i sufity) nastąpiło wskutek nadmiernego i nierównomiernego osiadania fundamentów. Przyczyną tego stanu jest niewykonanie wzmocnień ław fundamentowych (podbicie fundamentów metodą grouting) istniejącego budynku przez wykonawcę budynku wielorodzinnego przylegającego do przedmiotowego budynku", czy też powołana przez PINB ekspertyza mgr inż. H.K. : "Oddziaływanie takie budynku sąsiedniego, nowego, znacznie niżej położonego, w bezpośrednim sąsiedztwie budynku istniejącego, powoduje istotne zmiany w podłożu gruntowym, a w szczególności zmienia charakterystykę pracy w relacji budynek istniejący (stary) - podłoże gruntowe." Powyższe dowodzi, zdaniem skarżących, iż organy dokonały jedynie bardzo wąskiego zbadania sprawy nie chcąc wykraczać swoją kognicją poza granice działki, na której stoi budynek przy ulicy [....] , podczas gdy mają oni wątpliwości, czy zasadne jest jedynie zobowiązywanie właściciela (ew. zarządcy) do wykonywania remontów na jego działce, gdy istnieje realne zagrożenie katastrofą budowlaną grożącą ze strony sąsiedniego budynku.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Skargi są zasadne, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo ustaliły, na podstawie zgromadzonych ekspertyz, że budynek przy ul. [....] w K. jest w nieodpowiednim stanie technicznym i istnieje konieczność nałożenia na jego właścicieli odpowiednich obowiązków w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości na podstawie art. 66 ust.1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Ustalając jednak zakres koniecznych prac organy, wbrew zarzutom stron podnoszonych w trakcie postępowania, a szczególnie w złożonych odwołaniach, nie wyjaśniły jednej istotnej kwestii – czy nowy budynek przy ul. [....] bezpośrednio sąsiadujący z budynkiem przy ul. [....] nadal ma na niego wpływ przez negatywne oddziaływanie, szczególnie na jego wschodnią ścianę.
Udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie ma nie tylko znaczenie, jak podnieśli skarżący, dla oceny racjonalności nałożenia obowiązku wykonania nakazanych prac w kontekście możliwości ponownego pogorszenia stanu ich budynku przed wykonaniem koniecznych prac zabezpieczających na działce przy ul. [....] ale przede wszystkim dla oceny skuteczności ich działań dla poprawy stanu technicznego ich budynku.
Skoro bowiem niewątpliwie na stan budynku przy ul. [....] miała wpływ budowa nowego budynku przy ul. [....] , to zadaniem organów było ustalenie, czy negatywne oddziaływanie ustało wraz z zakończeniem budowy, czy też trwa nadal. W pierwszym bowiem przypadku nałożenie obowiązków na współwłaścicieli budynku, na podstawie art. 66 ust.1 pkt 3 Prawa budowlanego, będzie jak najbardziej zasadne w celu doprowadzenia obiektu do odpowiedniego stanu technicznego (kwestie związane z ustaleniem szkody i odszkodowaniem będą mogli dochodzić w postępowaniu przed sądem cywilnym). W drugim natomiast przypadku organ będzie musiał rozważyć, a następnie wyjaśnić stronom, odpowiadając na zarzuty odwołania i skargi, czy jest celowe i czy będzie skuteczne dokonywanie przez nich napraw w budynku przy ul. [....] bez konieczności wcześniejszych, czy równoczesnych prac w budynku przy ul. [....] . Ustalenia takie nie powinny stanowić dla organu większego problemu skoro PINB w K. Powiat Grodzki pod znakiem [....] prowadził odrębne postępowanie w przedmiocie zgodności z prawem budowlanym robót budowlanych prowadzonych na terenie sąsiedniej działki.
O ile zatem organy administracji publicznej nie mają obowiązku dokładnego wyjaśniania przyczyn, skali wpływu poszczególnych przyczyn wskazanych przez ekspertów na stan techniczny obiektu, czy ustalania osób winnych, czy odpowiedzialnych za ten stan, to jednak, mając na uwadze cel przepisu art. 66 ust.1 pkt 3 w związku z art. 61 Prawa budowlanego tj. doprowadzenie do odpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, winny przed nałożeniem obowiązków wyjaśnić wszelkie kwestie, aby mieć pewność, że wykonanie tych obowiązków doprowadzi do skutecznego i w miarę trwałego skutku, a nie jedynie do chwilowej poprawy stanu technicznego obiektu. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy do nieodpowiedniego stanu technicznego budynku przyczyniły się i być może nadal przyczyniają się czynniki nie związane z normalną eksploatacją obiektu.
Poinformowanie stron i Sądu, że PINB wykluczył, aby w trakcie budowy budynku przy ul. Ruczaj 29 w Krakowie nie popełniono takich błędów, które w sposób niekorzystny nadal oddziaływają na budynek skarżących (w postępowaniu pod znakiem [....] , czy in.), a zatem, że nie jest usprawiedliwiona obawa skarżących, że "stan istniejący na sąsiedniej działce z wysokim prawdopodobieństwem spowoduje ponowne powstanie uszkodzeń w budynku przy ul. [....] " pozwoli na ocenę, że nałożone decyzją obowiązki nie są przedwczesne oraz, że są konieczne dla skutecznego usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku.
Wyjaśnienie tej kwestii jest zatem niezbędne dla prawidłowego zastosowania art. 66 ust.1 pkt 3 w związku z art. 61 Prawa budowlanego oraz zrealizowania zasad określonych w art. 8 i 11 kpa.
Podnieść też należy, że ze sporządzonych ekspertyz wynika możliwość dalszego negatywnego oddziaływania nowego budynku przy ul. [....] na budynek skarżących, a mimo to i mimo zarzutów odwołania, organ odwoławczy nie wyjaśnił, czy i jaki ewentualnie wpływ miałoby to oddziaływanie na budynek skarżących i prace konieczne dla skutecznego przywrócenia odpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego.
W opracowaniu pod nazwą: "Ocena stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [....] w K. " z marca 2010 r. A.R. , wskazał, że "budynek jest w złym stanie technicznym z uwagi na to, że ściany nośne są popękane. Są to pęknięcia konstrukcyjne spowodowane nadmiernym i nierównomiernym osiadaniem budynku. Budynek uległ uszkodzeniu wskutek wybudowania budynku wielomieszkalnego z kondygnacją podziemną (garaże), który przylega do przedmiotowego budynku i jest posadowiony ok. 2,5 m niżej. Podczas w/w budowy nie wykonano wzmocnień fundamentów (jet grouting) przedmiotowego budynku (co przewidywał projekt konstrukcyjny) ". Wprawdzie organy stwierdziły, że powyższa ocena jest sprzeczna z informacją wynikającą z opracowania z 2008 r. sporządzonego przez firmę: [....] Sp. z o.o. w K: "Dokumentacja powykonawcza Budynek mieszkalny przy ul. [....] w K. Zabezpieczenie skarpy wykopu fundamentowego", z której wynika, że palisada z pali jet grouting została wykonana w dniach od 9 do 17 lipca 2008 r., ale już nie ustosunkował się organ odwoławczy do podniesionego w odwołaniu zarzutu A.K. , że przez wykonanie palisady z pali jet grouting zabezpieczono wykop, a nie wykonano wzmocnienia fundamentów budynku przy ul. [....] , co potwierdziła również ekspertyza mgr inż. R.M. i mgr inż. E.W.
W opracowaniu "Ekspertyza geotechniczna Rozpoznanie posadowienia budynku mieszkalnego przy ulicy [....] w K. oraz ustalenie przyczyn występowania rys i pęknięć" z sierpnia 2010 r. autorzy mgr inż. R.M. i mgr inż. E.W. wskazali m.in. że: "Bezpośrednią przyczyną wystąpienia rys i pęknięć w obrębie ściany wschodniej budynku [....] było podkopanie fundamentu budynku w czasie prac fundamentowych na terenie posesji ul. [....] . Jak wynika z wykonanej odkrywki nr Sz-2, w celu założenia folii kubełkowej odkopano fundament budynku ul. [....] , następnie wykop przegłębiono o około 40 cm pozostawiając pionową ścianę. Po założeniu folii kubełkowej wykop zalano betonem. Nabrzmienia i nierówności folii kubełkowej wskazują, iż poza folią pozostawiono pustki, które beton wypełnił tylko w takim zakresie, w jakim pozwoliła na to elastyczność folii kubełkowej. W związku z pozostawionymi pustkami nastąpiło odprężenie gruntu pod ławą fundamentową wschodnią budynku i w konsekwencji nastąpiło osiadanie wschodniej części budynku posadowionego na gruntach organicznych (...). Należy założyć, że proces osiadania trwa i istnieje niebezpieczeństwo dalszego pękania ściany wschodniej budynku ul. [....] . Proces ten może szczególnie nasilać się w okresach podtopień ". Zaznaczono, że dokumentacja mgr S.K. z listopada 2005 r. nie przewiduje podpiwniczenia budynku [....] , a w momencie stwierdzenia płytkiego posadowienia ławy budynku istniejącego obowiązkiem inwestora było dokonanie jej podbicia.
"Ekspertyza techniczna Ocena stanu technicznego, oraz analiza uszkodzeń i przyczyn ich powstawania dla budynku mieszkalnego przy ul. [....] w K. " z 3 września 2010 r. mgr inż. H.K. również wskazała, że stan techniczny przedmiotowego budynku to m.in. efekt oddziaływań budowy budynku przy ul. [....] przez podkopanie fundamentu budynku [....] oraz rozluźnienie podłoża oddziaływaniami dynamicznymi. Ponadto mgr inż. H.K. stwierdził, że pierwsze opracowanie, sporządzone w 2005 r. na potrzeby wykonania projektu budowy budynku ul. [....] wskazuje (a nawet narzuca) zaprojektowanie i budowę budynku posadowionego w nawiązaniu do istniejącego budynku sąsiedniego, jednak budynek ten wykonano jako budynek z garażami podziemnymi, posadowiony poniżej posadowienia budynku [....] i oddziaływanie takie budynku sąsiedniego, nowego, znacznie niżej posadowionego, w bezpośrednim sąsiedztwie budynku istniejącego, powoduje istotne zmiany w podłożu gruntowym, a w szczególności zmienia charakterystykę pracy w relacji budynek istniejący (stary) - podłoże gruntowe. Dalej stwierdził, że prawdopodobnie błędnym rozwiązaniem była rezygnacja lub brak wykonania wzmocnienia fundamentów budynku istniejącego, a najbardziej niekorzystne i niebezpieczne jest tąpniecie ściany wschodniej, na skutek podkopania jej fundamentu oraz oddziaływania dynamiczne budowy sąsiedniej na podłoże budynku.
Nic więc dziwnego, że ww. oceny, szczególnie stwierdzenia, że proces osiadania budynku nadal trwa, nasuwają wątpliwości, czy nakazane właścicielom budynku przy ul. [....] wzmocnienie fundamentów od ich strony oraz wykonanie pozostałych napraw będzie wystarczające dla wstrzymania osiadania budynku i powstania np. dalszych pęknięć ścian, czy też np. deformacji okien ?
Wątpliwości te powodują, że nie została, zdaniem Sądu, wyjaśniona istotna, wyżej już poruszona kwestia ewentualnego wpływu sąsiedniego budynku na zakres, sposób i termin usunięcia przez właścicieli budynku przy ul. [....] stwierdzonych nieprawidłowości celem skutecznego doprowadzenia budynku do odpowiedniego stanu technicznego. Aby bowiem prawidłowo i skutecznie wyeliminować stwierdzone nieprawidłowości trzeba jednak znać i usunąć ich "źródło". O ile z reguły organy administracji publicznej nie mają obowiązku ustalać przyczyn nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu, związanego z normalną jego eksploatacją, to w nin. sprawie, ze względu na ww. przyczynienie się do tego stanu przez sąsiedni budynek, nie można tych przyczyn nie wyjaśnić w celu skutecznej naprawy budynku.
Oprócz wyjaśnienia tej kwestii organ odwoławczy winien również rozważyć, czy rzeczywiście wszystkie obowiązki, szczególnie z pkt 10 i 11, wymienione w decyzji PINB mają na celu doprowadzenie do odpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego jako całości (vide np. wyrok NSA z 7.02.2012 r. II OSK 2233/10 LEX 1121215, wyrok WSA w K-wie z 1.03.2012 r. II SA/Kr 1697/11).
Odnośnie zarzutu skargi dot. naruszenia stosunków wodnych podnieść należy, że kwestia ta nie mogła być rozstrzygnięta w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, w związku z czym nie podlega ocenie Sądu.
Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu ma na celu rozważenie całokształtu okoliczności przedmiotowej sprawy, biorąc pod uwagę wyżej przedstawione stanowisko Sądu.
Wobec stwierdzenia naruszenia art. 7, 77 kpa w zw. z art. 66 ust.1 pkt 3 Prawo budowlane oraz art. 8 i 11 kpa orzeczono jak w pkt I sentencji orzeczenia na podstawie art.145 § 1 pkt c) ppsa.
W pkt II sentencji orzeczono na podstawie art.152 ppsa, a o zwrocie skarżącym kosztów sądowych – na podstawie art.200 ppsa.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło