II SA/Kr 1927/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie WSA: Aldona Gąsecka-Duda Barbara Pasternak (spr.) Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia [...] 2001 r. II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego J. S. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142, póz. 950/ orzekł o pozbawieniu J. S. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w S. decyzją z dnia [...] 1979 r., z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie [...] 04. 1945 r. - [...] 10. 1945 r. W uzasadnieniu decyzji podano, powołując się na akta ZBoWiD, że J. S. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, co z uwagi na treść art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy stanowi podstawę do ich pozbawienia. Stwierdzono, że Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istni ej ą inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. l ust. 2, art. 2 i 4 cyt. ustawy. Nadto stwierdzono, że przedstawiona przez J. S. dokumentacja dotycząca działalności w samoobronie na Wołyniu /l943 r./, oraz przynależności do AK nie może być rozpatrywana ze względów formalnych, bowiem termin, do którego można było składać wnioski o uprawnienia kombatanckie minął w dniu 31 grudnia 1998 r. J. S. i złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzucił w nim, że powyższa decyzja podjęta została mechanicznie i nie uwzględnia istotnych dowodów i faktów, jednocześnie zapowiedział złożenie nowych dowodów, których nie może dołączyć do wniosku, z uwagi na pobyt w sanatorium, co poparł załączonym zaświadczeniem. Istotnie, w toku dalszego postępowania dołączył zeznania dwóch świadków, dotyczące działalności i pracy w okresie okupacji. W dniu [...] 2001r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał na podstawie art. 138 § l pkt l, 127 § 3 i 129 kpa, oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzję Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję o pozbawieniu J. S. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji podtrzymano argumentację dotyczącą podstawy i rodzaju uprawnień kombatanckich J. S., oraz zasadność zastosowania przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy. Nadto Kierownik Urzędu stwierdził, że dołączone zeznania świadków dotyczą wykonywania pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy, za co nie przysługują uprawnienia kombatanckie, natomiast odnośnie wniosku o ich przyznanie z nowego tytułu i za nowy okres, to termin ich składania upłynął 31 grudnia 1998 r. Decyzję powyższą zaskarżył J. S. Zarzucił, że decyzja ta narusza prawo, zasady współżycia społecznego, oraz że ma ona polityczny charakter. Wniósł ojej zmianę, względnie uchylenie. Opisał szczegółowo, co należało do jego zadań podczas pracy w MO, podkreślił specyfikę terenu, na którym odbywał służbę /gdańska Komenda MO/, oświadczył, że nigdy nie podejmował żadnych czynności operacyjnych przeciwko polskim organizacjom patriotycznym. Zarzucił, że organ rozpoznający sprawę pominął milczeniem wszystkie okoliczności i fakty podane w toku postępowania weryfikacyjnego, a dotyczące jego udziału w samoobronie Polaków na Wołyniu, pobyt w więzieniu gestapo w B. i K. w okresie od [...] października do [...] listopada 1942r., co potwierdzają w swoich oświadczeniach dołączonych do skargi świadkowie, udział w ochronie ludności polskiej, ocalałej z pogromu wsi L. Zarzucił, że pominięto milczeniem aresztowanie go przez UB dnia [...] września 1945 r., które trwało do stycznia 1946 r., co było powodem zwolnienia go z pracy w Milicji, na skutek przedłużającego się aresztowania. Ponownie opisał przyczyny aresztowania we wrześniu 1945 r. i przebieg śledztwa, podając nazwiska współwięźniów. Podał, że podczas pracy w Komendzie MO w G. walczył z niemieckimi organizacjami terrorystycznymi, szczególnie z Wherwolfem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1271 z póżn. zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne n podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 1553, póz. 1270 z póżn. zm./, zwanej dalej ppsa. Właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. Art. 3 ustawy ppsa stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd jest uprawniony do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi - art. 134 ustawy ppsa. Skarga jest uzasadniona. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z naruszeniem prawa. W toku postępowania weryfikacyjnego wszczętego przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych doszło do naruszenia przepisów procesowych, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszono także przepisy prawa materialnego, poprzez błędną ich interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Zgodnie z treścią przepisu art. 7 kpa, w toku postępowania administracyjnego organ administracji publicznej ma obowiązek podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 kpa stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś przepis art. 78 stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skarżący J. S., w toku prowadzonego postępowania weryfikacyjnego przedłożył szereg dowodów, oraz przedstawił - zgodnie z treścią wezwania zawartego w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego z dnia [...] 2000r. informacje dotyczące przedmiotu toczącego się postępowania. Dowody te, oraz wyjaśnienia skarżącego mogły przyczynić się do ustalenia wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na wynik toczącego się postępowania, tj. czy w stosunku do skarżącego istnieją podstawy do pozbawienia go uprawnień kombatanckich. Wezwany do przedstawienia wyjaśnień i dokumentów, już przed wydaniem decyzji z dnia [...] 2001r., w piśmie z dnia [...] 2001r. skarżący przedstawił wyjaśnienia dotyczące faktów, o których nie wspominał w życiorysie, sporządzonym w związku ze staraniami o uzyskanie uprawnień kombatanckich w 1979r., opisał szczegółowo swoją działalność w AK na Wołyniu /skąd pochodzi/. Podał szereg nazwisk zespołu dowodzącego, w tym swojego ojca oraz członków organizacji, powołując się na fakt istnienia takich samych informacji w literaturze przedmiotu. Podał okoliczności złożenia oświadczeń przez świadków, które to oświadczenia załączył. Z oświadczeń świadków wynika jaki posiadał stopień wojskowy, oraz pseudonim, oraz w jakiego rodzaju działalności brał udział. Oprócz oświadczeń świadków załączył fotografie przedstawiające go -jak twierdzi- podczas akcji pomocy w uprzątaniu zwłok ofiar pogromu we wsi L. Następnie opisał szczegółowo fakty związane z aresztowaniem przez UB w S. we wrześniu 1945 r. i pobytem w więzieniu do stycznia 1946 r. W opisie tym podał nazwiska osób aresztowanych z tej samej przyczyny, opisał warunki panujące w więzieniu. Na te okoliczności załączył informacje przekazane mu przez UOP - pismo z dn. [...] 1992 r., oraz Prokuratury Wojewódzkiej w K. - pismo z dn. [...] 1992 r., a także kserokopie dokumentów pochodzących z lat 1945-1946. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączył kopie zeznań kolejnych świadków. Stwierdzić należy, iż mimo istniejącego w sprawie bogatego materiału dowodowego, organ rozpatrujący sprawę pominął milczeniem fakt przedłożenia przez stronę licznych dowodów, które mogą mieć znaczenie dla prawidłowej oceny sprawy w świetle treści przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Zarówno decyzja zaskarżona, jak i decyzja poprzedzająca ją, wydane w niniejszej sprawie, nie zawierają w swych uzasadnieniach jakiekolwiek merytorycznego ustosunkowania się do przedstawionych dowodów. Taki sposób przeprowadzenia postępowania narusza normy wynikające z art. 77 i 78 kpa. Uzasadnienia obydwu decyzji sporządzone zostały sprzecznie z nakazanymi przez art. 107§ 3 kpa zasadami. Do obowiązków organu administracji należy sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób jasno i oczywiście wskazujący na tok rozumowania organu, który doprowadził do wydania decyzji, oraz wskazujący na okoliczności i fakty istotne i udowodnione, oraz przyczyny odmowy mocy dowodowej lub wiarygodności innym faktom. Warunków tych nie spełnia uzasadnienie zaskarżonej decyzji, ani decyzji ja poprzedzającej. Do przeprowadzenia analizy przedłożonych przez skarżącego dowodów organ obowiązany był z uwagi treść przepisu art. 25 ust. 2pkt 2 i jego prawidłową interpretacje, która jest odmienna od przyjętej w zaskarżonej decyzji. Błędne i nie do przyjęcia, oraz sprzeczne z prawidłową wykładnią przepisu art. 25 ust. 2 pkt. 2 Ustawy o kombatantach/.../ jest stanowisko Kierownika Urzędu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż okoliczności podane przez skarżącego na potwierdzenie jego uprawnień kombatanckich, są w istocie nowym wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich za nowy okres i z nowego tytułu, wobec czego z powodu treści przepisu art. 22 ust. 3 cyt. ustawy, przewidującego termin składania takich wniosków do dnia 31 grudnia 1998 r. nie mogą być brane pod uwagę w postępowaniu weryfikacyjnym. Powoływanie się przez stronę w toku postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich na inny określony w ustawie tytuł do tych uprawnień nie może być utożsamiane z wnioskiem o przyznanie tych uprawnień, o którym mowa w art. 22 ust. 3 cyt. ustawy. Jak stwierdzono w wyroku NSA w Warszawie z dnia 15. 02. 2002 r. V SA 1532/01 , postępowanie prowadzone na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z 1991 r. o kombatantach nie jest nowym postępowaniem w sprawie nadania uprawnień kombatanckich i nie zwalnia Kierownika Urzędu z obowiązku zbadania, czy weryfikowany prowadził działalność lub podlegał represjom określonym w art. l ust. 2, art. 3 i 4 ustawy o kombatantach. Prawidłowa interpretacja art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy prowadzi do stwierdzenia, że w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich obowiązkiem organu jest ustalenie i wyjaśnienie, czy inne, różne od utrwalania władzy ludowej tytuły uzasadniają istnienie tych uprawnień. W toku postępowania organ prowadzący sprawę bezpodstawnie, wbrew istniejącym obowiązkom wynikającym z przytoczonych przepisów kpa, przeszedł do porządku nad licznymi dowodami i twierdzeniami przedstawionymi przez skarżącego, co niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Przeprowadzenie przez organ prawidłowej, wnikliwej oceny już zgromadzonych dowodów, przy uwzględnieniu prawidłowej, przedstawionej wyżej interpretacji dotyczącej wagi tych dowodów w postępowaniu weryfikacyjnym jest prawem skarżącego, oraz obowiązkiem organu administracji, którego zaniechał, naruszając wskazane wyżej przepisy procesowe, oraz materialne. Błędne założenie interpretacyjne dotyczące omawianego przepisu doprowadziło do naruszenia szeregu przepisów postępowania, w konsekwencji do wydania decyzji z naruszeniem prawa. Wobec powyższego, na zasadzie przepisów art. 145 § l pkt. l a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w pkt. I Wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 cyt. ustawy.