II SA/Kr 193/17

WyrokWSA w Krakowie2017-05-12

Skład orzekający: Paweł Darmoń, Małgorzata Łoboz, Beata Łomnicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej mógł wymierzyć karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia, pomimo złożenia wniosku o zezwolenie i czy organ powinien był rozważyć obniżenie kary ze względu na sytuację majątkową skarżącego?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia stanowi samowolę i podlega karze administracyjnej, niezależnie od wcześniejszego złożenia wniosku o zezwolenie. Jednakże organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, nie rozważając możliwości obniżenia kary zgodnie z art. 89 ust. 11 ustawy o ochronie przyrody, nie ustalając rzetelnie sytuacji majątkowej skarżącego, co miało wpływ na wynik sprawy, wobec czego decyzję uchylono.
Stan faktyczny
Skarżący usunął trzy drzewa (dwa dęby szypułkowe i jedną wierzbę iwa) bez wymaganego zezwolenia na nieruchomości przy ul. [...]. Organ I instancji wymierzył mu karę pieniężną w wysokości 59 237,06 zł, którą utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarżący podniósł, że drzewa zagrażały bezpieczeństwu, złożył wniosek o zezwolenie, który został pozytywnie zaopiniowany, a także wskazał na trudną sytuację majątkową uniemożliwiającą zapłatę pełnej kary.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 8717,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz WSA Beata Łomnicka (spr.) Protokolant: st.sek.sąd. Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 25 listopada 2016 r., znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. M. kwotę 8717,00 zł (osiem tysięcy siedemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 25 listopada 2016 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącego M.M. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 20 września 2016 r., znak: [...], którą wymierzono skarżącemu administracyjną karę pieniężną w kwocie 59 237,00 zł za usunięcie 3 sztuk drzew gatunku: dąb szypułkowy oraz wierzba iwa bez wymaganego zezwolenia z terenu nieruchomości przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...]. ewid. [...] w K. , na podstawie: - art. 88 ust. 2 w zw. z art. 89 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1651 ze zm.); - art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze. zm.), utrzymało zaskarżoną decyzje w mocy. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: W uzasadnieniu skarżonej decyzji organu I instancji wskazano, iż organ z urzędu wszczął postępowanie, na skutek oględzin dokonywanych w dniu 19 października 2015 r., w innej sprawie administracyjnej, w trakcie których stwierdzono jednak brak 3 szt. drzew opiniowanych postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia 4 kwietnia 2012 r., znak: [...]. Postanowienie to zostało wydane w toku procesu inwestycyjnego, a mianowicie budowy budynku gospodarczo-garażowego, zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 23 lipca 2014 roku, znak: [...], zatwierdzająca projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę. Podczas oględzin skarżący wyjaśnił, że usunął osobiście drzewa opiniowane ww. postanowieniem, nie zauważając, że w postanowieniu pouczony został o tym, iż usunięcie drzew będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu decyzji administracyjnej zezwalającej na ich usunięcie. W błąd wprowadził go pełnomocnik działający w tej sprawie w jego imieniu. W toku postępowania organ stwierdził, że doszło do usunięcia 3 szt. drzew gatunku: dąb szypułkowy (2 szt.) o obw. pni 115 cm oraz 108 cm, wierzba iwa (l szt.) o obw. pnia 118 cm. Ustalono stan fitosanitarny drzew jako dobry, żywotny, bez widocznych zewnętrznych objawów chorobowych, z licznym posuszem (co zostało uzasadnione, jako naturalny proces w przypadku drzew o twardym drewnie (jak dąb), a także było zjawiskiem naturalnym spowodowanym zagęszczeniem drzew). Wobec tak poczynionych ustaleń oraz niekwestionowanego sprawstwa organ wymierzył administracyjną karę pieniężną w kwocie 59 237,06 zł. W dniu 10 października 2016 r. do organu I instancji wpłynęło, w ustawowym terminie, odwołanie skarżącego. W treści odwołania wskazano na naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody, poprzez przyjęcie, że fakt wycięcia drzewa obligował organ do nałożenia kary pieniężnej, a podmiotem zobowiązanym do zapłaty jest skarżący w sytuacji, gdy drzewo zagrażało bezpieczeństwu ludzi i mienia, a także naruszenie art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na stwierdzeniu, że wycięte drzewa znajdowały się w dobrym stanie fitosanitarnym, stwierdzeniu, że skarżący odebrał postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 roku i zapoznał się z nim oraz przyjęciu, że zgłoszone przez stronę zdjęcia nie przedstawiają drzew objętych tymże postanowieniem. Wskazano również na naruszenie art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazało, że jego zdaniem zarzuty nie są zasadne, a wydana w sprawie decyzja organu I instancji jest prawidłowa i jako taka, powinna zostać utrzymana w całości w mocy. Organ powołał treść przepisu art. 88 i art. 89 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Kolegium wyjaśniło, że kara jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Przepisów nie stosuje się do drzew i krzewów, o których mowa w art. 83 f ust. 1 ustawy (wyłączenia przedmiotowe). Organ wyjaśnił, iż odpowiedzialność za usunięcie drzew bez zezwolenia ma charakter obiektywny, jest oderwana od winy sprawcy. Do jej poniesienia wystarczy samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu a usunięciem drzew. Założenie to jest o tyle istotne, że bez niego posiadacz nieruchomości ponosiłby odpowiedzialność nawet w sytuacji, gdy usunięcie drzew lub krzewów było dokonane na skutek wykroczenia lub przestępstwa popełnionego przez osobę trzecią, o której działaniu posiadacz nieruchomości nie wiedział i za którą nie ponosi odpowiedzialności. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji, jak i Kolegium nie mieli wątpliwości, co do sprawstwa skarżącego. Nie kwestionował go skarżący, ani w prowadzonym w I instancji postępowaniu, ani też na etapie postępowania odwoławczego. Co więcej, jak wskazał organ, z wyjaśnień strony, a także pism procesowych jednoznacznie wynika, że skarżący wyciął drzewa objęte niniejszym postępowaniem, a nadto nie kwestionował swojej winy w tym zakresie. Jedyną kwestią podnoszoną na etapie postępowania jest wysokość nałożonej kary, która jednakże jasno wynika z okoliczności przedmiotowej sprawy. Dokonano ustaleń obwodów pni drzew na wysokości 130 cm na podstawie sporządzonej na zlecenie strony inwentaryzacji zieleni w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 23 lipca 2014 roku, znak: [...] . Dla tych drzew ustalono obwód pni mierzony na wysokości 130 cm, który wyniósł 115 cm i 108 cm (dąb szypułkowy) oraz 118 cm (wierzba iwa). W konsekwencji powyższych ustaleń organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję stwierdzając, że ścięcie z terenu w/w nieruchomości 3 sztuk drzew z gat. dąb szypułkowy i wierzba iwa o obwodzie pni na wysokości 130 cm: 115 cm, 108 cm i 118 cm bez wymaganego zezwolenia, podlega naliczeniu posiadaczowi nieruchomości od usunięcia tych drzew karę administracyjną. Kolegium po analizie akt sprawy stwierdziło, iż organ I instancji prawidłowo obliczył karę administracyjną, przyjmując jako stawkę 19 805,80 zł (dąb szypułkowy o obw. pnia 115 cm), 17 869,90 zł (dąb szypułkowy o obw. pnia 108 cm) oraz stawkę 4 636,48 zł (wierzba iwa o obw. pnia 118 cm), współczynnik lokalizacji wynoszący 0,7 oraz ustalając dwukrotność tak ustalonej opłaty. Wobec powyższych wyjaśnień, w ocenie Kolegium brak było podstaw do kwestionowania prawidłowości zaskarżonej decyzji. Organ podniósł, iż zgodnie z normą wyrażoną w przepisie art. 89 ust 11 ustawy o ochronie przyrody, organ może umorzyć 50% wymierzonej kary, o której mowa w ust. 1 lub 2, osobom fizycznym, które na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo lub krzew albo uszkodziły drzewo, w przypadku, gdy osoby te nie są w stanie uiścić kary w pełnej wysokości bez znacznego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku. W odniesieniu do zarzutów odwołania odnoszących się do kwestii obligatoryjności kary administracyjnej za usunięcie drzewa, Kolegium wskazało, iż stanowisko wyrażone przez organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uznać należy za prawidłowe. Organ wyjaśnił, iż w toku postępowania ustalono bezsprzecznie, iż wycięte drzewa nie zagrażały bezpieczeństwu ludzi i mienia. Subiektywna ocena skarżącego nie uzasadniała wycięcia tychże drzew bez wymaganego przepisami prawa pozwolenia wydanego w formie decyzji administracyjnej. W decyzji organu I instancji wyczerpująco przedstawiono analizę stanu fitosanitarnego drzew, co do której Kolegium nie miało żadnych zastrzeżeń. Skarżący nie przedstawił również żadnych dowodów na okoliczności przeczące ustaleniom decyzji organu I instancji poza własnymi przekonaniami. Zdaniem organu odwoławczego fakt zapoznania się z postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia 4 kwietnia 2012 roku, znak: [...], jest z punktu widzenia tej sprawy prawnie irrelewantny. Materiał fotograficzny przedstawiony przez stronę w piśmie z dnia 18 kwietnia 2016 roku został poddany przez organ I instancji należytej analizie i oceniony, jako niewiarygodny, co zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należycie umotywowane. Tak samo oceniono wyjaśnienia zawarte w treści pisma z tej samej daty. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, Kolegium wskazało, że uszczerbek w środowisku naturalnym dokonany przez skarżącego uznać należy za znaczny. Dokonał on usunięcie 3 szt. zdrowych i żywotnych drzew o charakterze ozdobnym w wieku powyżej 10 lat. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie przychyliły się do oceny przedstawionej przez skarżącego który, zdaniem organu, kierował się w sprawie tylko i wyłącznie interesem prywatnym, a nie troską o bezpieczeństwo ludzi i mienia, czy też troską o ochronę środowiska, jako takiego. Kolegium wyjaśniło, że ochrona przyrody w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 7, 8 i 9 ustawy o ochronie przyrody polega na zachowaniu, równoważnym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, a celem ochrony przyrody stosownie do art. 2 ust. 2 pkt 5 i 7 jest ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, nadto kształtowanie właściwych postaw człowieka wobec przyrody. Ochrona terenów zieleni i zadrzewień zgodnie z rozdziałem czwartym ustawy o ochronie przyrody, obejmującym swoim zakresem art. 83 ust. 1 jest realizowana m.in. przez nałożony na posiadacza danej nieruchomości obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa. Tego obowiązku, w ocenie organu, skarżący nie dopełnił, samowolnie usuwając wskazane drzewa. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzje wniósł skarżący M.M. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów które, jego zdaniem, miały wpływ na przebieg postępowania: - art. 98 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie polegające na przyjęcie, że nie zachodzą wymagane przesłanki do obniżenia kary; - art. 89. ust. 11 ustawy o ochronie przyrody polegające na nałożeniu kary w pełnej wysokości, pomimo, że dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego skarżącego nie przekracza 50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku; - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że działania skarżącego były samowolne; Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało, jego zdaniem, istotny wpływ na wynik postępowania i umorzenie postępowania względnie do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący wyjaśnił, iż pismem z dnia 27 stycznia 2012 r. wystąpił z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie 3 szt. drzew. Przyczyną złożenia niniejszego wniosku była kolizja z inwestycją budynku garażowo-gospodarczego. Przedmiotowe drzewa, zdaniem skarżącego, zagrażały bezpieczeństwu ludzi i mienia. Wyschnięte, opadające gałęzie stwarzały realne, rzeczywiste i bezpośrednie zagrożenie dla skarżącego. Skarżący podniósł, iż postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia 4 kwietnia 2012 r., znak: [...] pozytywnie zaopiniowano wniosek skarżącego o usunięcie 3 sztuk ww. drzew ozdobnych w wieku powyżej 10 lat kolidujących z planowaną inwestycją. W postanowieniu zaznaczono, że dęby szypułkowe o numerach inwentaryzacyjnych 7 i 8 stanowią egzemplarze z wyraźnym grubym posuszem obejmującym dolne partie korony wskazującym na znaczne osłabienie drzew i ich zamieranie. Podczas oględzin w dniu 19 października 2015 r. w sprawie wniosku o zezwolenie na usunięcie innych drzew rosnących na dz. nr [...] obr. [...] przy ul. [...] stwierdzono brak przedmiotowych drzew. Skarżący wyjaśnił, że w oparciu o drzewa znajdujące się "w podobnym stanie fitosanitarnym" organ ustalił, że przedmiotowe drzewa były żywotne i stwierdził brak że brak jakichkolwiek podstaw do uznania, że były w stanie, który nie rokuje szans na przeżycie. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, wydano opinię sprzeczną z opinią pierwotną. W ocenie skarżącego niezrozumiałym jest dlaczego organ nie daje wiarygodności opinii wydanej w chwili, w której przedmiotowe drzewa rosły i w której organ miał możliwość zbadania konkretnych egzemplarzy. Tym samym, według skarżącego, organ wydaje decyzję w oparciu o drzewa w "podobnym stanie fitosanitarnym". W opinii skarżącego, bezpodstawne jest przyjęcie domniemania gdy organ wcześniej ustalił stan faktyczny. Jest oczywistym, że opinia wydana po zbadaniu drzew, których dotyczy powinna stanowić podstawę wydania decyzji. Skarżący podniósł nadto, że wielokrotnie sygnalizował, że nie jest w stanie ponieść wymierzonej kary w pełnej wysokości tj. 59 237,06 zł. i zwracał uwagę na fakt, że doprowadziłoby go to do ruiny finansowej oraz utraty prawa własności. Organ zaniechał zaś wzięcia pod uwagę, indywidualnych okoliczności popełnienia deliktu. Chcąc zapłacić wymierzoną karę byłby zmuszony sprzedać nieruchomość, w związku z którą doszło do usunięcia drzew, gdyż nie dysponuje takimi środkami pieniężnymi. Skutkiem tego, w ocenie skarżącego, było nałożenie kary administracyjnej w wysokości niewspółmiernej do charakteru czynu. Zdaniem skarżącego, pominięto istotny dla sprawy fakt, że wynagrodzenie skarżącego wynosi miesięcznie 1850 zł tj. minimalne wynagrodzenie za pracę. Skarżący załączył jako dowód na tę okoliczność zaświadczenie o dochodach. Skarżący wskazał, że na mocy wyroku Sądu Okręgowego w K. XI Wydział Cywilny i Rodzinny z dnia 10 lutego 2009 r. sygn akt.[...], skarżący został obciążony kosztami utrzymania i wychowania małoletniego syna. Nadto na mocy ugody z dnia 19 października 2012 r. zawartej przed Sądem Rejonowym dla [...] w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich sygn akt [...], nałożono na niego obowiązek alimentacyjny w kwocie 500 zł. Skarżący wyjaśnił, że ponosi dodatkowe opłaty związane z bieżącym wychowaniem dziecka, a ze względu na swobodny i nieograniczony kontakt z synem dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku. Jako dowód na tę okoliczność, skarżący przedłożył wyrok Sądu Okręgowego w K. XI Wydział Cywilny i Rodzinny z dnia 10 lutego 2009 r., sygn. akt [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w K. Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 19 października 2012 r. sygn. akt [...]. Według skarżącego, organ wymierzając skarżącemu karę pominął szereg czynności, które skarżący podjął zgodnie z procedurami. Skarżący wskazał, że nie sposób pominąć fakt, że skarżący wystąpił z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie trzech drzew, w wyniku czego uzyskał opinię pozytywną. Organ ustalił, że postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r. znak [...] zostało doręczone pełnomocnikowi strony oraz dodatkowo wysłane skarżącemu, bez zwrotnego potwierdzenia odbioru. W opinii skarżącego, niezrozumiały jest na jakiej podstawie z opisanego stanu faktycznego organ wysunął wnioski, że jest to jednoznaczne z zapoznaniem się z powyższym postanowieniem przez stronę. Skarżący wyjaśnia, że został poinformowany przez pełnomocnika o wydaniu postanowienia z dnia 4 kwietnia 2012 r., znak [...], w którym pozytywnie zaopiniowano wniosek o usunięcie 3 szt. drzew lecz nie wyjaśniono mu, że decyzje administracyjne, zezwalające na usunięcie drzew kolidujących z inwestycją zostaną wydane na wniosek posiadacza nieruchomości po uzyskaniu ostatecznej decyzji pozwolenia na budowę. Skarżący podniósł, że gdyby wiedział, że powinien wystąpić o decyzję zezwalającą na wycięcie drzew, podjąłby stosowne czynności, a na uwagę zasługuje fakt, że w wyżej powołanym postanowieniu pozytywnie zaopiniowano jego wniosek, w związku z czym brak było przeszkód do uzyskania pozytywnej decyzji. Skarżący wskazał, że należałoby przyjąć, że skarżący pominął jedynie pewien etap postępowania zmierzający do uzyskania decyzji zezwalającej na wycinkę ww. drzew, a nałożenie na niego kary równoznacznej z tą, jaką należałoby mu wymierzyć gdyby nie podjął żadnych czynności, uznał za niesłuszne. Zdaniem skarżącego, organ starał się wykazać skarżącemu jedynie samowolę wycinki drzew, pomijając zachowanie skarżącego zarówno na etapie poprzedzającym uzyskanie stosownej decyzji jak i w toku późniejszego postepowania przed organami obu instancji. Według skarżącego, świadczą o tym ustalenia organu dotyczące chwili wycinki drzew, dostarczonego przez skarżącego materiału fotograficznego. Skarżący wyjaśnia, iż wbrew ustaleniom organu nie miał żadnego interesu w przedstawieniu nieprawdy w kwestii daty wycinki drzew oraz przedłożenia zdjęć innych drzew w sytuacji gdy opisany stan faktyczny drzew został stwierdzony wizja lokalną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę, podtrzymało swoje stanowisko w sprawie, zawarte w uzasadnieniu decyzji, a nadto wskazało, że dołączone dopiero do skargi dokumenty nie obrazują rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego w dacie wydania decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ppsa). Z brzmienia art. 145 § 1 ppsa wynika z kolei, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że skarga jako uzasadniona musiała odnieść zamierzony skutek prawny, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne. W niniejszej sprawie kontroli pod względem legalności podlegała decyzja organu odwoławczego, w której uznał on, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy zachodzą podstawy do wymierzenia skarżącemu kary administracyjnej za samowolne wycięcie drzew w wysokości określonej w decyzji Prezydenta Miasta K. Organ odwoławczy podzielił tym samym ustalenia stanu faktycznego i ocenę prawną organu I instancji. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowią art. 88 i 89 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zamianie niektórych innych ustaw (DZ.U. z 2015 r., poz. 1045). Wskazać w tym miejscu należy jednak, że Sąd nie podziela stanowiska organu I instancji, z którego wynika, że zastosowanie znajduje przepis intertemporalny art. 53 ustawy zmieniającej. W ocenie Sądu przepisy art. 88 i 89 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. mają wprost zastosowanie z uwagi na datę wszczęcia niniejszego postępowania. Otóż z ustaleń organu I instancji wynika, że w trakcie czynności podejmowanych w innym postępowaniu administracyjnym, a to oględzin nieruchomości dokonywanych w dniu 19 października 2015 r., stwierdzono usunięcie przedmiotowych drzew. Należy zatem przyjąć, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte po dniu 19 października 2015 r. A skoro tak, to należy mieć na uwadze regulację art. 59 ustawy zmieniającej, który stanowi, że ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., z wyjątkiem m.in. art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 (...), które wchodzą w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia. Ogłoszenia ustawy dokonano w dzienniku ustaw w dniu 27 lipca 2015 r., zatem zmiana treści przepisów art. 88 i 89 weszła w życie w dniu 28 sierpnia 2015 r., czyli przed wszczęciem w niniejszej sprawie postępowania. Stwierdzone uchybienie pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie albowiem uchylenie zaskarżonych decyzji nastąpiło z innych przyczyn. W stanie faktycznym niniejszej sprawy niezbędnym jest zwrócenie uwagi na art. 7 k.p.a , w myśl którego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. (zob. między innymi: A. Wróbel- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego [w:[ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.; C. Martysz- komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom Ii II, Zakamycze, 2005; J. Borkowski: Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., I SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131). Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji – jest nadto ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów i wniosków podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, zaś brak takich wypowiedzi stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.04.2005r. III SA/Wa 180/05, Lex Omega nr 166546 ). Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało z urzędu, zatem organy obowiązane były z urzędu przeprowadzić postępowanie dowodowe niezbędne do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Niewątpliwie zaś z pisma z dnia 4 listopada 2016 r., stanowiącego uzupełnienie odwołania wynika, że nie odniesiono się w dotychczasowym postępowaniu do zarzutów skarżącego w zakresie dolegliwości wymierzonej kary. W szczególności, co słusznie już w skardze podnosi skarżący, organy nie rozważyły możliwości zastosowania art. 89 ust. 11 ustawy o ochronie przyrody i zasądziły karę w pełnej wysokości. Zdaniem Sądu z uwagi na ustaloną wysokość kary, w niebagatelnej kwocie przekraczającej 59.000 zł, niewątpliwie obowiązkiem organów było ustalenie aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego poprzez wezwanie go do złożenia wyjaśnień w tej kwestii i poparcia ich stosownymi dokumentami. Zaniechanie powyższych czynności stanowi w ocenie Sądu naruszenie art. 7 i 77 kpa oraz art. 8 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Słusznie organ w odpowiedzi na skargę wskazuje, że przedłożone dokumenty obrazujące stan majątkowy skarżącego wymagają uzupełnienia, nie mniej należy jeszcze raz podkreślić, że nic nie stało na przeszkodzie by SKO w K. zebrało materiał dowodowy i w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego rozważyło kwestię możliwości zastosowania art. 89 ust. 11 ustawy o ochronie przyrody. Pozostałe zarzuty skargi w ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew stanowisku skarżącego zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności odnoszący się do stanu fitosanitarnego usuniętych drzew, w postaci dokumentacji fotograficznej wykonanej podczas wizji lokalnej w marcu 2012 r. oraz treści postanowienia Prezydenta Miasta K. z dnia 4 kwietnia 2012 r., nie pozostawiają wątpliwości, że materiał ten był wystarczający do stwierdzenia, że ich stan wskazywał na to, że były to egzemplarze żywotne i bez zewnętrznych objawów chorobowych. Z wniosku zaś o wydanie opinii w przedmiocie zezwolenia na ich wycięcie wynikało wprost, że drzewa te kolidują z zamierzoną inwestycją budowlaną. Natomiast okoliczności takie jak uprzednie wystąpienia z wnioskiem o zaopiniowanie usunięcia przedmiotowych drzew, tudzież wprowadzenie w błąd przez pełnomocnika podnoszone przez skarżącego pozostają bez wpływu na ocenę, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy działanie skarżącego wobec braku stosownego zezwolenia organów administracyjnych na wycinkę przedmiotowych drzew nosiło znamiona samowoli. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji biorąc za podstawę rozstrzygnięcia art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 i 205 § 2 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło