II SA/Kr 195/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 27 listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego A.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego W dniu 24 czerwca 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącego A.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, uzupełniony pismem z dnia 20 lipca 2010 r., w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2009 r. We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną E.O. i jej synem R.P. . Ich miesięczny dochód wynosi [...]zł i stanowi go dochód z prowadzonej działalności gospodarczej przez R.P. , syna konkubiny skarżącego. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Konkubina skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, ale nie osiąga z niej żadnego dochodu. Według oświadczenia w skład majątku skarżącego wchodzi współwłasność w ½ części mieszkania spółdzielczego. Innego majątku ruchomego ani nieruchomości skarżący nie posiada. Na uzasadnienie wniosku skarżący podał, iż jest po dwóch zawałach serca. Pomimo kilkukrotnego składania wniosków do ZUS o przyznanie prawa do renty, decyzje ZUS były odmowne. W piśmie z dnia 20 lipca 2010 r. skarżący wyjaśnił, iż jest zarejestrowany od dnia 22 grudnia 2005 r. jako osoba bezrobotna, bez prawa do pobierania zasiłku. Nigdy nie korzystał z pomocy opieki społecznej, nie otrzymywał żadnych zasiłków. Nie posiada rachunków bankowych, ani lokat. Do pisma dołączone zostały kserokopie następujących dokumentów: zeznania podatkowego za rok 2009 r. R.P. , deklaracji podatkowej VAT za kwiecień 2010 r. E.O. wraz z informacją, że deklaracje za maja i czerwiec 2010 r. są identyczne, lecz nie zostały złożone, deklaracje VAT za miesiąc maj 2010 r. R.P. , wezwanie do zapłaty z dnia 8 kwietnia 2010 r. na kwotę 641,86 zł, wezwanie do zapłaty na kwotę 403,94 zł a także karta informacyjna z leczenia szpitalnego skarżącego z dnia [...] maja 2010 r. Skarżący przedstawił również zestawienie miesięcznych wydatków obejmujące opłaty za media w wysokości 1.396 zł zał. nr 5 do pisma ) a także wydatki związane z życiem codziennym – zakup leków, żywność, zwierzęta domowe, środki czystości, na kwotę 2.650 zł. Łączne miesięczne obciążenia stanowią kwotę 4.046 zł. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W tym miejscu należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzić do wypadków, których zdobycie przez stronę środków na finansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznym utrzymania dla niej i jej rodziny. Jak wynika z oświadczenia dołączonego do wniosku miesięczne wydatki skarżącego i jego rodziny związane z utrzymaniem wynoszą 4.046 zł oznacza to, że przekraczają one o 1.546 zł wykazany przez skarżącego miesięczny dochód jego rodziny. Jest to znaczna kwota biorąc pod uwagę, że część wykazanych wydatków miała charakter szacunkowy ( koszty wyżywienia, ubrań). Skarżący nie wyjaśnił skąd uzyskuje środki na pokrycie różnicy między dochodem a wydatkami. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności świadczące o złej sytuacji finansowej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on lub członkowie jego rodziny nieujawnionymi źródłami dochodu, które mogą być przeznaczone no pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącej z jej majątkiem i miesięcznymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Reasumując przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. W opinii Sądu strona decydując się na wszczęcie postępowania sądowego winna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności te okazały się niewystarczające może zwrócić się o pomoc do państwa. . Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 257 § 2pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).