II SA/Kr 1951/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Izabela Dobosz / spr. / Sędziowie : NSA Andrzej Irla AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie i przesadzenie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Towarzystwa [...] w [...] kwotę [...] /[...] / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania II SA/Kr 1951/02 UZASADNIENIE [...] 2002 r. M. S., pełnomocnik Z. S., właściciel nieruchomości w [...] przy ul. [...] oraz pełnomocnik inwestora zastępczego Spółki z o.o. [...] z siedzibą w [...] złożył do UM [...] Wydział Gospodarki Miejskiej w [...] wniosek o wydanie zezwolenia na przesadzenie w inne miejsce w [...] 2002 r. [...] klonów, [...] modrzewi, [...] świerków, [...] tuj i [...] m2 krzewów zlokalizowanych na nieruchomości w [...]przy ul. [...] (dz. grunt. [...]) oraz o wydanie zezwolenia na wycięcie również w tym terminie [...] topoli i [...] jesionu. Wniosek został oparty o art. 47 "e" ust. 2 ustawy z 16.X.1991 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 99, póz. 1079 ze zm.). Wiązało się to z realizacją przez Z. S. inwestycji polegającej na przebudowie, dobudowie i nadbudowie byłego zakładu "[...]" na cele handlowo - usługowo - biurowe wraz z budową parkingu. Uzasadnieniem dla przesadzenia drzew i krzewów była we wniosku planowana rozbudowa budynków ; dla wycięcia topoli: "nadmierny rozrost - zagraża budynkom", a dla wycięcia jesionu "zarasta na zejściu do stacji "[...]" (wniosek - k. [...][...] akt administracyjnych). Decyzją Prezydenta Miasta [...] z [...].2002 r., [...] wydaną na podstawie art. 47e ust. 2, art. 47g ust. 1 pkt 5 i 8 ustawy z 16.X.1991 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 99, poz. 1079 ze źm.) oraz art. 104 kpa zezwolono firmie [...] na usunięcie [...] modrzewi, [...] klonów, [...] topoli i [...] tuji, uzasadniając to tym, że przedmiotowe drzewa nie przedstawiają większych walorów przyrodniczych. Klon wymieniony w póz. 4 tab. 1 - Charakterystyka drzew przeznaczonych do usunięcia stanowi poważne zagrożenie dla stacji "[...]" z uwagi na bliską odległość ([...] cm) od tego obiektu, natomiast topola wymieniona w póz. 5 tab. 1 stanowi przestój (przekroczony wiek rębności). Zwolniono jednocześnie firmę [...] Spółka z o. o. w [...] z opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian. W decyzji zezwolono również firmie [...] na przesadzenie w inne miejsce [...] tuji, [...] modrzewi, [...] świerków i jałowca [...] m2 określonych w tab. 2 - podając lokalizację przesądzeń. Zobowiązano także firmę [...] do nasadzenia 100 sztuk drzew odmian szlachetnych o obwodzie pni 8-10 cm (opalikowanych) na wskazanym przez Kierownika Wydziału Gospodarki Miejskiej UM [...] terenie w terminie do [...].2003 r. W uzasadnieniu decyzji powołano się na to, że teren planowanej inwestycji w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] zaznaczony został symbolem [...]- tereny przemysłu -Południowe Zakłady Przemysłu [...]- adaptacja do roku 2000, po tym okresie deglomeracja. Powołano się również na ustalenia Komisji doraźnej ds. ochrony przyrody w trakcie wizji lokalnej, podczas której ustalono, że drzewa w tab. 1 zostaną przeznaczone do wycięcia, a drzewa w tab. 2 z uwagi na duże walory estetyczne oraz młody wiek mogą zostać przeniesione w inne miejsce. Powołano się na treść art. 47g ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych oraz na art. 47g ust. 1 pkt 8, iż nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, które posadzono na terenach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele nie przewidujące zakrzewień lub zadrzewień. Odwołanie od tej decyzji złożyło Towarzystwo [...] podnosząc, że podczas wizji lokalnej nie dokonano stosownych pomiarów obwodów drzew, opierając się na szacunkowym pomiarze wnioskodawcy, nie przeprowadzono też dokładnych oględzin poszczególnych drzew. Mało prawdopodobne jest, że wszystkie drzewa mają obwody 50, 100, 150, 200 cm. Obwód pni jest szczególnie istotną sprawą przy ustaleniu opłaty za usunięcie drzew oraz kar za usunięcie drzew bez zezwolenia. Towarzystwo zwróciło uwagę, że Urząd Miasta wykazał się nadgorliwością inwestor chciał przesadzić 32 drzewa, a Urząd orzekł o wycięciu drzew nie objętych wnioskiem o ich usunięcie. Zdaniem Towarzystwa drzewa przeznaczone do wycięcia to zdrowe okazy klonów, modrzewi, tuje i topole. Biegły sądowy mgr inż. K. F. wydał w tej sprawie opinię jedynie co do [...] spośród [...] objętych wnioskiem drzew. Towarzystwo polemizuje w odwołaniu z treścią opinii biegłego i z jej sformułowaniami. Podniesiono, że w decyzji brak ustalenia opłaty za przesadzenie drzew w inne miejsce, jeśli nie przyjęłyby się po 2 latach, brak także wyznaczenia terminu oraz miejsca przeniesienia drzew. Decyzja bezprawnie zwalnia z opłaty za gospodarcze korzystanie ze środowiska, co zdaniem, Towarzystwa jest działaniem na niekorzyść Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska. Zwolnienie z opłaty mogłoby nastąpić tylko w razie rozbudowy lub przebudowy istniejącego zakładu przemysłowego. Towarzystwo zwraca też uwagę, że w decyzji brak informacji, że wycinka drzew i krzewów może nastąpić dopiero po okresie ich wegetacji i po okresie lęgu ptaków. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...].2002 r., [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 47e ust. 2 i art. 47g ust. 1 pkt 5 i 8 ust. z 16.X.1991 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 99, poz. 1079 ze zm.) utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Organ jest zdania, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów rosnących na użytkowanych przez jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne nieruchomościach podejmowane są przez właściwy organ w ramach tzw. uznania administracyjnego, a kontrola organu odwoławczego sprowadza się do zbadania czy granice tego uznania nie zostały przekroczone. Zdaniem SKO przywołującego argumenty organu l instancji do takiego przekroczenia nie doszło. W decyzji SKO pouczono skarżących o możliwościach wniesienia skargi błędnie określając decyzję postanowieniem (s. [...] - [...]). W skardze Towarzystwo [...] wnosi o uchylenie decyzji oraz o jej wstrzymanie do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem skarżącego SKO nie odniosło się do zarzutów Towarzystwa dotyczących braku wyznaczenia terminu i miejsca przesadzenia drzew oraz ustalenia opłaty, którą pobiera się jeśli drzewa przesadzane w inne miejsce nie przyjmą się po upływie 2 lat. Towarzystwo zarzuca naruszenie art. 6, 9, 10 i 14 kpa podnosząc, że zgłosiło swój udział w postępowaniu 21.111.2002 r., a zostało dopuszczone dopiero do udziału w postępowaniu 22.IV.2002 r. tj. już po dokonaniu wizji lokalnej w dniu 16.IV.2002 r. Dlatego przedstawiciel Towarzystwa nie wziął udziału w tej wizji i brak jego podpisów w protokole. Podtrzymano w skardze zarzuty przytoczone w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę SKO wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Co do kwestii opłaty, o której mowa w skardze SKO utrzymuje, że konkretne wskazanie terminu i miejsca, w które zostaną przeniesione drzewa ma charakter czynności technicznej i nie ma potrzeby takich zapisów umieszczać w decyzji. Powołany zaś przepis art. 47 f ust. 6 ustawy z 16. IV. 1991 r. ma zastosowanie tylko wtedy gdyby organ dokonał naliczenia opłaty, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Organ stwierdza, że wprawdzie Towarzystwo zostało formalnie dopuszczone do udziału w dniu [...].2002 r. ale w wizji z [...] .2002 r. brał udział pan A. S. - przedstawiciel Towarzystwa [...], który odmówił złożenia podpisu pod protokołem. Postanowieniem z [...] .2002 r. NSA - OZ w Krakowie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji zwalniając Towarzystwo od ponoszenia wpisu sądowego. Jak wynika z pisma UM [...] z [...].2002 r. drzewa objęte zezwoleniem zostały wycięte po wydaniu przez SKO ostatecznej decyzji z [...]2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30.VIII.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Skargi wniesione przed 1.1.2004 r. do NSA podlegają obecnie rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Sądowa kontrola wykazała zarówno naruszenie prawa procesowego, jak i materialnego. Podstawowym naruszeniem prawa jest jak słusznie zauważyło Towarzystwo [...] wydanie decyzji niezgodnie z wnioskiem. Wnioskodawca chciał jedynie wycięcia [...] drzew a przesadzenia [...] drzew, podczas gdy decyzja, bez żadnej podstawy prawnej zezwoliła na wycięcie [...] drzew i przesadzenie [...] drzew. Ustawa z 16.X.1991 r. o ochronie przyrody ( Dz. U. z 2001 r., Nr 99, poz. 1079) chroni w rozdziale 5 a walory krajobrazowe, tereny zieleni, drzew i krzewów, zobowiązując rady gminy do m.in. utrzymywania w należytym stanie terenów zieleni i zadrzewień ( art. 47 b ust. 1 ). Bynajmniej nie oznacza to dowolności postępowania z zielenią miejską ( w powołaniu się na swobodne uznanie administracyjne ) jak sądzi SKO nawet jeśli są to tereny gminne czy Skarbu Państwa. Ustawa ogranicza również uprawnienia właścicieli prywatnych posesji zabraniając im usuwania bez zezwolenia niektórych drzew i krzewów. Toteż w każdym przypadku organy winny dokonać szczegółowej oceny drzew i krzewów, które mają być usunięte, z uwagi m.in. na treść art. 47 e ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. W niniejszej sprawie organy zaniedbały tego obowiązku, nic bowiem np. nie wiadomo o wieku drzew i krzewów, które miały zostać usunięte. Wbrew twierdzeniom organu l instancji to właśnie usunięcie młodych drzew a nie starych podlega mniejszym restrykcjom. Nie wymaga się bowiem zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat ( art. 47 e ust. 4 pkt 3). Art. 47 e ust. 2 ustawy przewiduje jedynie możliwość usunięcia drzew i krzewów na wniosek władającego za zezwoleniem prezydenta miasta, co nie znaczy, że organy mogły ten wniosek modyfikować w zastosowany w sprawie sposób. Czym innym jest bowiem wycięcie drzewa , a czym innym - jego przesadzenie. Art. 47 e ust. 2 ustawy pozwala organom jedynie na zastąpienie wycięcia drzew czy krzewów ich przeniesieniem w inne miejsce albo zastąpieniem innymi drzewami lub krzewami ( oczywiście w tym samym miejscu, a nie gdziekolwiek indziej na terenie gminy, co miało miejsce w niniejszej sprawie ) a nie odwrotnie - decydując o wycięciu drzew zamiast ich przeniesienia. Nigdzie w aktach sprawy nie zostało odnotowane , aby taką modyfikację wniosku pełnomocnik inwestora złożył. Protokół z [...].2002 r. ( k. v akt administracyjnych ) nie daje podstaw do takich twierdzeń, a z protokołu poprzedniej wizji z [...].2002 r. ( k. [...] akt administracyjnych ) wynika coś wręcz przeciwnego, iż wnioskodawca podtrzymuje swoje poprzednie stwierdzenia, zawarte w pisemnym wniosku. Rację należy przyznać też skarżącemu Towarzystwu [...], iż zaskarżona decyzja narusza art. 47 f. Przy udzieleniu zezwolenia należy bowiem ustalić opłatę tak za usunięcie drzew, jak i za ich przesadzenie w inne miejsce ( art. 47 f ust. 1,2,4 ) a jedynie uiszczenie opłaty ( a nie jej naliczenie ) odroczone jest w czasie wyłącznie w przypadku przesadzenia drzew lub krzewów ( a nie ich wycięcia ). Do takiego naliczenia opłat konieczne jest szczegółowe obmierzenie drzew i krzewów , jak również ich dokładne oględziny. Również zdaniem Sądu obwody drzew podane przez wnioskodawcę budzą wątpliwości, gdyż trudno przypuścić, aby wszystkie drzewa miały jednakowy obwód. A zatem wbrew treści art. 7 i 77 kpa organ l instancji nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mając na uwadze słuszny interes obywateli do egzystencji w niepogorszonym, środowisku, a nadto nie można mówić o zebraniu i wyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego. Decyzja tego rodzaju mająca cechy dowolności i nie respektująca przepisów, o których wyżej mowa nie mieści się w granicach swobodnego uznania i wbrew stanowisku SKO' winna podlegać szczegółowej kontroli organu II instancji, czego ów nie uczynił. Odnośnie do art. 47 g ust. 1 interpretacja jest zupełnie niewłaściwa . Nie można bowiem przywoływać pkt 8 powołując się na to, że drzewa były posadzone na terenach nie przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele nieprzewidujące zadrzewień lub zakrzewień. Są to bowiem zgodnie z planem uchwalonym w 1990 r. tereny przemysłu ([...]) - wypis z planu, k. [...] akt administracyjnych, ale jednostka strukturalna [...] w ustaleniach ogólnych planu zagospodarowania przestrzennego w [...] posiada funkcję mieszkalno - usługową co nie wyklucza zadrzewień lub zakrzewień. Niezbędne zadrzewienie przewidział zresztą sam inwestor. Jak wynika z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z [...].2001 r. " w szczegółowym zapisie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego nie ma żadnych postanowień co do sposobu jego zagospodarowania w związku z deglomeracją i okresem dalszym " ( k. [...] akt administracyjnych ). Również zdaniem Sądu powołanie się na pkt 5 art. 47 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody jest jedynie uzasadnione w stosunku do planowanego wycięcia jesionu p ( położonego zbyt blisko stacji "[...]" ), gdyż uzasadnienie co do tego, iż istniejąca topola miałaby zagrozić bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych jest niedostateczne. Zdaniem Sądu zastrzeżenia Towarzystwa do opinii biegłego są uzasadnione, gdyż nie tłumaczy ona dlaczego topole należy wyciąć, a nie np. poddać zabiegom pielęgnacyjnym, przycinając koronę drzew. Co do pozostałych drzew przeznaczonych do wycięcia brak jakichkolwiek opinii biegłego uzasadniających tego rodzaju okoliczności przed wydaniem, decyzji organu l instancji. Opinia biegłego mgr inż. K. P. z [...].2002 r. dotyczy wyłącznie wycinki topoli ( k. [...] akt administracyjnych ). Kolejna opinia biegłego została sporządzona [...].2002 r. ( k. [...]-[...] ) po wydaniu decyzji przez organ l instancji, a zatem w niczym nie tłumaczy podjętego rozstrzygnięcia przez organ l instancji. Należy też zauważyć, że organ II instancji bardzo ogólnikowo odniósł się do zarzutów Towarzystwa podniesionych w odwołaniu, co przyczyniło się m.in. do wycięcia przedmiotowych drzew zanim NSA zdążył wstrzymać wydaną decyzję. Nie zwrócono np. uwagi na uchybienia proceduralne jak wspomniana opinia z [...].2002 r. sporządzona już po wydaniu decyzji, brak opinii Komisji w protokole z [...].2002 r. co do pozycji [...] -dotyczącej wycięcia wspomnianej topoli, stanowiącej prawdopodobnie starodrzew ( k. [...] akt administracyjnych ). Skarżące Towarzystwo słusznie podnosi, że nie brało formalnego udziału w przeprowadzonych wizjach, również w wizji z [...] .2002 r., gdyż zostało dopuszczone do udziału w sprawie dopiero postanowieniem z [...].2'002 r. ( k. [...] akt administracyjnych ), a fakt obecności przedstawiciela Komisji Rewizyjnej Towarzystwa [...], p. A. S., nie świadczy jeszcze o tym, że prawidłowo zawiadomione zostały o wizji organy Towarzystwa. Zgodnie z wyciągiem z KRS - u organem uprawnionym do reprezentacji Towarzystwa jest jego Zarząd, a nie Komisja Rewizyjna. Doszło zatem w niniejszej sprawie również do naruszenia art. 10 § 1 kpa. Zdaniem WSA fakt wycięcia przedmiotowych drzew nie może być przeszkodą do ponownego rozpoznania sprawy, a zwłaszcza do naliczenia stosownych opłat, w sposób szacunkowy, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Nie można bowiem uznać postępowania w niniejszej sprawie z tego powodu za bezprzedmiotowe. Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. " a" i " c" ustawy z 30.VIII 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w zw. z art. 97 § 1 przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z 30.VI11.2002 r. (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z zm.). Skarżący mimo zwolnienia od kosztów uiścił wpis, a zatem o kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11.V.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 75, poz. 364 ze zm ) oraz art. 97 § 2 cytowanej wyżej ustawy z 30. VI11.2002 r. przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z 30.VIII.2002 r. (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 z zm.).