II SA/Kr 197/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. i K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od złożonej skargi w sprawie ze skargi A. R. i K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 1 grudnia 2014 r. Nr: [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości p o s t a n a w i a zwolnić skarżących od wpisu sądowego od złożonej skargi W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 lutego 2015 roku wzywającego do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 327 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 1 grudnia 2014 roku w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości skarżący A. i K. R. złożyli zażalenie na w/w zarządzenie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie ich od tej opłaty. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwiema córkami: E. R. ur. 1997 r. i A. R. ur. 1998 r. Miesięczny dochód brutto rodziny wynosi 2.389 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę A. R. z w wysokości 1.989 zł i dochód K. R. z tytułu umowy zlecenia w wysokości 400 zł. W skład majątku wnioskodawców wchodzi adaptowany na mieszkanie budynek gospodarczy o powierzchni użytkowej mieszkalnej 39,4 m², powierzchni użytkowej gospodarczej 30,9 m² na działce wielkości 3 arów. Skarżący nie zadeklarowali posiadania zasobów pieniężnych, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy A. i K. R. podnieśli, iż rodzina znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. W grudniu 2005 roku, po 16 latach pracy, A. R. została zwolniona w ramach zwolnień z przyczyn ekonomicznych leżących po stronie zakładu pracy. Przez okres 5 lat była ona na przemian osobą bezrobotną, bądź zatrudnianą dorywczo na okres kilku miesięcy. Od roku 2011 strona ma stałą pracę w firmie "A" za wynagrodzeniem brutto 1.989 zł miesięcznie. K. R. przez kilka lat był bezrobotnym sporadycznie podejmującym prace dorywcze. Aktualnie jest on zatrudniony na podstawie umowy cywilnoprawnej (zlecenia lub o dzieło) w firmie "B" jako doręczyciel korespondencji za wynagrodzeniem miesięcznym brutto ok. 400 zł. Na utrzymaniu skarżących pozostaje dwoje uczących się w liceum dzieci. Dochody małżonków R. wystarczają na wyjątkowo skromne bieżące utrzymanie członków rodziny, często jednak brakuje środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Do wniosku załączone zostały kopie informacji podatkowych PIT-11, z których wynika, że w roku 2013 A. R. uzyskała przychód w wysokości 30.205,86 zł, a w roku 2014 sumę 31.960,38 zł, zaś wysokość przychodów K. R. w roku 2013 wyniosła 3.068,99, a w roku 2014 4.586,83zł. Wnioskodawcy przedłożyli także kopię umowy o pracę A. R. z dnia 4 stycznia 2011 roku z aneksem z dnia 1 marca 2014 roku, a także zaświadczenie pracodawcy K. R. z dnia 30 września 2014 roku o wysokości uzyskiwanych przez skarżącego dochodów za czerwiec, lipiec i sierpień 2014 roku (brutto 400,72 zł, 435,57 zł i 400,72 zł). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Na wstępie orzekający pragnie wyjaśnić kwestię granic żądania skarżących. Rubryka 4 urzędowego formularza nie zawiera potrzebnych skreśleń, jednakże z treści zażalenia skarżących z dnia 9 marca 2015 roku na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, które wpłynęło do tut. sądu wraz z formularzem "PPF" jednoznacznie wynika, że domagają się oni zwolnienia od ponoszenia kosztów wpisu sądowego od złożonej skargi. W takim właśnie zakresie rozpoznany został wniosek skarżących. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżących i ich zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawcy wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego we własnym zakresie. Miesięczne dochody brutto A. R. i K. R. wynoszą łącznie 2.389 zł. Kwota ta przypada na cztery osoby, bowiem na utrzymaniu skarżących pozostaje dwoje uczących się dzieci, co oznacza, że na jednego członka rodziny przypada kwota 597,25 zł miesięcznie. Nie są to dochody wysokie zważywszy na poziom cen za dobra i usługi. Środki finansowe, którymi dysponuje w miesiącu rodzina przeznaczane są w całości na pokrycie kosztów bieżącego skromnego utrzymania jej członków. Wnioskodawcy nie posiadają przy tym żadnych oszczędności, ani cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone. W przedstawionej sytuacji majątkowej poniesienie przez skarżących wpisu sądowego od skargi w wysokości 327 zł mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w ich koniecznym utrzymaniu, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byliby oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.