II SA/Kr 199/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel Sędziowie: WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Biegalska – Ciepacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2024 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję nr 493/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 23 listopada 2023 r. znak WOB.7721.366.2023.AJAN w przedmiocie nakazu wyłączenia budynku z użytkowania skargę oddala. Przedmiotem skargi P. K. (dalej: skarżąca) jest decyzja nr 493/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z 23 listopada 2023 r. znak WOB.7721.366.2023 AJAN w przedmiocie nakazu wyłączenia z użytkowania budynku. W stanie faktycznym sprawy decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki z dnia 23 sierpnia 2023 r., znak: ROIK 1.5162.47.2023.ALC, nakazano skarżącemu, jako właścicielowi oficyny tylnej zlokalizowanej przy ul. [...] w K., działka nr [...], obręb [...], jedn. ewidencyjna Ś. , wyłączenie z użytkowania w terminie natychmiastowym, tj. w dniu doręczenia decyzji, całości budynku oficyny tylnej oraz zarządzono na rzecz skarżącego: 1. umieszczenie na budynku oficyny tylnej zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, 2. wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia poprzez: - wykonanie skutecznego zabezpieczenia budynku oficyny tylnej przed dostępem osób trzecich poprzez trwałe zamknięcie drzwi zewnętrznych oraz wygrodzenie strefy niebezpiecznej przed przedmiotowym budynkiem oficyny, - wykonanie prawidłowego zabezpieczenia na elewacji przedmiotowego budynku od strony działki nr [...], tj. od strony posesji przy ul. [...] w K. przechwytującego potencjalnie odpadające fragmenty z elewacji np. ze stalowej siatki drobno-oczkowej na wspornikach przytwierdzonych do ścian na wysięgniku minimum 1,2 m, – wykonanie prawidłowego zabezpieczenia na elewacji przedmiotowego budynku od strony działki nr [...] obręb [...], jedn. ewidencyjna Ś. , tj. od strony posesji przy ul. [...] w K. poprzez zaślepienie otworów okiennych zgodnie ze sztuką budowlaną, odłączenie zasilenia prądu do oficyny, – w terminie do dnia 30.09.2023 r., przy jednoczesnym nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, na podstawie art. 108 § 1 Kpa, ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego. Organ wskazał, że w toku czynności kontrolnych 28 lip ca 2023 r. stwierdzono, że ściana frontowa oficyny jest ze spękaniami, wyboczona w wielu płaszczyznach, otwór wejściowy podstemplowany, wykonane deskami zabezpieczenia otworów okiennych. Na elewacji umieszczona tabliczka z informacją: uwaga, niebezpieczeństwo. Stwierdzono podstemplowanie wnętrza, tj. stropu i ścian i słupa w linii środkowej obiektu. Oficyna stanowi pustostan. Straż pożarna wydzieliła strefę bezpieczną taśmą ostrzegawczą. Organ odnotował, że w przedłożonym 31 lipca 2023 r. piśmie skarżący powołuje się na katastrofalny stan budynku. Organ wskazał, że za powyższym pismem dołączono opinię o stanie technicznym budynku. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że zachodzi konieczność nakazania wyłączenia obiektu z użytkowania, umieszczenia zawiadomienia o stanie zagrożenia oraz zakazie użytkowania, a także wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie stanu zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że wykonanie decyzji naraża na niebezpieczeństwo osoby, które miałyby ją wykonać. Zaznaczył, że prąd w oficynie zasila czujnik drgań, system alarmowy z monitoringiem i odstraszacz szczurów i nie może zostać odłączony. Wskazał, że posiada zgodę na remont od Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a kwestia zatwierdzenia projektu remontu przez organ architektoniczny jest rozpatrywana przez WSA pod sygnaturą II SA/Kr 336/23. Organ odwoławczy decyzją z 23 listopada 2023 r. uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i w tym zakresie określił termin wykonania nałożonego obowiązku do dnia 29 grudnia 2023 r., w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji zaznaczył, że ustalenia czynności kontrolnych są poparte dokumentacją fotograficzną. Wskazuje ona na stan bezpośredniego zagrożenia zawalenia się budynku, co wynika z katastrofalnego stanu niektórych obiektów konstrukcyjnych. Wobec powyższego organ I instancji miał uzasadnione podstawy do wydania decyzji. Organ odwoławczy dodał, że twierdzenia skarżącego lekceważą istniejący stan zagrożenia. Fakt, że właściciel nie usuwa stwierdzonych nieprawidłowości obliguje organ do podjęcia działania w celu usunięcia zagrożenia, lecz nie powoduje, że na właścicielu przestaje ciążyć obowiązek dbałości o stan techniczny obiektu. Stan budynku grozi zawaleniem i niezbędne jest wykonanie doraźnych zabezpieczeń wskazanych przez PINB. W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł zarzuty naruszenia: – art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ dowolnej oceny dowodów, zaniechanie wyczerpującego zabrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz akceptację w całości stanowiska organu I instancji, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy wadliwej decyzji organu I instancji; –art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na właściciela budynku obowiązków, które są w ocenie Skarżącego, niewystarczające aby usunąć zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia; – art. 66 § 1 pkt 1-4 PrBud poprzez jego niezastosowanie, w przypadku, gdy ziściły się warunki do jego zastosowania a nałożone na właściciela tylnej oficyny budynku są niewystarczające dla usunięcia stanu zagrożenia dla ludzi i mienia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez nałożenie obowiązków adekwatnych do stanu technicznego budynku, ewentualnie o zobowiązanie organu do wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i rozstrzygnięcie istoty sprawy jak wyżej. Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania i przeprowadzenie rozprawy. Uzasadniając skargę podkreślił, że nałożone przez organ obowiązki są niewystarczające i nieadekwatne, żeby usunąć zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Organ powinien nałożyć obowiązki adekwatne do rozmiaru katastrofy budowlanej, żeby można było ratować budynek przed zawaleniem a jednocześnie zachować zachowane dobrodziejstwo o walorze kulturalnym jakim jest owy budynek leżący w obrębie układu urbanistycznego miasta K. w granicach plant, które są wpisane do rejestru zabytków. Zdaniem skarżącego, jest on w chwili obecnej narażony na odpowiedzialność karną, albowiem w razie dokonania jedynie minimalnych prac zabezpieczających dojdzie do uszkodzenia budynku i jego degradacji, a przy tym nadal budynek będzie zagrażał bezpieczeństwu, gdyż nałożone przez organ na Skarżącego obowiązki nie zapewnią należytej ochrony budynku i ludzi. Budynek wymaga nie doraźnych, a generalnych prac remontowych. Skarżący podkreślił, że pragnie podjąć wszelkie prace na nieruchomości, które to nie tylko będą trwałe, ale i zabezpieczą przed dalszym zniszczeniem. Chce przy tym doprowadzić do ochrony zabytków jak i ochrony mienia i ludzi. Pragnie by własność nie została mu odebrana przez niewłaściwe działania organów, a sam nie został narażony na odpowiedzialność karną. W chwili obecnej rozstrzygnięcie nie tylko narusza prawo własności, ale i wkracza w dorobek kultury i tradycji polskiej budowany przez wieki. Jak podał skarżący, w dniu 27 lipca 2023 roku na wniosek skarżącego została sporządzona opinia o stanie technicznym budynku oficyny. Wnioski opinii są jednoznaczne: biegły potwierdził katastrofalny stan techniczny budynku. Skarżący zaznaczył, że ma stosowną zgodę właściwego konserwatora zabytków na remont budynku. Okoliczność ta jednak została całkowicie pominięta przez organy obu instancji, a nałożone obowiązki są nieadekwatne do grożącej katastrofy budowlanej. Nie może również ujść uwadze, iż skarżący dążąc do 'ratowania' obiektu, zgłaszał organowi wszelkie nieprawidłowości budynku, a ponadto wystąpił z wnioskiem o zezwolenie na zamierzenie inwestycyjne dotyczące remontu budynku oficyny w zakresie remontu elewacji, posadzki parteru oraz konstrukcji budynku. Małopolski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Krakowie w dniu 11 stycznia 2021 roku wydał pozwolenie na wyżej opisane zamierzenie budowlane, a następnie w dniu 27 grudnia 2021 r. prolongował termin ważności ww. pozwolenia do dnia 31.12.2024 roku. Wydział Architektury odmówił jednak zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżący dodał, że nieruchomość znajduje się w centrum K. , otoczona jest bogatym dorobkiem kultury, a pobliskie nieruchomości winny rezonować z pozostałymi tak aby zachować piękno miasta. Ościennice drewniane czy siatka na murach nie będą sprzyjały architekturze miasta. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wykonanie nakazanych skarżoną decyzją robót zabezpieczających nie doprowadzi ani do jego degradacji ani uszkodzenia, natomiast spowoduje usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Prawidłowe wykonanie nakazanych robót zabezpieczających nie naraża skarżącego na odpowiedzialność kamą, na którą powołuje się w treści skargi. Wydanie decyzji na podstawie art. 68 Prawa budowlanego w sytuacji, gdy spełni się jego hipoteza, jest obligatoryjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co następuje. Rozpoczynając, wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Z punktu widzenia powyższego stwierdzić należy, że skarga okazała się być bezzasadna i nie zachodzi naruszenie wskazanych w niej przepisów prawa. Na wstępie trzeba jeszcze raz wyjaśnić, że podstawą nałożenia wskazanych wyżej obowiązków jest art. 68 Prawa Budowlanego ("p.b."). Przepis ten brzmi następująco: Art. 68. W razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, organ nadzoru budowlanego jest obowiązany: 1) nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania; 2) przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów; 3) zarządzić: a) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, b) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania. W kontekście zarzutów skargi, warto przytoczyć wypowiedzi doktryny komentujące wskazany przepis. Mianowicie w Komentarzu do art. 68 p.b. pod red. Alicji Plucińskiej – Filipowicz (publ. Lex/el), Artur Kosicki wskazał: "Unormowanie komentowanego artykułu ma istotne znaczenie w takich sytuacjach, które bezpośrednio powodują niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, wobec realnej groźby zawalenia budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, co ma ścisły związek z koniecznością opróżnienia w całości lub w części takiego budynku albo też wyłączenia go z użytkowania. Stwierdzając zaistnienie takiej przesłanki, czy to w wyniku informacji urzędowej, czy też uzyskanej od osoby, do której budynek należy, lub w inny sposób dochodząc do wiedzy w takim zakresie i uzyskując potwierdzenie tej informacji w obiektywnym materiale dowodowym (według ustawy), tj. oględzinach i sporządzonym z tej czynności protokole zawierającym opis zastanej sytuacji oraz stosowne wnioski, właściwy organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą podmiotowi, do którego odnoszą się obowiązki z art. 61 pkt 1 p.bud., opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania". W niniejszej sprawie taka sytuacja zaistniała: organ stwierdził, że budynek przeznaczony dla ludzi grozi zawaleniem ( co zresztą potwierdza skarżący w skardze, opierając się na opinii o stanie technicznym budynku załączonej do akt sprawy), a więc w konsekwencji zobowiązany był do wydania odpowiednich nakazów zabezpieczających. "O ile ustalenie, że stan techniczny budynku powoduje możliwość zagrożenia życia lub zdrowia ludzi skutkuje jedynie nałożeniem obowiązku usunięcia nieprawidłowości, to w przypadku, gdy zagrożenie to spowodowane jest bezpośrednim niebezpieczeństwem zawalenia - organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać nakaz opróżnienia budynku. Należy podkreślić, że wydanie decyzji na podstawie art. 68 p.b. w sytuacji, gdy spełni się jego hipoteza, jest obligatoryjne i organ nadzoru budowlanego nie dysponuje w tym zakresie uznaniem administracyjnym" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 września 2019 r. VII SA/Wa 1318/19 LEX nr 2733062). Zaznaczenia wymaga, że adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 68 p.b. jest podmiot, o którym mowa w art. 61 p.b., czyli właściciel lub zarządca obiektu. W sprawie nie ma sporu, że skarżący jest prawidłowym adresatem decyzji, jako właściciel oficyny tylnej przy ul. [...]. Nie ma również wątpliwości, że stan budynku grozi zawaleniem, bo wynika to z opinii technicznej i zostało potwierdzone w czasie oględzin. Natomiast, jak wynika z treści skargi, skarżący nie dostrzega istoty interwencji opartej o art. 68 p.b. W końcowej części skargi skarżący powiada, że organ administracyjny winien nakazać to, co postuluje wykonana dla właściciela obiektu wspomniana opinia techniczna – a mianowicie "nakazać" remont. Tymczasem w art. 68 p.b. nie chodzi o ratowanie budynku przed całkowitym zniszczeniem z uwagi na jego walory użytkowe, zabytkowe czy jakiekolwiek inne. Chodzi wyłącznie o zabezpieczenie przede wszystkim ludzi, a także i mienia, na wypadek katastrofy tj. zawalenia się budynku. Zadaniem organów nadzoru budowlanego w sytuacji hipotezy art. 68 p.b. nie jest ratowanie budynku tylko zabezpieczenie ludzi. Obowiązek remontu budynku, poprawy jego stanu spoczywa na właścicielu. W celu zaś uniknięcia odpowiedzialności z tytułu możliwych konsekwencji zawalenia się obiektu dla osób postronnych właściciel winien niezwłocznie wykonać zarządzenia organu nadzoru wydane w trybie art. 68 p.b. W tej sytuacji wszelkie zarzuty, że organ nie wydał zarządzeń zmierzających do remontu obiektu – są całkowicie bezzasadne. Skarżący w skardze powołuje także przepis art. 66 p.b. Wymaga zatem ponownie zaznaczenia, że w razie stwierdzenia istnienia niebezpieczeństwa zawalenia się budynku organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz także obowiązany do wydania nakazu opróżnienia lub wyłączenia z użytkowania tego budynku na podstawie art. 68 pkt 1 p.b. Nie ma natomiast podstaw do nałożenia w takiej sytuacji obowiązków w trybie art. 66 p.b. Stanowi o tym wyraźnie dyspozycja art. 68 pkt 1 p.b. (tak Artur Kosicki, Komentarz op.cit. oraz Andrzej Gliniecki, Komentarz do art. 68 p.b., publ. Lex/el. - z powołaniem się na orzeczenie WSA w Warszawie z dnia 2.12.2004 r., IV SA 2401/03, LEX nr 728579). Skarżący twierdzi nadto, że co do remontu budynku, to Wydział Architektury odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Ta kwestia nie jest istotna dla niniejszej sprawy, ale przybliża jej tło wobec zarzutów skarżącego. Wypada więc wskazać, że kwestia tej odmowy była przedmiotem rozstrzygnięcia tut. Sądu. Mianowicie w sprawie do sygn. akt II SA/Kr 336/23 skarga na wspomnianą decyzję odmowną została oddalona. W uzasadnieniu zaś stwierdzono, że deklarowane we wniosku i projekcie budowlanym zamierzenie budowlane nie było remontem, ale przebudową; nie usunięto na wezwanie wad projektu i nie przedłożono wymaganej dokumentacji geologicznej. Tak więc odmowa udzielenia pozwolenia na budowę miała źródło w brakach projektu budowlanego, a zatem przyczyna leżała po stronie inwestora (skarżącego). W świetle powyższego, wobec spełnienia przesłanek z art. 68 p.b. nakazy organów nadzoru znajdują uzasadnienie, a zarzuty skargi, jak już zaznaczono na wstępie, są bezzasadne. Z wymienionych przyczyn na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.