II SA/Kr 2032/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Aldona Gąsecka -Duda Sędziowie AWSA Wojciech Jakimowicz WSA Mariusz Kotulski (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak . po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego skargę oddala Pismem z dnia [...] 2003r. J. P. (zwany dalej skarżącym) zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na remont mieszkania. Z przeprowadzonej w dniu [...] .2003r. aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż osiąga dochód [...] zł. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2003r., nr [...] działając na podstawie art.10 ust.1 pkt 2, art.32, art.34 ust.2, art..43 ust.1, 3 i 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) odmówił udzielenia pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż odmowa przyznania zasiłku celowego związana była z przekroczeniem kryterium dochodowego osoby ubiegającej się o tę formę pomocy. Otóż kryterium dochodowe określone ustawowo wynosi dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło [...] zł, a J. P. uzyskał w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku dochód w wysokości [...] zł. "Ośrodek dysponuje skromnymi środkami na zadania własne. Kwota [...] zł miesięcznie rozdysponowana zostaje dla ok.40 rodzin miesięcznie." J. P. (zwany dalej skarżącym) odwołał się od w/w decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając jej naruszenie prawa, a w szczególności błędne ustalenie wysokości uzyskanego dochodu "oraz wypowiedzenia się w przedmiocie nie przyznania mi zasiłku celowego." W swoim odwołaniu skarżący stwierdził, iż nie zgadza się z obliczeniem dochodu w wysokości [...] zł, gdyż jego miesięczny dochód brutto wynosi [...] zł miesięcznie. "Dochód z gospodarstwa rolnego, którego jestem współwłaścicielem w - części wynosi co do całości [...] zł, a więc mój osobisty dochód wynosi - z [...] zł [...] zł. Dochód na osobę w rodzinie nie wynosi [...] zł a jedynie [...] zł." Ponadto dom, który pragnie wyremontować jest jego domem rodzinnym. Decyzją z dnia 14 lipca 2003r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium omówiło przebieg dotychczasowego postępowania w przedmiotowej sprawie oraz stan faktyczny sprawy, podzielając ustalenie organu I instancji, ze kryterium dochodowe zostało przez skarżącego przekroczone. Podniesiono także, iż "z komisyjnych oględzin budynku usytuowanego, przeprowadzonych w dniu [...] 2003 roku, w których oprócz pracownika socjalnego uczestniczyli dwaj inspektorzy budownictwa - pracownicy Urzędu Gminy, wynika że budynek nie jest zamieszkały i nie jest użytkowany od dłuższego czasu oraz jest w bardzo złym stanie technicznym. Zużycie budynku oceniono komisyjnie na 80%. Zły stan techniczny potwierdza sam odwołujący się w odwołaniu. W ocenie Kolegium skoro stan techniczny budynku jest zły, Wnioskodawca w nim nie mieszka, a ponadto przekroczone zostało kryterium dochodowe, to organ I instancji słusznie decyzją z dnia [...] .2003r. roku odmówił P.J. P. przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego, gdyż Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej nie dysponuje takimi środkami finansowymi, które pozwoliłyby na przyznanie zasiłku specjalnego na remont budynku." Jeżeli zaś chodzi o zarzut błędnego obliczenia wysokości dochodu, to Kolegium wskazało sposób i dokładne wyliczenie dochodu. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 lipca 2003r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. P.. W uzasadnieniu swojej skargi skarżący powtórzył w zasadzie swoje zarzuty zawarte w odwołaniu skierowanym do SKO. Zarzuca, iż w sposób błędny obliczono wysokość jego dochodu (błędnie obliczono dochód z gospodarstwa rolnego, a z zaświadczenia "Powiatowego Urzędu Pracy wynika, że od dnia [...] 2003r. nie pobieram żadnych świadczeń finansowych, a mój dochód od tego momentu łączny dokładnie wynosi tylko i wyłącznie [...] miesięcznie"). Ponadto od [...] .2002r. posiada "umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczony przez Państwową Komisje Lekarską ds. Niepełnosprawności na okres do [...] .2005r. (...) i jako osoba samotna nie mam żadnego innego źródła dochodu na utrzymanie, ani też nie posiadam żadnej innej formy pomocy. (...) Urzędy GOPS nie mogą się usprawiedliwiać i tłumaczyć brakiem środków finansowych na te cele, ani też żadnymi różnymi innymi wykrętami co do powinności spełnienia świadczenia z powyższego tytułu, a decyzje w tych sprawach są niezależne od uznania GOPS czy MOPS." Samorządowe-Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z brzmieniem art.97- § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art.3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 lipca 2003r., nr [...] - prawidłowość jej wydania oraz zastosowanych uregulowań prawnych. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia przyznania zasiłku celowego. Zgodnie z brzmieniem art.32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Przepis ten bowiem upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela, (por. wyrok NSA z dnia 26.09.2000r., sygn. I SA 945/00) Celem pomocy. społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art.2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Sam rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art.2 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Na podstawie art. 13 cyt. ustawy gmina powinna udzielić schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania osobie tego pozbawionej. Przepis ten zakreśla podstawowe minimum niezbędnych potrzeb życiowych osób, które korzystają z pomocy społecznej. Jak wynika z analizy akt sprawy organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, w wyniku którego ustalona została sytuacja dochodowa skarżącego. Ustalono, iż dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku osiągnął wysokość [...] zł. w stosunku do kryterium dochodowego wynoszącego w tym przypadku [...] zł. Już sama ta okoliczność uniemożliwiała rozważenie wniosku o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Zarzut skarżącego, iż dochód ten został ustalony błędnie jest częściowo uzasadniony, lecz z innych względów (rachunkowych) niż wskazano to w skardze. Po pierwsze dla ustalenia wysokości dochodów osoby ubiegającej się o pomoc społeczną bierze się dochody z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (art.2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Jak wynika z akt sprawy wniosek złożono w dniu [...] .2003r. Zatem organ winien uwzględnić dochody uzyskane przez skarżącego w [...] 2002r. Dlatego też fakt, że skarżący nie pobiera od [...] .2003r. żadnych świadczeń finansowych z PUP (zasiłku dla bezrobotnych) nie ma żadnego znaczenia dla ustalenia wysokości dochodu skarżącego. Na dochód skarżącego z miesiąca poprzedzającego wniesienie wniosku składała się kwota [...] zł zasiłku dla bezrobotnych i kwota [...] zł dochodu z gospodarstwa rolnego łącznie [...] zł. Jeżeli chodzi wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego, to z zawartych w aktach sprawy dokumentów wynika, że gospodarstwo rolne ma powierzchnie 2,17 ha - co daje 0.83 ha przeliczeniowego. Przyjmuje się, że dochód z 1 ha przeliczeniowego wynosi [...] zł (art.2a ust.2 ustawy o pomocy społecznej). Zatem 0,83 x [...] zł = [...] . Ponieważ skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego w 1/2 części, a więc połowa dochodu z tego gospodarstwa wynosi [...] zł [...] zł. Prawidłowo ustalona kwota dochodu skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniosła [...] zł (organy ustaliły ją w wysokości [...] zł). Nie zmienia to jednak podstawowego faktu, iż kwota ta przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej - [...] zł. (art.4 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej) - co uniemożliwia przyznanie zasiłku celowego na podstawi art.31 ustawy o pomocy społecznej. Przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona dać więcej niż posiada. W sytuacji, kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, iż gmina w pierwszej kolejności zaspokaja potrzeby osób o najniższych dochodach. Mając to na uwadze, ustawodawca w art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pozostawił ocenę tych potrzeb rozeznaniu gminy, używając w tym przepisie określenia "może zostać przyznany zasiłek celowy", (por. wyrok NSA z dnia 22.02.1995r., sygn. SA/Gd 2497/94) Co więcej organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie w jaki sposób, (wyrok z dnia 17.04.2002, sygn. II SA/Gd 4332/01). Ponieważ ani przepisy art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60), określające okoliczności, w których może być przyznany zasiłek celowy, ani też inne przepisy dotyczące udzielania pomocy ze środków opieki społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości, to wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony -sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej, (por. wyrok NSA z dnia 12.01.1994r., sygn. I S.A. 1649/93). Nie sposób uznać także że zachodzą także przesłanki z art. 31a ustawy o pomocy społecznej/Otóż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 może być przyznany bezzwrotny "specjalny zasiłek okresowy lub celowy, przy czym: wysokość zasiłku celowego nie może być wyższa niż 100% kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, ustalonej zgodnie z art. 4 ust. 1. Trudno zgodzić się, iż ową szczególną okolicznością ma być remont budynku skarżącego, który ze względu na swój stan techniczny wymagałby znacznego remontu i nakładów finansowych. Podkreślić należy, iż "uznanie organu wypływające z treści art. 31 a ustawy z 1990 r. o pomocy społecznej jest uwarunkowane wielkością przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz liczbą ubiegających się osób uprawnionych-do korzystania z tej pomocy." (wyrok NSA z 16.10.2001 r. sygn. akt I SA 2694/00) Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zarzuty skarżącego, iż odmowa przyznania zasiłku celowego jest nieuzasadniona - mają charakter subiektywny. Pomoc społeczna jest przyznawana w wysokości, którą ograniczają pozostające w dyspozycji organów środki finansowe. Nadto świadczenia z zakresu pomocy społecznej nie mają za zadanie zaspokajać wszelkich potrzeb podopiecznych. W szczególności zasiłek celowy może zostać przyznany jedynie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (zakupu lekarstw, żywności, ubrania, opału, drobnych napraw itp.) a nie przeprowadzenie remontu budynku, którego zużycie jest znaczne (80%). Podsumowując stwierdzić należy, że odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego była uzasadniona, nastąpiło to na podstawie obowiązującego prawa i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Zatem wobec braku podstaw o uwzględnienia skargi na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o jej oddaleniu