II SA/Kr 207/04

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie NSA Izabela Dobosz /spr./ WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2007 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odprowadzania ścieków na grunty sąsiednie I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego B. R. kwotę 200 /dwieście/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...].2003 r. znak [...]wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku B. R. w sprawie zakazania sąsiadowi J. L. odprowadzenia ścieków do rowu przydrożnego Wójt Gminy [...] umorzył postępowanie. W uzasadnieniu decyzji organ administracji stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo Wodne (Dz. U. Nr 115 Poz. 1229 z późn. zm.) właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 powołanej ustawy). Jednakże w niniejszym postępowaniu wójt nie stwierdził sytuacji nielegalnego odprowadzenia nieczystości płynnych do przydrożnego rowu przez J. L.. Wprawdzie woda w przydrożnym rowie miała zabarwienie brunatne i nieprzyjemny zapach, niemniej w trakcie oględzin stwierdzono, że fekalia wydostają się z innego budynku mieszkalnego prosto do rowu przydrożnego, co niesie za sobą stale utrzymujący się fetor oraz zanieczyszczenie wody. Natomiast zbiorniki na działce J. L. są szczelne, a ponadto przedstawił on faktury za wywóz nieczystości płynnych. W tej sytuacji, wobec niestwierdzenia podstaw do zastosowania art. 29 ust. 3 powołanej ustawy, organ administracji umorzył postępowanie w tej sprawie. Odwołanie od tej decyzji złożył B. R. twierdząc, że jego sąsiad J. L. odprowadza nieczystości z szamba do rowu za pomocą zamaskowanej rury. Decyzją z dnia [...].2003 r. znak [...] wydaną na podstawie art.138 § 2 k.p.a., art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r. Nr 115, póz. 1229 z późn. zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, póz. 856 z późn. zm.) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1999 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 13, póz. 115) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż konieczne jest ustalenie kto jest właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], a następnie -w przypadku braku podstaw do uwzględnienia żądań B. R., odmowa spełnienia tych żądań w drodze decyzji, nie zaś umorzenie postępowania. Kolegium wskazało również na konieczność przeprowadzenia postępowania z udziałem B. R. i należytego zebrania materiału dowodowego. Decyzją z dnia [...].2003 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 prawa wodnego oraz art. 104 i 107 k.p.a. Wójt Gminy odmówił nakazania J. L., właścicielowi działki nr [...], zlokalizowanej w [...] odprowadzania ścieków do rowu przydrożnego usytuowanego przy drodze powiatowej nr [...]. W toku postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że w rowie usytuowanym przy drodze powiatowej nr [...], który przylega do posesji J. L. i B. R. brak jest śladów wycieków nieczystości. Oględziny zbiorników, wykopy prowadzone w obrębie przepustów nie wykazały śladów rur odprowadzających fekalia, wykluczono także możliwość podłączenia dodatkowej rury odprowadzającej ścieki do rowu przydrożnego. J. L. na życzenie organu gminy okazywał pokwitowania opłat za wywóz nieczystości. Zbiorniki są systematycznie opróżniane, co jest zgodne Uchwałą Rady Gminy Nr [...] z dnia [...].1997 r. w sprawie regulaminu utrzymania porządku i czystości na terenie Gminy [...]. Od powyższej decyzji odwołał się B. R. wskazując, iż nadal z nieruchomości J. L. do rowu przydrożnego płyną nieczystości. Decyzją z dnia 12 stycznia 2004 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa wodnego oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79 póz. 856 z późn. zm.) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 198 póz. 1925) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazano na treść art. 29 ust.1 pkt 2 prawa wodnego, który stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Obowiązkiem organu l instancji jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy rzeczywiście na skutek działania właściciela określonego gruntu miało miejsce odprowadzanie wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na przyjęcie, iż z nieruchomości J. L. zanieczyszczenia nie są odprowadzane na grunty sąsiednie, a w szczególności do rowu przydrożnego znajdującego się przy drodze powiatowej. Ustalenia takie poczyniono na podstawie kilkukrotnych oględzin zbiorników znajdujących się na działce J. L. oraz przedstawionych przez niego faktur za wywóz nieczystości płynnych. Zanieczyszczenia nie są odprowadzane do rowu przydrożnego, lecz są wywożone przez uprawnione do tego podmioty. Powodem wcześniejszego zanieczyszczenia wody w rowie przydrożnym było kierowanie ścieków do rowu przydrożnego przez właściciela innej nieruchomości w stosunku do którego zostało wszczęte odrębne postępowanie. Z protokołu spisanego w dniu [...].2003 r. w rowie nie było śladów zanieczyszczeń, co stoi w sprzeczności z twierdzeniami zawartymi w odwołaniu, iż rowem przydrożnym nadal płyną ścieki. Brak zanieczyszczeń jest wynikiem prowadzonego przez organ l instancji postępowania w stosunku do osoby, która kierowała ścieki bezpośrednio do rowu przydrożnego. Tak więc w obecnym stanie sprawy brak jest podstaw do uwzględnienia żądań B. R., bowiem przeprowadzone postępowanie wykazało, iż J. L. nie odprowadza ścieków na grunty sąsiednie, a w szczególności do przedmiotowego rowu. W skardze do sądu administracyjnego B. R. zwrócił uwagę na uchybienia formalne i błędy techniczne przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Organ l instancji odmówił nakazania J. L. odprowadzania ścieków do przydrożnego rowu, podczas gdy skarżący domagał się zakazania tych czynności. Nie zapewniono skarżącemu udziału w oględzinach w dniu [...].2003 r., przez co naruszono art. 79 k.p.a. Odsunięcie go od tych, kluczowych dla rozstrzygnięcia, czynności spowodowało, że ustalenia wówczas poczynione są powierzchowne, spłycone, pozbawione technicznej analizy zagadnienia i podzielają pogląd tylko jednej strony postępowania administracyjnego. Skarżący uważa, że wady te można usunąć przez powołanie nowej komisji, która ponownie przeprowadzi czynności na działce J. L., tym bardziej, że poprzednia komisja nie dokonała oceny, czy pojemność zbiorników ściekowych w kontekście stwierdzonej częstotliwości ich opróżniania jest wystarczająca. Skarżący zwrócił też uwagę, że w dniu [...].2003 r. jeden ze zbiorników nie był całkowicie opróżniony, a w tej sytuacji komisja nie podejmować swoich czynności. Jej ustalenia nie są miarodajne, skoro członkowie komisji nie mieli możliwości stwierdzić czy w ścianach tego zbiornika nie ma otworów odpływowych. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzono, że decyzja l instancji zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie, bowiem jej istotą jest odmowa spełnienia żądań B. R. dotyczących sposobu odprowadzania ścieków przez J. L. z jego nieruchomości do rowu przydrożnego usytuowanego przy drodze powiatowej. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, z zapewnieniem skarżącemu udziału w rozprawie administracyjnej w dniu [...].2003 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem oraz z informowaniem skarżącego o wszelkich podejmowanych w sprawie czynnościach. Przedmiotem niniejszej sprawy był zakaz odprowadzania ścieków do rowu przydrożnego. W trakcie postępowania stwierdzono, że ścieki nie są doprowadzane do rowu. Organy administracji nie mogą zajmować się technicznymi aspektami pojemności zbiorników i częstotliwością ich opróżniania, gdyż nie to jest przedmiotem postępowania. Te kwestie reguluje ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132 poz. 622), która normuje m. in. uprawnienia właściwych organów gminy w zakresie kontroli. Nie daje ona jednak możliwości zobowiązania właścicieli nieruchomości do przestrzegania przepisów tej ustawy w drodze decyzji administracyjnej, bowiem unormowania te nie wymagają konkretyzacji w drodze decyzji, stanowiąc bezpośredni nakaz skierowany do właścicieli nieruchomości. Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga częściowo zasługuje na uwzględnienie. Organy obu instancji w sposób nieprawidłowy zastosowały art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo Wodne (Dz. U. Nr 115 Poz. 1229 z późn. zm.), który brzmi: jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W oparciu o ten przepis można wydać jedynie decyzję nakazującą lub odmawiającą nakazania określonych w nim zachowań. Tymczasem organ l instancji w wyrzeczeniu swej decyzji odmówił nakazania odprowadzania ścieków do rowu przydrożnego. Takie brzmienie decyzji nie tylko narusza powyższy przepis, ale również sugeruje, że organ administracji mógł nakazać odprowadzanie ścieków do rowu, co w sposób oczywisty pozbawione jest podstawy prawnej. Niewłaściwe brzmienie sentencji zostało przeoczone przez organ odwoławczy, który decyzję tę utrzymał w mocy. W odpowiedzi na skargę stwierdzono, że decyzja l instancji zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie, bowiem jej istotą jest odmowa spełnienia żądań B. R. dotyczących sposobu odprowadzania ścieków przez J. L. z jego nieruchomości do rowu przydrożnego. Argumentacja taka nie może zostać uwzględniona. Istotą żądania B. R. jest doprowadzenie do stanu, w którym J. L. nie odprowadza wód ani ścieków na grunty sąsiednie (art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa wodnego). Skarżący nigdy nie żądał nakazania sąsiadowi odprowadzania ścieków do rowu przydrożnego. W tej sytuacji nie można więc twierdzić, że odmówiono spełnienia jego żądań. Pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Organy administracji w sposób szczegółowy i nie budzący wątpliwości ustaliły stan faktyczny, a postępowanie toczyło się z zachowaniem wszelkich określonych przepisami zasad. W ocenie sądu postępowanie dowodowe nie jest dotknięte wadami, które wymienia się w skardze. Kilkukrotne oględziny na działce J. L. połączone z badaniem szczelności zbiorników na nieczystości płynne pozwalają na przyjęcie, że nie odprowadza on ścieków do przydrożnego rowu. Sąd nie podziela zarzutów skarżącego o stronniczości i niedostatecznej szczegółowości oględzin. Słusznie wskazano w odpowiedzi na skargę, że skarżący uczestniczył w rozprawie administracyjnej w dniu [...].2003 r. oraz był informowany o wszelkich podejmowanych w sprawie czynnościach. Rację ma również organ odwoławczy twierdząc, że badanie technicznych aspektów pojemności zbiorników i częstotliwości ich opróżniania wychodzi poza granice niniejszego postępowania. Wobec jednoznacznego ustalenia w trakcie oględzin, że J. L. nie odprowadza ścieków do przydrożnego rowu, nie było potrzeby dalszego wyjaśniania okoliczności wskazywanych przez skarżącego. Reasumując należy stwierdzić, że postępowanie zostało w niniejszej sprawie przeprowadzone prawidłowo, a zastrzeżenia budzi jedynie błędnie sformułowane rozstrzygnięcie. Jest to uchybienie, które może zostać naprawione przez organ II instancji. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. podstawą przekazania sprawy organowi l instancji jest ustalenie, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, a zreformowanie przedmiotowej decyzji we wskazany wyżej sposób nie ograniczy zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W orzeczeniu uwzględniającym skargę sąd orzeka o zwrocie kosztów na rzecz skarżącego od organu, który wydał zaskarżony akt, o czym orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 z późn. zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).