II SA/Kr 2091/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie AWSA Dorota Dąbek sprawozdawca NSA Piotr Lechowski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2004 r sprawy ze skargi K. [...] w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 31 maja 2001 r, Nr : [...] r w przedmiocie choroby zawodowej skargę oddala Uzasadnienie. Decyzją z dnia 31 maja 2001r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2001r., Nr [...] , którą stwierdzono u K. R. chorobę zawodową gruźlicę płuc wymienioną w poz. 11 wykazu stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że rozpoznanie choroby zawodowej zostało dokonane przez [...] Ośrodek Medycyny Pracy w [...], tj. jednostkę służby zdrowia właściwą do rozpoznawania chorób zawodowych, zaś przebieg pracy zawodowej oraz warunki pracy wskazują, iż K. R. pracując jako farmaceuta w K. [...] w [...] była narażona na kontakt z chorymi prątkującymi. Odwołanie od tej decyzji wniósł K. [...] w [...], zarzucając naruszenia przepisów postępowania administracyjnego polegające na tym, że K. [...] w [...] nie brał udziału w postępowaniu oraz błędne ustalenie, że choroba K. R. jest chorobą zawodową, albowiem brak jest związku przyczynowego pomiędzy chorobą a wykonywaną pracą, a w każdym razie związek taki nie został udowodniony. W odwołaniu podkreślono, że farmaceuci szpitalni nie mają obowiązku przebywania na oddziałach szpitala i nie mają żadnego, nawet krótkotrwałego, kontaktu z pacjentami. Rozpoznający odwołanie organ II instancji uzupełnił postępowanie wyjaśniające w sprawie poprzez dokonanie ustaleń faktycznych dotyczących lokalizacji apteki oraz zasad jej funkcjonowania w kontekście kontaktu K. R. z personelem i pacjentami oddziału zakaźnego szpitala, jak również w kontekście udziału odwołującego się w postępowaniu. Po tak uzupełnionym postępowaniu wyjaśniającym organ II instancji utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazano, że K. R. pracowała w aptece K. [...] w [...] w okresie od dnia [...] 1966r. do [...]1999 roku. Zarówno pierwsze badanie rentgenowskie przy przyjęciu do pracy, jak i późniejsze coroczne aż do przejścia na emeryturę nie wykazały gruźlicy. Pierwsze objawy nastąpiły w roku 2000. Rozpoznania choroby zawodowej dokonała właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych jednostka służby zdrowia. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że K. R. miała bezpośrednie kontakty służbowe z pacjentami szpitala, w tym z oddziału pulmonologicznego zarówno w czasie okresowych kontroli (co najmniej 3 razy w roku) apteczek oddziałowych, nakazanych instrukcją nr 2/84 MZiOS z dnia 6.03.1984r., jak i przy odbiorze leków z apteki, kiedy pielęgniarkom towarzyszyli pacjenci, jak również kontakt pośredni poprzez recepty. Nadto zaś stwierdzono, że odwołujący się miał zapewniony udział w postępowaniu, zawiadomiono go bowiem o jego wszczęciu. Skargę na tę decyzję wniósł K. [...] w [...], wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz błędne ustalenie, że choroba K. R jest chorobą zawodową. Skarżący zarzucił, że nieprawdą jest, że K. R. miała bezpośrednie kontakty służbowe z pacjentami szpitala. Podkreślono, że apteka znajduje się w odrębnym budynku nie powiązanym z żadnym oddziałem szpitalnym, po odbiór leków do apteki przychodzą pielęgniarki lub salowe, recepty zaś są wypisywane przez lekarzy i ordynatorów oddziałów i nie są pośrednim ogniwem w przenoszeniu zakażenia gruźlicą. W skardze zarzucono również, że nieprawdą jest, jakoby K. R. dokonywała co najmniej 3 razy w roku okresowych kontroli apteczek oddziałowych, z przepisów bowiem powoływanej przez organ administracyjny instrukcji wynika, że takiej kontroli dokonuje kierownik apteki lub upoważniony przez niego farmaceuta co najmniej raz na kwartał, apteczki oddziałowe znajdują się w miejscach wydzielonych niedostępnych dla pacjentów narkotyki w dyżurkach lekarskich, zaś z posiadanych przez skarżącego dokumentów wynika, że K. R. tylko raz w takiej kontroli uczestniczyła. Zdaniem skarżącego organ administracyjny nie przeprowadził właściwego postępowania dowodowego, a tym samym nie dokonał prawidłowej oceny wystąpienia przesłanek choroby zawodowej. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest zdaniem skarżącego wystarczające do przyjęcia za udowodniony - dla uznania choroby zawodowej - związek przyczynowy pomiędzy zarażeniem się gruźlicą, a wykonywaną pracą. W odpowiedzi na zarzuty skargi, [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu wydanej decyzji. Podkreślił, że na podstawie zaświadczenia kierownika apteki z dnia [...] .2000 r., charakterystyki stanowiska pracy z dnia [...] .2000r. oraz formularza postępowania wyjaśniającego z dnia [...] .2001r. organ I instancji przyjął, że K. R. była narażona na kontakt z chorymi czynnie prątkującymi poprzez kontrolę apteczek oddziałowych. Fakt ten, jak również: kontakt z personelem oddziału pulmonologicznego i zakaźnego, składającym zamówienia na leki, pacjentami pomagającymi pielęgniarkom w transporcie leków oraz kontakt z receptami z oddziałów szpitalnych, w tym z oddziału pulmonologicznego i zakaźnego, potwierdził kierownik apteki również w dodatkowym postępowaniu wyjaśniającym przeprowadzonym przez organ odwoławczy w dniu [...] .2001 r. Kierownik apteki wyjaśnił także, iż apteka szpitala mieści się w jednym budynku z centralnym laboratorium szpitala, do którego dostarczany jest materiał do badania z oddziałów szpitala. Wskazano też, że K. R. była leczona w K. [...] od [...] .2000 r. do [...].2000 r. a następnie w Przychodni P/Gruźliczej i Chorób Płuc Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...]" z powodu gruźlicy płuc. Orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u niej choroby zawodowej - gruźlicy płuc w okresie rozsiewu i nacieku wydał [...] Ośrodek Medycyny Pracy, Przychodnia Chorób Zawodowych w [...] na podstawie analizy dokumentacji chorobowej i wywiadu środowiskowego (orzeczenie lekarskie z dnia [...] .2001r.). W stosunku do poszczególnych twierdzeń skargi organ II instancji oświadczył, iż: apteka szpitala znajduje się w budynku, w którym mieści się również centralne laboratorium szpitala przyjmujące materiały do badań z poszczególnych oddziałów. Odbioru leków dokonywał personel szpitala i jak podaje kierownik apteki często z pacjentami pomagającymi w transporcie leków na oddział. Z pacjentami występował również kontakt w czasie kontroli apteczek oddziałowych. Powołanie się na jedną taką kontrolę jest mało wiarygodne zważywszy, że Pani K. R. była pracownikiem apteki przez 34 lata a obowiązek przeprowadzania kontroli okresowych apteczek oddziałowych wynikał z resortowej instrukcji. Gruźlica jest chorobą zakaźną szerzącą się drogą kropelkową. Prawdopodobieństwo przejścia zakażenia w zachorowanie utrzymuje się przez całe życie. W związku z tym nie można udowodnić kiedy nastąpiło zakażenie. Ze względu na styczność z personelem szpitala oraz pacjentami i bezpośrednie przebywanie na oddziałach w czasie kontroli apteczek, nie można wykluczyć kontaktu ze źródłem zakażenia w środowisku zawodowym. K. R. przy przyjęciu do pracy w K. [...] miała wykonane badanie rentgenowskie, które nie wykazało zmian chorobowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona [...] 2001r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą. W ocenie sądu złożona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie, oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W pozycji 11 wykazu chorób zawodowych wymieniono "choroby zakaźne i inwazyjne". Jeżeli zatem u danej osoby stwierdzone zostanie tego typu schorzenie spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, stanowi ono chorobę zawodową w rozumieniu cytowanych przepisów. W niniejszej sprawie przeprowadzone u K. R. badania doprowadziły do wydania orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu u niej choroby zawodowej - gruźlicy płuc w okresie rozsiewu i nacieku, które wydał [...] Ośrodek Medycyny Pracy, Przychodnia Chorób Zawodowych w [...] (orzeczenie lekarskie z dnia [...].2001r.). Orzekające w sprawie organy administracyjne uznały to orzeczenie lekarskie za wiarygodne i wyczerpujące, opierając na nich swoje rozstrzygnięcia o istnieniu choroby zawodowej. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające (m.in. zaświadczenie kierownika apteki z dnia [...] .2000 r., charakterystyka stanowiska pracy z dnia [...] .2000r., formularz postępowania wyjaśniającego z dnia [...] .2001r., dodatkowe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ odwoławczy w dniu [...] .2001r.) wykazało, że K. R. była narażona na kontakt z chorymi czynnie prątkującymi poprzez kontrolę apteczek oddziałowych, kontakt z personelem oddziału pulmonologicznego i zakaźnego, składającym zamówienia na leki, pacjentami pomagającymi pielęgniarkom w transporcie leków oraz kontakt z receptami z oddziałów szpitalnych, w tym z oddziału pulmonologicznego i zakaźnego. Ustalono zatem, że K. R. pracowała w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe zostało przez organy administracyjne przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami art. 7 i 77 kpa. Organy administracyjne w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zebrany materiał dowodowy. Strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie składała żadnych wniosków dowodowych. Wniosków takich nie zawiera również skarga. Biorąc zatem pod uwagę treść § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz.294 z późn. zm.), z którego wynika, iż o uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy, należy stwierdzić, że ponieważ w niniejszej sprawie doszło do pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jak również, że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, prawidłowo organy Inspekcji Sanitarnej, działając na podstawie § 10 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, wydały orzeczenia o stwierdzeniu choroby zawodowej. Należy bowiem przyjąć istnienie domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy. Pogląd taki wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. I Pr. 1999/7-8/56; także wyrok z 19.07.1984r. II PRN 9/84 OSNCP 1985/4 poz.531). Mając na uwadze istnienie domniemania związku przyczynowego, w ocenie Sądu niezasadny jest zarzut wadliwego postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie jako niewystarczającego do przyjęcia za udowodniony związku przyczynowego pomiędzy zarażeniem się gruźlicą, a wykonywaną pracą. Konstrukcja domniemania związku przyczynowego oznacza, że nie musi on być udowodniony i istnieje, dopóki nie zostanie obalony. Żaden zaś z zarzutów skargi w ocenie Sądu tego domniemania nie obala. Odnosząc się natomiast o zawartych w skardze zarzutów dotyczących nieprawdziwości dokonanych przez organ ustaleń faktycznych co do możliwości kontaktów K. R. z pacjentami oraz dokonywania kontroli apteczek oddziałowych należy stwierdzić, że skarżący nie poparł ich żadnymi dowodami, ograniczając się jedynie do ogólnego stwierdzenia o nieprawdziwości tych ustalonych w postępowaniu wyjaśniającym okoliczności. Obalenie wskazanego powyżej związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie może nastąpić jedynie poprzez wykazanie, że w konkretnym wypadku schorzenie postało na skutek innych przyczyn. Tego zaś skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał. Wobec powyższego przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. W ocenie Sądu nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu skarga została oddalona, w oparciu o 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.