II SA/Kr 21/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K,. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Wojewody z dnia 24 listopada 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie zamiaru przystąpienia do wykonania altanki p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu w sprawie zamiaru przystąpienia do wykonania altanki, skarżący J.K. złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną K.K. Ich miesięczny dochód wynosi 153 zł i stanowi go pobierane przez skarżącego świadczenie pielęgnacyjne z MOPS. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 47 m² oraz działka rekreacyjna w miejscowości [...] wielkości 22 arów. Skarżący nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, jak również cennych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J.K. podniósł, iż dysponuje bardzo skromnym dochodem wypłacanym z MOPS w formie dodatku pielęgnacyjnego. Żona wnioskodawcy jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie osiąga dochodów z żadnych źródeł, w tym środków z opieki społecznej, alimentów, świadczeń z ubezpieczenia, pozostaje na utrzymaniu męża. Środki finansowe, którymi dysponują małżonkowie w całości przeznaczane są na bieżące wydatki, wśród których podstawową pozycję stanowi czynsz i energia elektryczna, zakup żywności oraz wydatki na leczenie choroby nowotworowej J.K., . Skarżący nie posiada żadnych oszczędności. Nie był w stanie przygotować się na opłatę sądową w wysokości 500 zł, ponieważ wszystkie oszczędności pochłonięte zostały na konieczne leczenie. W chwili obecnej korzysta on z pomocy rodziny, której budżety domowe są również szczupłe. Miesięczne koszty utrzymania lokalu, w tym czynsz oraz dostawa energii, wahają się w granicach do 350 zł. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że wraz z żoną utrzymują się z zasiłku pielęgnacyjnego oraz pracy dorywczej, którą w chwili obecnej, z uwagi na zły stan zdrowia skarżącego, może podejmować tylko jego żona. Zajmuje się ona dorywczo sprzątaniem lub innymi pracami gospodarczymi u znajomych. Za pracę otrzymuje niewielkie sumy pieniężne, produkty żywnościowe lub sanitarne i odzież. Prace te są sporadyczne, dlatego trudno jest określić jednoznacznie wysokość uzyskiwanych z tego źródła środków finansowych. Wahają się one w przedziale 100-150 zł tygodniowo. Obecnie przed WSA w Warszawie rozpoznawana jest sprawa o przyznanie J.K. świadczenia rentowego w drodze wyjątku. Odnosząc się do zapytania z jakich środków zamierza zrealizować zamierzenie inwestycyjne budowy altanki, skarżący podał, iż materiał niezbędny do wykonania inwestycji został zakupiony i zgromadzony w okresie wcześniejszym. Aktualnie wymagane jest wyłącznie zmontowanie gotowych już elementów na działce, praktycznie bez ponoszenia żadnych kosztów. Altanka ma być wykonana w zakresie gospodarczym, przy pracach będą pomagali członkowie rodziny i znajomi, którzy w tamtym miejscu wypoczywają korzystając z walorów regionu. Zakupienie materiałów nie wymagało znacznych nakładów finansowych, bowiem w tym rejonie drewno jest dostępne po bardzo niskich cenach. Wykorzystano również elementy z odpadów produkcyjnych stolarni i tartaków. Skarżący podał, iż koszty utrzymania rodziny przedstawiają się następująco: opłata za usługi telekomunikacyjne 60,56 zł, opłata za czynsz, w który wliczono ryczałt za wodę 142,21 zł, opłata za energię elektryczną 119,31 zł, opłata za gaz 115,41 zł. Łączna kwota wydatków stałych to 437,49 zł. Na wyżywienie wydawana jest kwota 100-150 zł miesięcznie (z uwagi na otrzymywane czasem produkty żywnościowe), a zakup środków czystości to wydatek około 30 zł miesięcznie. Wydatki na ubrania są minimalne, ponieważ skarżący zaopatruje się w nie w sklepach z odzieżą używaną, bądź korzysta z odzieży używanej darowanej przez znajomych. Małżonkowie należą do osób oszczędnych. Ograniczenia wydatkowe spowodowane są koniecznością poniesienia w pierwszym rzędzie opłat i kosztów leczenia. Skarżący, ani jego żona, nie dysponują rachunkami bankowymi. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego marki BMW typ 525, rok produkcji 1994. Pojazd posiada znikomą wartość rynkową, utrzymywany jest wyłącznie w razie zajścia potrzeby niezwłocznego wyjazdu do lekarza. Od zachorowania skarżącego praktycznie nie był użytkowany. Do pisma skarżący załączył kopie następujących dokumentów: decyzji z dnia 14 stycznia 2011 roku o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego, odcinków zasiłku pielęgnacyjnego za styczeń 2012 roku w wysokości 153 zł oraz zasiłku stałego za luty 2012 roku w wysokości 77,54 zł, odcinka płatności za usługi telekomunikacyjne w kwocie 60,56 zł, dowodu wpłaty czynszu za mieszkanie w kwocie 142,21 zł, dowodów wpłaty opłat za energię elektryczną w kwocie 119,31 zł i za gaz w wysokości 115,41 zł oraz dwóch faktur za zakup lekarstw: z dnia 11 lutego 2012 roku opiewającej na kwotę 46,41 zł oraz z dnia 13 lutego 2012 roku opiewającej na kwotę 48,52 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów zainicjowanego przez niego postępowania sądowego. Sytuacja materialna i zdrowotna J.K. jest trudna. Źródłem utrzymania skarżącego jest zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł i zasiłek stały w kwocie 77,54 zł. Małżonka skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Pracuje dorywczo uzyskując dochody rzędu 100-150 zł tygodniowo. Dodatkowo otrzymuje za pracę środki żywnościowe i sanitarne oraz odzież. Uzyskiwane środki finansowe pozostające do dyspozycji małżonków K. z trudem wystarczają na pokrycie ich podstawowych potrzeb życiowych przy wykazanej wysokości ponoszonych wydatków. Skarżący cierpi na chorobę nowotworową zagrażającą jego życiu, domowy budżet jest zatem obciążony wydatkami na zakup koniecznych lekarstw i medykamentów. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności, należy stwierdzić, iż skarżący nie posiada możliwości poczynienia oszczędności na pokrycie kosztów sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i małżonki. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).