II SA/Kr 2106/00

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 listopada 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja ( spr.) AWSA Mariusz Kotulski Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2004r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2000r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą, ją decyzję organu I instancji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. , decyzją z dnia 1.06. 2000 r. Nr: [....] , na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24.10. 1974 r. prawo budowlane /Dz. .U. Nr 38, poz 229/ w zw. z art. 103 ust. 2 i na podstawie art. 80 ust. 2 pkt. 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7.07. 1994 r. prawo budowlane,- nakazał B.C. dokonanie przymusowej rozbiórki [....] murowanego usytuowanego pomiędzy budynkiem obory, a budynkiem wiaty wzdłuż granicy zachodniej działki w D. [....] gm. M. , składającego się ze ścian murowanych z pustaków na podmurówce betonowej oraz płyty betonowej wylanej na gruncie stanowiącej dno, z tym, że rozbiórka nie dotyczy podmurówki ścian [....] usytuowanej wzdłuż granicy zachodniej dziki. W uzasadnieniu decyzji podano, że przedmiotowy [....] został wybudowany w latach 40- tych XX w i do chwili obecnej obiekt ten posiada niezmienione gabaryty zewnętrzne ( za wyjątkiem wysokości poszczególnych ścian). G. od początku nie posiadał dna, tylko ściany betonowe wylewane. W 1995 r B.C. wypełniając decyzje Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w K. , Nr; [....] , z dnia 19.06. 1995 r. wykonał remont [....] polegający na wybetonowaniu dna i wylepikowaniu go lepikiem na gorąco oraz podwyższeniu ścianek [....] poprzez nadmurowanie pustakami na wysokość istniejącą aktualnie. Zamiaru wykonania tych robót nie zgłaszał do Urzędu Gminy w M. ani nie posiadała na ich wykonanie pozwolenia na budowę. Z poczynionych zaś ustaleń wynika , że na działce sąsiedniej w D. [....] składowano do 1976 r obornik bezpośrednio na gruncie bez wykonania ścianek i bez dna . Miejsce składowania znajdowało się tuż za podmurówka ściany [....] skarżącego B.C. usytuowaną w granicy działki. W tej sytuacji należało przyjąć, że przedmiotowy [....] nigdy nie przylegał do tego samego rodzaju obiektu. Ponieważ obiekt został zbudowany z uchybieniem przepisów obowiązujących w czasie jego budowy tj. art. 315 ust. 1 i 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16.02.1928 r o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli /Dz. U. R.P. Nr 34 poz. 216 z 17 04 1939 r/, a ponadto nie spełnia wymogu przewidzianego przepisem par. 23 ust. 4 rozp. Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3.07. 1980 r w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki /Dz. U. Nr 17 póz. 62/ i obecnie obowiązujących przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej j i Budownictwa z dnia 14.12.1994 r ./Dz. .U. Nr 10, póz. 467 w sprawie warunków technicznych jakim ,powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie, należało nakazać jego rozbiórkę na podstawie art. 37 prawa budowlanego z 1974 r. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł B.C. Nie precyzując bliżej żądania wniósł o "pozostawienie [....] w stanie, w jakim się on znajduje obecnie." Odwołujący się podniósł, że przedmiotowy [....] został urządzony przez jego ojca W.C. w 1920 r. W momencie budowy [....] posiadał dno o podłożu glinianym, które w ówczesnych latach stanowiło dno nieprzepuszczalne do gleby i nie było zagrożeniem dla środowiska. Nie było wówczas wymogu betonowania czy lepikowania [....] , jak to podaje w uzasadnieniu decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, Ponadto [....] posiadał ściany już przed remontem.. Przeprowadzony remont polegał tylko na podwyższeniu 2 ścian z bloczka betonowego na zaprawie cementowej, a jego zakres wynikała z obowiązku nałożonego decyzją Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 19.-6.1995 r., Nr: [....]. Remont ten został zaakceptowany przez władzę budowlaną, która odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie remontu [....]. Dopiero po upływie 5 lat od odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją. W ciągu tych pięciu lat nie wykonywał on żadnych prac budowlanych przy [....] więc nie zgadza się ustaleniem jakoby [....] został wzniesiony, jako samowola budowlana. Podniósł też, ze cała sprawa jest szykaną ze strony sąsiada, który spowodował, że w ciągu ostatnich 5 lat było 30 kontroli sprawdzających stan jego zabudowań i [....] . [....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. , decyzją z dnia 20.07. 2000 r. Nr: [....] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając w pełni stanowisko organu I Instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro obiekt ten został postawiony samowolnie mają do niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24.10. 1974 r. prawo budowlane, a w szczególności art. 37 . Wynik przeprowadzonego postępowania pozwala na przyjęcie, że [....] został wykonany niezgodnie zarówno z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jak również nie spełnia on wymogów regulujących usytuowanie [....] względem granicy działki przez pozostałe przepisy techniczno - budowlane mające zastosowanie w sprawie / w tym obowiązujące obecne/ Natomiast wykonanie obowiązku nałożonego na odwołującego się decyzją Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w K. , nie zwalniało go Jako zobowiązanego od dopełnienia wynikających z prawa budowlanego formalności przed przystąpieniem do wykonywania koniecznych robót. We wniesionej od tej decyzji skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący B.C. powtórzył zarzuty podniesione już w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W szczególności okoliczność, że obornik był wybudowany w 1920 r przez jego ojca i był prawidłowo uszczelniony gdyż podłoże było gliniaste, nieprzepuszczalne, a ściany betonowe szczelne. Wybetonowanie dna i podniesienie dwóch ścian w 1995 r. wynikało z obowiązku nałożonego na niego decyzją władzy Sanitarnej, która bez żadnych zastrzeżeń przyjęła wykonane roboty, jako zgodne z zaleceniami . Władza budowlana dokonując na miejscu kontroli zaakceptowała wykonanie i sposób wykonania decyzji P.T. I. S. Nie ma więc żadnego zagrożenia dla środowiska. Skarżący uważa , ż e brak było podstaw faktycznych i prawnych do wydania nakazu rozbiórki, bo nie było w jego działaniu samowoli budowlanej, a władza budowlana zaakceptowała wykonane prace odmawiając wszczęcia postępowania w tej sprawie . Na koniec skarżący podnosi, że szczupłość miejsca w jego obejściu gospodarskim nie daje możliwości innego zagospodarowania działki i przeniesienia [....] w inne miejsce. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy stwierdził iż brak jest w sprawie jakichkolwiek okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ewentualną zmianę stanowiska organu II instancji, zajętego w zaskarżonej decyzji Sąd rozpoznając skargę zważył, co następuje : Stosownie do przepisu art. 97 par l ust. z dnia 30.08.202 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym zatem do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie . Zgodnie z treścią art. 134 p.p. s.a Sąd nie jest związany granicami skargi i zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie Skargę należy uznać za uzasadnioną. Stosownie do art. 7 k.p.a. organ administracji powinien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, aby móc następnie zastosować właściwe przepisy prawa materialnego. Tymczasem brak jest w sprawie istotnych ustaleń mających zasadnicze znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Nie zostało w sposób stanowczy ustalone kiedy przedmiotowy [....] został urządzony, a ma to istotne znaczenie dla oceny zgodności jego stanu technicznego z przepisami obowiązującymi w okresie budowy stosownie do treści 37 prawa budowlanego z 1974 r, Rozrzut czasowy, co do daty urządzenia [....] obejmuje okres 42 lat; od 1920 r. - 1962 r, a w tym czasie następowały zmiany stanu prawnego. Dla właściwego rozstrzygnięcia w sprawie trzeba skonfrontować sposób wykonania [....] z obowiązującymi w czasie jego budowy przepisami. Dopiero w razie ustalenia braku takiej zgodności i zaistnienia przesłanek przewidzianych art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 prawa budowlanego z 1974 r. będzie można dokonać prawidłowo rozstrzygnięcia. Do protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu [....] . 09. 1999 r. skarżący podał, że jak mu wiadomo z rodzinnych przekazów [....] ten już istniał, w tym samym miejscu w latach czterdziestych. (XX w), a w odwołaniu od decyzji organu I instancji i w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego powtórzył, że to jego ojciec w 1920 r. urządził [....] w tym miejscu, w którym obecnie on się znajduje. Dnem [....] było naturalne, nieprzepuszczalne podłoże z gliny, a ściany betonowe. W tym stanie [....] zachował się do 1995 r., kiedy to na skutek decyzji Terenowego Państwowego Inspektora Sanitarnego , skarżący wybetonował i wylepikował dno w istniejącym gnojowniku i podwyższył jego dwie ściany. Z załącznika nr [....] do protokołu oględzin dokonanych w dniu [....] .08.1999 r. przez inspektorów WINB, wynika inna data urządzenia przedmiotowego [....] , Mianowicie S.G. właściciel sąsiedniej działki podał, że [....] został wykonany przez ojca skarżącego dokładnie w 1962 r. (Załącznik ten jest nie podpisany przez strony). Bez dokonania właściwych ustaleń w tym zakresie przyjęto, że [....] został urządzony pod rządami obowiązujących wówczas przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16. 02. 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli /Dz. U. R.P. Nr 34 póz. 216 z 17.04. 1939 r/., niezgodnie z jego wymogami w zakresie szczelności i usytuowania w granicy, z naruszeniem art. 315 tego rozporządzenia. Organ dokonał też powierzchownej analizy zgodności rozpatrywanego obiektu z wymogami obecnie obowiązujących przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14.12. 1994 r. /Dz. U. Nr 10 póz. 467 Zgodnie z par 36 ust. 2 pkt 2 tego rozporządzenia odległość gnojowika na nie skanalizowanych terenach zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej od granicy działki sąsiedniej powinna wynosić 2,0 m.,, co w przedmiotowej sprawie nie jest zachowane. Skoro [....] został wykonany niezgodnie zarówno z przepisami obowiązującymi w czasie budowy, jak również nie spełnia wymogów przepisów mających zastosowanie obecnie, a powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych terenu działki sąsiedniej, którego nie można wyeliminować poprzez przeróbki obiektu, to nakaz rozbiórki jest konieczny . Takie wnioski pozostają w sprzeczności ze stanem faktycznym i prawnym, a są wynikiem nieprawidłowego zastosowania powołanych wyżej przepisów rozrządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o prawie budowlanym i zabudowie osiedli/Dz.U. z dnia 3.03. 1928 r./ , prawa budowlanego z 1974 r., rozp. Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dn. 14.12. 1994 r. /Dz. U. Nr 10 póz. 467 Przede wszystkim trzeba stwierdzić , ż e organy rozstrzygające w sprawie nie przeprowadziły z naruszeniem art. 75 i 77 par l k.p.a. dowodu na okoliczność prawidłowości sposobu wykonania [....] w świetle powołanego przepisu rozporządzenia RP. Nie ustosunkowały się do twierdzeń skarżącego, że dno było na podłożu z gliny, naturalnie nieprzepuszczalne, i że w tamtym czasie (budowy) nie betonowano dna [....] i nie lepikowano; a uszczelniano je gliną. Glina jest naturalnym materiałem stosowanym w dawnych technikach budowlanych i obecnie w budownictwie tam gdzie potrzebne są naturalne materiały zapewniające nieprzepuszczalność. W zarządzeniu Nr [....] Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29. 06 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego w par. 53 ust. l pkt l, glina jest wymieniona jako materiał nieprzepuszczalny , który powinien być użyty do uszczelnienia studni, (określono warstwę grubości 15 cm.) Należało zatem rozważyć w świetle wiedzy o materiałach budowlanych i stosownych technikach budowy czy [....] tak urządzony (gliniane dno, betonowe ściany) spełniał warunek szczelności i czy w taki sposób urządzano wówczas gnojowiki. W razie wątpliwości należało zasięgnąć opinii biegłego na okoliczność sposobu i technik stosowanych w tym czasie dla zapewnienia spełnienia warunku szczelności [....].. Należało też zauważyć że art. 315 analizowanego przez organy administracji rozp. PR. przewiduje możliwość usytuowania [....] bezpośrednio przy granicy- w dosłownym brzmieniu : "Dopuszcza się urządzenie na sąsiednich działkach bezpośrednio przy wspólnej granicy tych działek dołów ustępowych, położonych obok siebie. Spód i ściany tych dołów i [....] powinny być wykonane nieprzepuszczalnie dla cieczy i izolowane od ścian budynków" Podobnie zresztą brzmi powołany przez organy obowiązujący w czasie wydawania decyzji przepis rozp. Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dn. 14.12. 1994 r. /Dz. U. 10.poz. 46 z dn. 8.02. 1995 r. / w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis par. 36 ust. 5 tego rozporządzenia dopuszcza usytuowanie gnojownika w granicy, gdy będzie przylegać do tego samego rodzaju urządzenia na działce sąsiedniej. Trzeba stwierdzić, że S.G. - właściciel sąsiedniej działki, w czasie kontroli przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 30. 09. 1999 r. przyznał do protokołu, że w czasie gdy działkę użytkował jego ojciec "gnojowniki były zbliźniaczone" Na działce sąsiedniej znajdował się bliźniaczy [....] przy granicy, w której znajdował się [....]. Dopiero po wybudowaniu nowego domu po 1976 r. [....] na działce sąsiedniej (S.G.) został przeniesiony na drugą stronę jego działki i tam urządzony. W tej sytuacji sprawa wymaga należytego, gruntownego wyjaśnienia, gdyż wnioski wyprowadzone obecnie z pominięciem powyższych istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności i przywołanych przepisów prawa są przedwczesne i nieuprawnione. Skoro w granicy znajdował się bliźniaczy [....], to dopuszczalnym było w świetle przytoczonego wyżej przepisu art. 315 rozp. PR. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli, urządzenie przedmiotowego [....] bezpośrednio przy wspólnej granicy. Nie można też założyć, że przedmiotowy [....] nie spełniał od początku wymogu szczelności bez dokonania przez biegłego rzeczowej oceny sposobu jego wykonania /gliniane dno i ściany betonowe/ zwłaszcza wobec konsekwentnych twierdzeń skarżącego, że był on wykonany z zgodnie z ówczesną sztuką i że wymóg szczelności od początku był zachowany. Należy też zauważyć, że została wydana już po likwidacji "bliźniaczego ,, [....]" decyzja Państwowego Terenowego Inspektora S. , w dniu 19. 06. 1995 r. znak: [....] w trybie art. 61 , 66 prawa budowlanego z 1994 r. o dużym stopniu ogólności, z terminem do natychmiastowego wykonania, a z pouczenia nie wynika by skarżący przed jej natychmiastowym wykonaniem miał uzyskiwać jeszcze pozwolenie innego organu na dokonanie czynności. Stosownie do treści art. 9 k. p. a. obowiązek informowania strony spoczywa na organie administracyjnym. Z protokołu zaś kontroli sprawdzającej przeprowadzonej przez Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w K. w dniu 19.07. 1995 r. wynika, że skarżący wykonał nałożony nań obowiązek w sposób nie budzący zastrzeżeń władzy sanitarnej. Nie można zatem w świetle powyższych faktów utrzymywać, że [....] pogarsza środowisko, skoro władza sanitarna w protokole pokontrolnym nie stwierdziła zagrożenia albo pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i nie nałożyła na skarżącego żadnych dalszych obowiązków . Nadbudowana wówczas w granicy ściana [....] stanowi jednocześnie ogrodzenie i miała by pozostać po wyburzeniu, (por. osnowę decyzji PINB) W końcu, co również trzeba mieć na uwadze, sprawę [....] po wykonaniu przez skarżącego decyzji P.T.I.S., badał już Nadzór Budowlany , co wynika z treści pisma z dnia [....] . 09. 1995 r. znak: [....] , skierowanego do S.G. . W piśmie tym Nadzór Budowlany wyjaśnił, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie remontowanego [....] gdyż " wynikał z obowiązku nałożonego na pana C. decyzją Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w K. ", a który po przeprowadzeniu kontroli sprawdzającej uznał zalecenie decyzji jako wykonane. Biorąc pod uwagę powyższe , wobec naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7, 9, 75 i 77k.p.a. Sąd uwzględniając skargę orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 par l pkt l lit. "c" .