II SA/Kr 212/16

Straszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016r na posiedzeniu niejawnym wniosku M. U. o ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi B. K. i M. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 grudnia 2015r. Nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania p o s t a n a w i a oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W dniu 21 października 2016r. skarżąca złożyła wniosek o ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na postanowienie SKO z dnia 8 grudnia 2016r. wydane w przedmiocie niedopuszczalności odwołania. Skarżąca domaga się ustanowienia radcy prawnego z urzędu z uwagi na skomplikowaną materię sprawy. Dodaje, iż ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika przekracza jej możliwości finansowe. Zdaniem orzekającego wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z małoletnią córką. Źródłem utrzymania rodziny skarżącej jest wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł. Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada ona współwłasność domu w budowie na wsi 120 m2 i wartości ok. [...] zł, mieszkanie własnościowe o pow. 68 m2 i wartości [...] zł, współwłasność w nieruchomości rolnej o pow. 0,06 ha, współwłasność w nieruchomości budowanej o pow. 0,088 ha, oszczędności w wysokości [...] zł, samochód osobowy z 2008r i wartości [...] zł. Jako miesięczne zobowiązania skarżąca podaje koszty utrzymania domu na łączną kwotę 1000 zł oraz koszty leczenia [...] zł. Jednocześnie skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów poświadczających jej wydatki na leczenie czy też utrzymanie. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów na pokrycie kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącej radcy prawnego z urzędu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. Skarżąca otrzymuje stałe wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę rzędu [...] zł, posiada także majątek, który w przypadku, gdy jego właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych może posłużyć jako ew. zabezpieczenie kredytu czy pożyczki. Majątek ten nie służy tylko i wyłącznie zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Ma ona bowiem dom na wsi, cenne mieszkanie w K., nieruchomości rolne oraz budowlane, samochód, a nade wszystko [...] zł oszczędności, które niewątpliwie pozwolą skarżącej ponieść ew. koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do takich osób nie należy. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).