II SA/Kr 212/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016r na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi B. K. oraz M. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 grudnia 2015r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania p o s t a n a w i a oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W dniu 9 grudnia 2016r. skarżąca B.K. złożyła wniosek o ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na postanowienie SKO z dnia 8 grudnia 2015r. wydaną w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Skarżąca domaga się ustanowienia radcy prawnego z urzędu z uwagi na fakt, iż jak wskazuje sprawa jest bardzo skomplikowana i musi być prowadzona przez profesjonalnego prawnika, a ustanowienie go przekracza jej możliwości finansowe. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Źródłem utrzymania rodziny skarżącej są emerytury wnioskodawczyni w kwocie [...] zł, dochodu z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł oraz emerytury matki w wysokości [...] zł. Łącznie zatem dochody 2 osobowej rodziny wynoszą 8 861 zł. Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada ona współwłasność domu w budowie na wsi 120 m2 i wartości ok. [...] zł, mieszkanie w K. o pow. 72 m2 i wartości [...] zł, współwłasność w nieruchomości rolnej o pow. 0,06 ha, działki o pow. 0,04 ha wykorzystywanych jako łąki, a także współwłasność w nieruchomości budowlanej o pow. 0,08 ha. dom o pow. 100 m2 oraz działkę o pow. 1,11 ha. Skarżąca nie wykazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości. Wykazuje natomiast fakt posiadania [...] zł oszczędności, akcje [...] SA o wartości [...] zł, samochód osobowy o wartości ok. [...] zł z 2005r. Matka wnioskodawczyni posiada natomiast współudział w mieszkaniu własnościowym w K. o wartości ok. [...] zł. Wnioskodawczyni wskazuje na koszty leczenia ok. [...] zł na dwie osoby, koszty utrzymania mieszkania ok. [...] zł. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów na pokrycie kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącej radcy prawnego z urzędu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. Z akt sprawy wynika, iż Skarżąca oraz jej matka otrzymują stałe dochody z emerytur oraz działalności gospodarczej w łącznej kwocie 8 861 zł, posiadają także majątek (dom na wsi, mieszkanie w K. o pow. 72 m2 oraz współudział w drugim mieszkaniu, nieruchomości rolne i budowlane), który w przypadku, gdy jego właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych może posłużyć jako ew. zabezpieczenie kredytu czy pożyczki czy też przynosić pożytki. Wnioskodawczyni posiada także znaczne oszczędności w wysokości [...] zł oraz akcje [...] SA. Oszczędności te znacznie przewyższają ewentualne koszty ustanowienia pełnomocnika. Strona posiada także samochód. Skarżąca nie przedstawiła także żadnych dokumentów potwierdzających koszty utrzymania czy inne ewentualne, nadzwyczajne koszty obciążające codzienny budżet domowy jak np. nadzwyczajne koszty leczenia, spłata kredytów bankowych itp. Skarżąca nie ma też innych osób, nie osiągających własnego dochodu na utrzymaniu. Podnoszone koszty utrzymania i leczenia miesięcznie zamykają się kwotą ok.1700 zł co w korelacji do dochodów miesięcznych 8861 zł pozwala na oszczędności i zabezpieczenie środków również na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niej pełnomocnika z wyboru, należy uznać za nieadekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270).