II SA/Kr 212/16

Kraków, dnia 9 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. U. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 8 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 212/16 w sprawie ze skargi B. K. i M. U. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 8 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Krakowie postanowieniem z dnia 8 grudnia 2016 r. oddalił wniosek M. U. o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu wydanego postanowienia referendarz sądowy wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z małoletnią córką. Źródłem utrzymania rodziny skarżącej jest wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w wysokości 2700 zł. Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada ona współwłasność domu w budowie na wsi 120 m2 o wartości ok. 100 000 zł, mieszkanie własnościowe w [...] o pow. 68 m2 o wartości 560 000 zł, współwłasność w nieruchomości rolnej o pow. 0,06 ha, współwłasność w nieruchomości budowlanej o pow. 0,088 ha, oszczędności w wysokości 250 000 zł, samochód osobowy z 2008r o wartości 10 000 zł. Jako miesięczne zobowiązania skarżąca podała koszty utrzymania domu na łączną kwotę 1000 zł oraz koszty leczenia 200 zł. Jednocześnie skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów poświadczających jej wydatki na leczenie czy też utrzymanie. W opinii referendarza sądowego M. U. nie wykazała, aby nie mogła ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku dla jej budżetu domowego. Referendarz podniósł, że regulacje ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Skarżąca otrzymuje stałe wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę rzędu 2700,00 zł, posiada także majątek, który w przypadku, gdy jego właścicielowi brakuje bieżących środków finansowych może posłużyć jako ewentualne zabezpieczenie kredytu czy pożyczki. Majątek ten nie służy tylko i wyłącznie zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Ma ona bowiem dom na wsi, cenne mieszkanie w [...] , nieruchomości rolne oraz budowlane, samochód, a nade wszystko 250 000 zł oszczędności, które niewątpliwie pozwolą skarżącej ponieść koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Od tego postanowienia sprzeciw wniosła M. U. Nie podniosła w nim żadnych argumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.), sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sprzeciw wniesiony w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.).Wyjątek od powyższej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać należy, że prawo pomocy wywodzi swoją genezę z tzw. prawa ubogich, określanego też prawem ubóstwa lub nawet prawem o wspieraniu ubogich. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Burzy bowiem konstytucyjny obowiązek wynikający z art. 84 Konstytucji RP świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych na zasadzie równości i powszechności. Koszty procesu przerzucane są bowiem na innych i z tego tytułu instytucja prawa pomocy winna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a. (vide: postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013r., sygn. akt I FZ 385/13). Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo podkreślenia wymaga fakt, że zgodnie z art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny skarżącej jest wynagrodzenie w wysokości 2700 zł. Oprócz tego skarżąca oświadczyła, że posiada współwłasność domu w budowie na wsi 120 m2 o wartości ok. 100 000 zł, mieszkanie własnościowe w [...] o pow. 68 m2 o wartości 560 000 zł, współwłasność w nieruchomości rolnej o pow. 0,06 ha, współwłasność w nieruchomości budowlanej o pow. 0,088 ha, oszczędności w wysokości 250 000 zł, samochód osobowy z 2008r o wartości 10 000 zł. Z kolei wskazane przez nią średnie miesięczne wydatki zamykają się w kwocie 1200 zł. Uwzględniając ten dane stwierdzić należy, że skarżąca nie kwalifikuje się do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pozostała kwota w wysokości 1500 zł powinna wystarczyć jej na poniesienie kosztów związanych z udziałem profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że posiada ona oszczędności, które była w stanie wygospodarować, w kwocie 250 000 zł, co wynika bezpośrednio z jej oświadczenia zawartego na druku urzędowego formularza PPF. Podkreślić należy, że skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Po uwzględnieniu sytuacji majątkowej skarżącej, biorąc pod uwagę fakt, iż była ona w stanie wygospodarować oszczędności zdaniem Sądu skarżąca jest w stanie w świetle powyższych danych ponieść koszty prowadzonych spraw. Z uwagi na powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowił jak na wstępie.