II SA/Kr 2133/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie NSA Piotr Lechowski (spr.) AWSA Dorota Dąbek Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2005 r sprawy ze skargi Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 15 lipca 2002 r Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję II. orzeka, że uchylona decyzja nie może być wykonana Uzasadnienie. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 15 lipca 2002 r., Nr [...]., wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz w związku z art. 5 punkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i §10 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1993r. w sprawie chorób zawodowych, po rozpatrzeniu odwołania Biura Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddziału, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].2002r., Nr [...]. stwierdzającą u H. G. chorobę zawodową boreliozę, wymienioną w poz. 11 wykazu chorób zawodowych. W rozpatrywanej sprawie ustalono następujący stan faktyczny: H.G. pracował w Biurze Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej, Oddział w [...] w okresie od [...].1995 r. na stanowisku taksatora. Pracodawca potwierdził w charakterystyce stanowiska pracy z dnia [...]. 2002 roku, że w okresie od [...] do [...] wykonywał czynności terenowe polegające na pobieraniu próbek gleb leśnych. W pozostałych miesiącach dokonywał ostatecznych analiz gleb w siedzibie biura. Na początku [...] 2001 r. u H. G. wystąpił rumień powiększający się na prawej goleni, następnie zaburzenia rytmu serca, bóle mięśniowo stawowe. Z wywiadu o chorobie zakaźnej przeprowadzonego z H. G. wynika, że był on wielokrotnie ukąszony przez kleszcze podczas prac wykonywanych w lesie. Badania serologiczne przeprowadzone w dniu [...] 2001 r. wykazały dodatnie miano przeciwciał w klasie IgM, co świadczy o świeżo przebytym zakażeniu boreliozy. Chorobę zawodową u H. G.rozpoznał Oddział Kliniczny Kliniki Chorób Zakaźnych Szpitala Uniwersyteckiego tj. jednostka służby zdrowia właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych w myśl § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 .11. 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Po przeprowadzonych badaniach w dniu [...] 2002 r. wydano orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu u pacjenta choroby zawodowej - rumienia wędrującego wywołanego przez borrelie burgdorferi. W uzasadnieniu orzeczenia podano, że pacjent zgłosił się we [...] 2001 r. z objawami rumienia wędrującego na podudziu prawym - przeleczony antybiotykami przez 21 dni. W wywiadzie liczne ukąszenia przez kleszcze - pracownik leśny. Badania serologiczne w kierunku boreliozy wykazały IgG - ujemne, IgM - dodatnie. Zakażenie ma związek z wykonywaną pracą - narażenie zawodowe. Rozpoznana choroba jest wymieniona w poz. 11 wykazu chorób zawodowych. Biorąc pod uwagę pracę wykonywaną przez H. G. na terenach leśnych w czasie zatrudnienia w Biurze Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej oraz fakt wielokrotnego ukąszenia przez kleszcze w czasie pracy, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał związek przyczynowy pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a wykonywaną pracą i utrzymał decyzję organu I instancji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w [...] zarzuca, wydanej decyzji naruszenie przepisów art. 7 i 77 Kpa oraz § 1 ust 2 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych. W szczególności uważa, że przeprowadzone przez organy Inspekcji Sanitarnej postępowanie epidemiologiczne błędnie wywodzi, że skoro pracownik wykonuje pracę w lesie, to do ukąszenia przez kleszcze i zarażenia boreliozą doszło w trakcie czynności służbowych. Tymczasem pracownik mógł również przebywać w lesie w celach rekreacyjnych i w tym czasie mogło dojść do infekcji. Zarzuca więc, że w przeprowadzonym postępowaniu nie wykazano sposób bezsporny, że do zakażenia doszło w trakcie wykonywania czynności służbowych, zwłaszcza że pracownik nigdy wcześniej nie informował pracodawcy o ukąszeniach przez kleszcze. Do skargi dołączono również wynik badania serologicznego Nr [...] wykonanego w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w [...] 2002 roku, z którego wynika negatywny wynik testu IgG i IgM. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny, wnosząc o jej oddalenie podniósł, że zgodnie z przepisem § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób stanowiącym załącznik rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. O uznaniu schorzenia za chorobę zawodową decydują zatem dwa czynniki: - zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych, - ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych a praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (wyrok SN z 19.07.1984 r. II PRN 9 I 84 OSNCP 1985 14 poz. 53). W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że H.G. wykonywał prace polegające na pobieraniu prób gleb w lesie w warunkach narażających na ukąszenie przez kleszcze. Rozpoznana u niego choroba - borelioza, jest chorobą zakaźną, przenoszoną przez kleszcze. W tej sytuacji spełnione zostały przesłanki wynikające z przepisów §§ 1, 7 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Okoliczność związana z możliwością ukąszenia przez kleszcza podczas przebywania w lesie podczas prywatnej wizyty jest pozbawiona znaczenia prawnego w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u pracownika, który wykonywał czynności służbowe w warunkach narażenia na powstanie takiej choroby. Odnosząc się do zarzutów skargi odnośnie przedłożonego przy skardze wyniku badania serologicznego Nr [...] wykonanego w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej, Wojewódzki Inspektor Sanitarny podkreśla, że pochodzi on z [...] 2002 roku a zachorowanie wystąpiło u H. G. w [...] 2001 roku i wówczas wyniki badań były dodatnie (dodatnie miano przeciwciał w klasie IgM). IgM przy odpowiednio wczesnym leczeniu w ciągu 2- 3 miesięcy po leczeniu powinny zaniknąć. Natomiast dodatnie miano przeciwciał w klasie IgG może się w ogóle nie wytworzyć (jak miało miejsce w omawianym przypadku). W piśmie procesowym z dnia [...] 2005r. pełnomocnik skarżącego wniósł o zawiadomienie o toczącym się postępowaniu ZUS Oddział [...], albowiem to postępowanie dotyczy interesu prawnego tego podmiotu, gdyż w razie uznania choroby zawodowej będzie on zobligowany do wypłaty świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2002r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą. W ocenie sądu zaskarżona decyzja narusza prawo. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.) "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. W niniejszej sprawie organ II instancji orzekając w dniu 15 lipca 2002r. o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji rozpoznającej chorobę zawodową, oparł się na tym samym co organ I instancji orzeczeniu lekarskim jednostki służby zdrowia właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych tj. orzeczeniu Oddziału Klinicznego Kliniki Chorób Zakaźnych Szpitala Uniwersyteckiego z dnia [...].2002r. rozpoznającym chorobę zawodową Tymczasem z przedłożonego przy skardze wyniku badania przeprowadzonego przez Stację Sanitarni-Epidemiologiczną z [...] 2002r. wynika, że w tym czasie wyniki wskazywały na brak przekroczenia norm IgG i IgM. Dwuinstancyjność postępowania administracyjnego polega na prawie strony domagania się dwukrotnego przeprowadzenia postępowania administracyjnego w danej sprawie administracyjnej, z uwzględnieniem aktualnego stanu faktycznego i prawnego. Tymczasem w niniejszej sprawie organ II instancji, opierając swe rozstrzygnięcie na wcześniejszych wynikach badań, nie ustalił należycie stanu faktycznego aktualnego na chwilę wydawania przez niego decyzji. Należy zatem uznać, że zaskarżona decyzja wydana została bez należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego, a więc z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, że orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833). Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Organ orzekający ma zatem obowiązek przeprowadzenia dowodu z takiej opinii i dokonania jej oceny w granicach wskazanych w art. 80 kpa. W niniejszej sprawie organ administracyjny tego obowiązku nie wykonał w sposób należyty. Jak wskazano powyżej, w chwili wydawania zaskarżonej decyzji organ administracyjny II instancji uwzględnił nieistniejący już stan faktyczny. Należy zatem stwierdzić, że zaskarżona decyzja zapadła bez należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art. 7 i art. 77 §1 kpa. Braku tego nie mogą sanować wyjaśnienia zawarte dopiero w odpowiedzi na skargę, w której odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie przedłożonego przy skardze wyniku badania serologicznego podkreślono, że pochodzi on z [...] 2002 roku a zachorowanie wystąpiło u H. G. w [...] 2001 roku i wówczas wyniki badań były dodatnie (dodatnie miano przeciwciał w klasie IgM) oraz że IgM przy odpowiednio wczesnym leczeniu w ciągu 2- 3 miesięcy po leczeniu powinny zaniknąć. Organ administracyjny wydający zaskarżoną decyzję winien był ustalić, czy w chwili wydawania decyzji istnieją symptomy choroby, a jeżeli nie, to czy oznacza to, że nie występuje schorzenie zawodowe, czy też jest ono jedynie w stanie remisji. Winien był zatem ustalić stan faktyczny na chwilę wydawania decyzji i ocenić, jakie znaczenie należy przypisać ujemnym wynikom badań, a więc czy oznaczają one brak choroby, czy tylko chwilowe jej zaleczenie. W razie zaś wątpliwości co do wiarygodności wyników badań na które powołuje się skarżący, winien powołać nowych biegłych. Zastrzeżenie budzi zatem zbyt lakoniczne uzasadnienie decyzji organu II instancji, które nie spełnia wymogów art. 107 §3 kpa. Wada ta nie może być sanowana przez stosunkowo szczegółowe uzasadnienie zawarte dopiero w odpowiedzi na skargę. Wadą przeprowadzonego w niniejszej sprawie postępowania jest również naruszenie przez organ obowiązku pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 5 kwietnia 2001r., II SA 1095/00, LEX nr 53441 oraz wyrok NSA z 17 lipca 2003r., SA/Bd 1271/03, ONSA 2004/2/83) brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ naruszył obowiązek ustalony w art. 10 §1 kpa. Przeprowadzone zatem w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Stwierdzone przez Sąd uchybienia proceduralne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c tej ustawy, stanowią podstawę do uchylenia decyzji obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny winien w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie, szczegółowo uzasadnione, nie będzie obarczone wadami prawnymi. Orzeczenie, że uchylona przez sąd decyzja nie może być wykonywana zapadło na podstawie 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd odmówił wnioskowi pełnomocnika skarżącego o zawiadomienie o toczącym się postępowaniu ZUS Oddział [...] Z treści art. 33 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika bowiem, że osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania a która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, może zgłosić swój udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym. To zatem od inicjatywy takiej osoby i następnie zgody sądu zależeć będzie możliwość uczestnictwa takiej osoby w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżący mógł sam zawiadomić ZUS o toczącym się postępowaniu w celu umożliwienia mu rozważenia zasadności zgłoszenia w nim swego udziału w charakterze uczestnika. Skarżący nie może natomiast obciążać Sądu obowiązkiem szukania ewentualnych uczestników postępowania, to bowiem od inicjatywy tych osób zależy ich ewentualny udział w postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.