II SA/Kr 2134/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie: AWSA Dorota Dąbek (spr) NSA Wiesław Kisiel Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2005 r sprawy ze skargi J.T. , P. T. i A. S. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 3 lipca 2002 r , Nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia protokołów kontroli I uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji , II zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej J.T. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Uzasadnienie. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2002r., nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [..].2002r. nr [...] w sprawie odmowy J. i P.T. udostępnienia protokołów z kontroli sanitarnych przeprowadzanych w firmie "B" M.T. [...], wyników analizy wody ze studni zasilającej zakład, a także wydanych zaleceń pokontrolnych. W podstawie prawnej tego postanowienia wskazano art. 144 i art. 138 §1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu zaś stwierdzono, że w niniejszej sprawie wnioskodawcy czyli J. i P.T. nie są stroną w rozumieniu art. 28 kpa. W żądaniu wydania dokumentów dotyczących zakładu Firmy Biegun nie wykazali interesu prawnego. Ustalono, że J. T. w dniu [...] 2001r. wystąpiła z wnioskiem o udostępnienie jej kopii 2 protokołów spisanych w dniu [...] 2001r. oraz wyników analizy wody ze studni zasilającej warsztat ślusarski pobranej w dniu [...] 2001r. Notatki służbowe z wizji lokalnych przeprowadzonych na działce wnioskodawców w dniach [...] 2001 i [...] 2001 zostały im przekazane przy piśmie z dnia [...] 2001r.. Natomiast protokół z kontroli przeprowadzonej w firmie "B" w dniu [...] 2001r. oraz wyniki analizy wody pobranej ze studni zakładowej w dniu [...] 2001r. dotyczą postępowania prowadzonego w ramach nadzoru sanitarnego w tej firmie w celu wyjaśnienia możliwości oddziaływania jej na otoczenie. W tym postępowaniu J. i P. T. nie są stroną i nie brali w nim udziału w charakterze strony. W związku z tym nie byli legitymowani do wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie w/w dokumentów. W uzasadnieniu dodano także, że o stopniu oddziaływania Firmy "B" na otoczenie J. i P. T. byli wielokrotnie informowani. W skierowanej do sądu administracyjnego skardze na powyższe postanowienie J. i P. T. oraz A. S.podnieśli, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że po skierowaniu przez nich do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego pisma z dnia [...] 2002r. w sprawie kontroli Firmy "B", zostali oni potraktowaniu jako strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Świadczą o tym kolejne pisma kierowane do nich, a w szczególności pismo z dnia [...] 2001r. zawiadamiające ich i wizji lokalnej "w spornym zakładzie i terenie przyległym w [...] i prośba o obecność w czasie wizji. Byli więc oni uznani za strony postępowania i w tym postępowaniu uczestniczyli, organ bowiem uwzględnił ich interes prawny wynikający z przepisów prawa materialnego, tj. ustawy z 31 stycznia 1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, zastąpionej następnie ustawą z 27 kwietnia 2001r. prawo ochrony środowiska. Podnoszą, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na związek przyczynowy pomiędzy działalnością zakładu a skażeniem działek skarżących. W związku z tym wszelkie materiały dotyczące działalności tego zakładu pozostające w związku z naruszeniem stanu środowiska winny być skarżącym udostępnione. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu swojego postanowienia. Dodatkowo wskazał, że sprawa zażaleń państwa T. na działalność zakładu "B" była rozpatrywana wielowątkowe, m.in. jednym z etapów było przeprowadzenie kontroli w zakładzie w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego nad zakładem w celu sprawdzenia zasadności zarzutów podniesionych przez J. T. w piśmie z dnia [...] 2000r.. Państwo T [...] byli stroną w postępowaniu dotyczącym wyjaśnienia zażaleń na uciążliwości działalności zakładu, nie zostali natomiast uznani za stronę w czynnościach kontrolnych w zakładzie w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego. Odnośnie zaś do podniesionego w skardze zarzutu występowania związku przyczynowego pomiędzy działalnością zakładu a skażeniem wody, gleby i warzyw na działce skarżących, organ wyjaśnia, że w dotychczasowym postępowaniu nie potwierdził występowania takiego związku, o czym wielokrotnie informował skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2002r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą. W ocenie sądu zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają prawo. W skierowanym do Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosku J.T. z dnia [...] 2001r., wnosiła ona m.in. o przesłanie kserokopii dwóch protokołów spisanych w dniu [...] 2001r. podczas wizji lokalnej oraz przesłanie wyników analizy wody ze studni pobranej w dniu [...] 2001r. która zasila warsztat ślusarski. Jako podstawę do swego żądania J. T. powołała przepisy ustawy z dnia 9 listopada 2000r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko i przepisy art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 kpa w związku z art. 28 kpa. Po wielokrotnej wymianie pism, dopiero w dniu [...] 2002r. organ administracyjny I instancji tj. Powiatowy Inspektor Sanitarny formalnie ustosunkował się do tego wniosku, wydając postanowienie. Odmawiając udostępnienia wnioskowanych dokumentów, organ administracyjny I instancji ograniczył się jedynie do wskazania, że wnioskodawcy nie są stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, nie precyzując jednak o jakie "postępowanie administracyjne" chodzi. Dopiero organ II instancji wyjaśnił, że przyczyną odmowy udostępnienia wnioskowanych dokumentów jest nieuznanie wnioskodawców za stronę postępowania prowadzonego w ramach nadzoru sanitarnego w zakładzie "Biegun". Wydając postanowienie odmowne J. i P. T. organ powołał się jednak jedynie na art. 74 §2 kpa w związku z art. 28 kpa twierdząc, że wnioskodawcy nie mają przymiotu strony. Pominięto zatem rozważenie ewentualnego zastosowania w sprawie innych obowiązujących przepisów prawnych, do czego zobowiązany jest organ administracyjny zgodnie z art. 7, 8 i 9 kpa, w szczególności zaś tych, na których oparto wniosek, tj. przepisów z zakresu ochrony środowiska. W chwili wydawania postanowienia była to ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska, która zastąpiła powoływaną we wniosku ustawę z dnia 9 listopada 2000r. o dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Jak z powyższego wynika, organ administracyjny nie rozpatrzył w sposób należyty wniosku o udostępnienie dokumentów. W szczególności nie rozważył w kompleksowy sposób możliwości zadośćuczynienia wnioskowi w oparciu o obowiązujące przepisy prawne, zwłaszcza zaś te, na które powoływał się sam wnioskodawca, tj. przepisy o ochronie środowiska. Uznając, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 73 §1 kpa wskazujący, iż organ administracyjny w każdym stadium toczącego się postępowania obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie odpisów i notatek, organ w ogóle nie ustosunkował się do żądania wniosku i nie rozważył możliwości jego realizacji na podstawie przepisów, na które powoływał się wnioskodawca. Należy również podkreślić, że zgromadzona w aktach sprawy liczna korespondencja pomiędzy organem a wnioskodawcami świadczy o braku konsekwencji organu w tym, jakie postępowania organ prowadzi i kto ma w nich przymiot strony. Słusznie bowiem zarzucają skarżący, że niewątpliwie byli oni traktowani jako strona postępowania, o czym świadczą kolejne pisma kierowane do nich, a w szczególności pismo z dnia [...] 2001r. zawiadamiające ich i wizji lokalnej "w spornym zakładzie i terenie przyległym w [...]" i prośba o obecność w czasie wizji. Z akt zgromadzonych w sprawie nie sposób jednak dokładnie ustalić, jakie postępowania organ prowadzi. Brak bowiem wyraźnego ich wszczęcia, zakreślenia kręgu stron i przedmiotu. Potwierdza to m.in. fakt, że wniosek w przedmiotowej sprawie złożyła J. T., natomiast odmowę jego pozytywnego załatwienia skierowano zarówno do niej, jak i do P. T.. Natomiast skargę w niniejszej sprawie złożyła również córka państwa T. - A. S., która - jak wynika z akt zgromadzonych w sprawie - również jest właścicielem działki przylegającej do firmy "B" i brała udział w postępowaniach poprzedzających wniesienie skargi. Dodatkowo na rozprawie przez Sądem J.T. wyjaśniła, że składając wniosek o udostępnienie przedmiotowych dokumentów, działała także imieniem córki. Ten brak konsekwencji organu, chaos w podejmowanych działaniach i brak wyraźnie zakreślonych ram poszczególnych postępowań tym bardziej uzasadniały wnikliwe rozpatrzenie wniosku o udostępnienie dokumentów nie tylko w kontekście postępowania w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego, ale w szerszym aspekcie innych obowiązujących w tej kwestii przepisów, zwłaszcza zaś przepisów o ochronie środowiska, na które zresztą powoływano się we wniosku. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że przedmiotowe postanowienia organu I i II instancji wydane zostały przedwcześnie, bez należytego wyjaśnienia sprawy, z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 9, 10, 77 i 107 §3 kpa. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 §1 pkt 1 litera c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowią zatem przesłankę do jego uchylenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia i wydać orzeczenie zgodnie z obowiązującymi przepisami dokładnie uwzględniając treść wniosku i wszelkie obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne, biorąc pod uwagę zawarte powyżej wskazówki Sądu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271). Zasądzona kwota stanowi zwrot wpisu w kwocie 10zł. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.