II SA/Kr 2144/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr) Sędziowie AWSA Janusz Kasprzycki WSA Aldona Gąsecka- Duda Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r., sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia skargę oddala IISA/Kr 2144/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...].2002r Kierownik Filii Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] , na podstawie art. 27 a ust.4 , art.43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r Nr 64 poz.4140 oraz art. 104 kpa , odmówił J. R. umorzenia pozostałej do spłaty kwoty długu z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że jak ustalono w postępowaniu wywołanym wnioskiem J. R. o umorzenie niespłaconej kwoty tytułem nienależnie pobranego świadczenia , J. R. decyzją z dnia [...] .2000r został zobowiązany do zwrotu kwoty [...] zł tytułem nienależnie pobranego świadczenia. Spłata zadłużenia została rozłożona na [...] rat. Decyzją z dnia [...].2001 r. spłata rat została sprolongowana do dnia [...].2001 r. Zobowiązany , mimo przedłużonego terminu spłaty, uiścił jedynie kwotę [...] zł. W drodze egzekucji została jedynie ściągnięta kwota [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł. W odwołaniu od tej decyzji J. R. zwrócił się z prośbą o całkowite umorzenie należności. Wyjaśnił , że renta socjalna została mu przyznana w [...] 1999r, a wypłacona z wyrównaniem dopiero w [...] 1999r. Do tej chwili utrzymywał się z pożyczek , gdyż nie posiadał żądnych środków do życia. W 2000r otrzymał rentę z ZUS-u jedynie na [...] lata. Decyzją z dnia [...] 2002r znak : [...], wydaną na podstawie art. 34 ust. 4a , art.41 i art.43 ust. l i 2 a ustawy o pomocy społecznej , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu podniosło, że zgodnie z przepisem art. 27 a ust.4 ustawy , renta socjalna nie przysługuje osobie mającej prawo do renty lub emerytury. Dlatego też osoba, która pobierała rentę (emeryturę) i rentę socjalną , zobowiązana jest do zwrotu tego ostatniego świadczenia. Jak zaznaczono w uzasadnieniu , przedmiotem sprawy nie była jednak sprawa zwrotu nienależnie pobranego świadczenia , ale umorzenia tego obowiązku. Zdaniem Kolegium , skoro zgodnie z przepisem art.34 ust. 4 a ustawy , świadczenie nienależnie pobrane podlega zwrotowi niezależnie od dochodu rodziny , to organ administracji nie ma żadnych kompetencji do umorzenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie nie może mieć zastosowania art.41 ustawy , stanowiący o możliwości odstąpienia od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie , gdyż dotyczy on wyłącznie "legalnie" otrzymanego świadczenia. Kolegium podkreśliło również , że brzmienie przepisu art.40 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, że świadczenia nienależnie pobrane podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie treści tych przepisów Kolegium uznało, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości umorzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W uzasadnieniu decyzji Kolegium pouczyło odwołującego się o treści przepisów art.18, 13 i 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję J. R. wniósł o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia , motywując wniosek swoją bardzo trudną sytuacją życiową. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. W myśl art.3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art.134 ustawy/. Na skutek dokonanej oceny Sąd stwierdził , że zaskarżona decyzja nie narusza ani prawa materialnego ani przepisów postępowania. Sąd podziela argumentację przedstawioną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przepis art.34 ustawy o pomocy społecznej statuuje generalną zasadę zwrotu wydatków za świadczenia z pomocy społecznej. Przepis ustępu 4a tego artykułu przewiduje , że świadczenia nienależnie pobrane podlegaj ą zwrotów i niezależnie od dochodu rodziny. Kategoryczne brzmienie tego przepisu powoduje, że w razie zaistnienia przesłanki w nim określonej organ administracji obligatoryjnie orzeka o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Ostateczna decyzja w tym przedmiocie została podjęta w dniu [...] 2000r. Dla porządku należy odnotować , że w myśl przepisu art.2 a ust. 1 pkt 6 ustawy świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji w dokumentach oraz nie poinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego art.34 ust. 4a ustawy z 1990 r. o pomocy społecznej jest przepisem szczególnym. Organ nie może na jego podstawie odstąpić od żądania zwrotu świadczeń nienależnie pobranych ( wyrok NSA z dnia 7.02.2002r I SA 2185/01 LEX nr 81918). Nie może tego uczynić również na podstawie art.41 ustawy , stanowiącego , że w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu. Przepis ten nie dotyczy bowiem świadczeń nienależnie pobranych ( por. wyrok NSA z dnia 12.04.2001 r. I SA 2216/00 LEX nr 53933). W oparciu o powyższe , na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.