II SA/Kr 215/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie : WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Mariusz Kotulski Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2013 r. sprawy ze skargi ze skargi A.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I.skargę oddala; II. zasądza od Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J.B. kwotę 295,20 zł ( słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy)- w tym podatek od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za udzieloną skarżącemu z urzędu pomoc prawną. W dniu [....] 2012 r. do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął wniosek A.K. o przyznanie pomocy pieniężnej ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji tego organu w związku z trudną sytuacją materialno - bytową. Wnioskodawca oświadczył, że jest synem zmarłego kombatanta A.K. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 8 listopada 2012 r. znak: [....] , wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 19 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2012r., poz. 400), umorzył postępowanie w sprawie z wniosku A.K. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że o pomoc pieniężną ze środków budżetowych będących w dyspozycji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych mogą ubiegać się tylko osoby posiadające uprawnienia kombatanckie lub osoby pozostałe po kombatancie, o których mowa w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Ustawa ta nie przewiduje możliwości przyznania ww. uprawnień dzieciom pozostałym po kombatantach lub osobach represjonowanych. Dlatego, zdaniem organu, wnioskodawca, który nie posiada uprawnień kombatanckich i występuje o przyznanie pomocy pieniężnej na podstawie ustawy o kombatantach, nie dysponuje interesem prawnym do składania takiego wniosku. Konsekwencją zaś braku interesu prawnego po stronie wnioskodawcy jest bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, które w takiej sytuacji podlega umorzeniu. A.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podkreślił, że jest synem nieżyjącego A.K. , kombatanta i więźnia licznych obozów koncentracyjnych. A.K. podniósł, że zgodnie z ustawą o pomoc pieniężną ze środków budżetowych będących w dyspozycji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych mogą ubiegać się osoby pozostałe po kombatancie. Wskazał też, że jest jedynym synem z pierwszego małżeństwa i osobą najbliższą dla A.K., , który z drugą żoną nie miał dzieci. A.K. podkreślił, że jest osobą samotną, inwalidą I grupy od 1997r. po licznych paraliżach i wymaga stałej opieki. Podał też, że jest bez środków do życia, korzysta ze skromnej pomocy społecznej oraz nie ma emerytury lub renty, zaś opiekuje się nim siostra. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 18 grudnia 2012r. znak: [....] , wydaną na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrzymał w mocy decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu organ stwierdził, że o pomoc pieniężną ze środków budżetowych będących w dyspozycji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych mogą ubiegać się tylko osoby posiadające uprawnienia kombatanckie lub osoby pozostałe po kombatancie, o których mowa w ustawie z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach, która nie przewiduje możliwości przyznania ww. uprawnień dzieciom pozostałym po kombatantach lub osobach represjonowanych. Dlatego organ uznał za zasadne umorzenie postępowania z wniosku A.K. , ponieważ nie miał on interesu prawnego do składania takiego wniosku, zaś konsekwencją braku interesu prawnego po stronie wnioskodawcy jest bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego. Skargę na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł A.K. , który wskazał, że jest dzieckiem kombatanta i więźnia obozów koncentracyjnych, co potwierdzają akta osobowe ojca. Zdaniem skarżącego zgodnie z ustawą o kombatantach o pomoc pieniężną ze środków budżetowych mogą ubiegać się między innymi osoby pozostałe po kombatantach, a ustawa nie zawiera warunku, że osoby te muszą być kombatantami. Natomiast określenie "osoby pozostałe po kombatantach" należy interpretować w ten sposób, że są to osoby najbliższe, a więc również dzieci. Skarżący zarzucił, że zastosowanie art. 105 § 1 kpa było niezasadne. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Referendarz sądowy WSA w Krakowie postanowieniem z dnia 13 marca 2013r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata z urzędu. Na rozprawie w dniu 24 maja 2013r. pełnomocnik skarżącego z urzędu podtrzymał skargę, a także złożył wniosek przyznanie kosztów udzielonej pomocy prawnej, oświadczając, że nie zostały one pokryte przez stronę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Jeżeli zaś sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa, oddala skargę. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Ogólną zasadą postępowania administracyjnego jest, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa). Oznacza to, że w każdym postępowaniu organy zobowiązane są do wskazania konkretnej normy prawnej dającej organom podstawę do podjęcia danego działania. Natomiast wydanie rozstrzygnięcia bez podstawy prawnej prowadzi do nieważności takiego rozstrzygnięcia (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). We wniosku inicjującym kontrolowane postępowanie administracyjne skarżący domagał się przyznania mu pomocy pieniężnej ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w związku z trudną sytuacją materialno – bytową. Uzasadniając swój wniosek, skarżący podał, że jest synem zmarłego kombatanta A.K. Prawidłowo zatem organ przyjął, że skarżący domagał się przyznania pomocy finansowej na podstawie art. 19 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (dalej "ustawa o kombatantach"). Przepis ten w ust. 1 stanowi, że tego rodzaju pomoc może być przyznana kombatantom i innym osobom uprawnionym znajdującym się w trudnych warunkach materialnych oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych. Bezspornym jest, że skarżący nie może być zakwalifikowany do kategorii "kombatantów" ani też "innych osób uprawnionych", ponieważ wymagałoby to spełnienia przesłanek opisanych w art. 1 - 4 ustawy o kombatantach. W przypadku wniosku o przyznanie pomocy finansowej złożonego nie przez kombatanta ani też nie przez inną osobę uprawnioną w rozumieniu art. 1 – 4 ww. ustawy, pomoc taka może być przyznana jedynie na podstawie art. 19 ust. 2a ustawy o kombatantach, który to przepis stanowi, że uprawnienia, o których mowa w ust. 1 i 2 (a więc także pomoc finansowa), przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom, rencistom lub inwalidom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Niewątpliwie zaś skarżący nie jest wdowcem po kombatancie ani innej osobie uprawnionej, a przytoczony przepis wyraźnie rozszerza kombatanckie uprawnienie do pomocy finansowej jedynie na wdowy i wdowców po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Wynika z tego, że inne osoby spokrewnione z kombatantem nie mogą się ubiegać o przyznanie pomocy finansowej na podstawie art. 19 ustawy o kombatantach. W związku z powyższym Sąd uznał, że organ w zaskarżonej decyzji dokonał prawidłowej interpretacji przepisów ustawy o kombatantach, zaś zarzuty skargi nie znajdują potwierdzenia w przepisach tej ustawy. Z kolei złożenie wniosku przez osobę nieuprawnioną do przyznania pomocy, czyli nieposiadającą interesu prawnego, powinno skutkować umorzeniem postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości. Dlatego też rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji było w ocenie Sądu prawidłowe i należało oddalić skargę na podstawie art. 151 ppsa. Odnośnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II sentencji wskazać trzeba, że stosownie zaś do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009r. nr 146, poz. 1188 ze zm.), koszty nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata z urzędu, ponosi Skarb Państwa. W niniejszej sprawie koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części, a pełnomocnik złożył stosowny wniosek. Udzielona pomoc prawna polegała na występowaniu przed sądem pierwszej instancji, za co przysługują koszty w wysokości 240 zł - stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). Ponadto przyznane koszty adwokackie należy na podstawie § 2 ust. 3 rozporządzenia powiększyć o kwotę podatku od towarów i usług.