II SA/Kr 2160/03

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie AWSA Wojciech Jakimowicz WSA Krystyna Daniel / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24 lipca 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego - skargę oddala - Wnioskiem z 30.05. 2003 r. A.C. wniósł do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. o przyznanie realnej pomocy materialnej w formie zasiłku okresowego w kwocie 461 zł przez okres 6 miesięcy i zasiłku celowego w kwocie 95 zł na zakup biletów MZK oraz abonamentu na obiady w barze "[...]" W dniu [...] 06. 2003 r. został przeprowadzony aktualizujący wywiad środowiskowy, w którym ustalono, że A.C. jest bezrobotny bez własnej winy, bez źródeł dochodu i pozostaje w bardzo trudnej sytuacji materialnej i oczekuje przede wszystkim pomocy na cele żywnościowe oraz środków na zapłacenie rachunków za energię elektryczną, gaz i telefon. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. przyznał A.C. pomoc społeczną w formie zasiłku celowego w kwocie 225 zł w miesiącu czerwcu z przeznaczeniem części tego zasiłku w kwocie 150 zł - na żywność, a pozostałych 75 zł - na opłatę części rachunków za gaz i energię elektryczną, oraz odmówił przyznania A.C. zasiłku celowego w kwocie 95 zł na bilety oraz 50 zł z przeznaczeniem na opłatę części rachunku telefonicznego za miesiąc [...] W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że A.C, spełnia kryteria do udzielenia pomocy społecznej, ale ograniczone możliwości finansowe ośrodka pozwalają tylko na udzielenie mu zasiłku celowego w miesiącu czerwcu 2003 r. w łącznej kwocie 225 zł (w tym 150 na żywność, a pozostałą część na opłatę części rachunku za gaz i energią). Dodatkowo organ wskazał, że odmowa zasiłku na bilety MZK wynika z ograniczonych środków finansowych, natomiast odmowa środków na spłacenie rachunku telefonicznego wiąże się uznaniem, iż korzystanie z telefonu nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej w odniesieniu do A.C. . W podstawie prawnej, organ wskazał art. 1, art. 2 ust.2, art. 3, art. 4, art. 32 ust. 1 i 2, art. 36, art.38 art. ust.1 i art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z 29.11. 1990 r. o pomocy społecznej w zw. z art. 104, art. 127 § 1 i 2, art. 129 § 1 i 2 kpa oraz uchwały Rady Miejskiej w K. z dnia [...].12.2002 r. nr [...] oraz z dnia z [...].03.2003 r. nr [...]. A.C. odwołał się od tej decyzji, podnosząc, że odmawia mu się praw podmiotowych i minimum łączności ze światem, chociaż ma 60 lat i w czasie wakacji jest sam w mieszkaniu oraz naraża na poniżające jeżdżenie środkami komunikacji miejskiej bez biletu. Nadto kwestionuje zbyt niską wysokość przyznanego zasiłku. Podnosi, że w stosunku do niego została naruszona zasada równego traktowania wobec prawa oraz podnosi, że "decyzja nie może być równocześnie pozytywna i negatywna". Wnosi o uchylenie decyzji w całości, skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przesłanie sygnalizacji do Prezydenta miasta na Dyrektora MOPR oraz przeprowadzenie jawnej rozprawy. Decyzją z dnia [...].07.2003 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. z dnia [...].06.2003 r. przyznającą A.C . pomoc społeczną w formie zasiłku celowego w kwocie 225 zł, w tym 150 zł z przeznaczeniem na zakup żywności i 75 zł na opłatę części rachunków za gaz i energię oraz odmawiającą przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego w wysokości 95 zł miesięcznie na zakup biletów MZK oraz w kwocie 50 zł z przeznaczeniem na opłatę części rachunku telefonicznego za miesiąc [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na uznaniowy charakter świadczeń z pomocy społecznej świadczonej w oparciu o dyspozycję art. 2 ust 4 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącej że: potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Kolegium stwierdziło, że dobrze zna trudną sytuację A.C. , a przyznawana pomoc nie zawsze jest wystarczająca na zaspokojenie jego potrzeb jednakże wysokość udzielanej pomocy jest ograniczona możliwościami finansowymi organu i nie odbiega od wysokości pomocy udzielanej innym podopiecznym MOPR w K. , a czasami nawet ją przewyższa. W tej sytuacji nie można uznać, że MOPR szykanuje A.C. . Kolegium wskazuje, że ocena wywiązywania się Prezydenta K. z obietnic wyborczych nie należy do kompetencji MOPR. Kolegium uznało również że w postępowaniu nie zaszła konieczność przeprowadzenia rozprawy, ponieważ organ dobrze zna sytuację A. C. i jego potrzeby oraz możliwości finansowe MOPR w K. a więc rozprawa nie wniosłaby nic nowego do sprawy. Odnosząc się do zarzutu niewłaściwej konstrukcji formalno-prawnej decyzji organu l instancji z dnia [...] czerwca 2003 r. kolegium nie znajduje w niej nieprawidłowości uznając, że decyzja dotyczy jednorodnego świadczenia, przeznaczonego na zaspokojenie różnych potrzeb i od organu zależy, czy przyzna świadczenie na zaspokojenie wszystkich wnioskowanych potrzeb czy też nie. A.C. w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].07.2003 r. znak: [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł o jej uchylenie i zarzucił m.in., że decyzja Kolegium wydana została bez przeprowadzenia postępowania odwoławczego oraz rozpatrzenia sprawy z jego udziałem na rozprawie jawnej i bez przesłuchania powołanych świadków. Wskazał, że odmawiając przyznania mu zasiłku na zakup biletów MZK odmawia mu się prawa do korzystania z ogólnodostępnych środków komunikacji miejskiej i zmusza się go tym samym do łamania prawa przez przejazdy bez biletów. Ponownie zarzucił, że błędem jest zawarcie w jednej decyzji zarówno pozytywnego jak negatywnego rozstrzygnięcia dla strony. Wskazał, że korzystanie w minimalnym zakresie z komunikacji miejskiej i telefonu jest dla niego nie mniej ważne jak przeżycie biologiczne. A.C. podniósł także, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Kolegium, jakoby przeprowadzenie rozprawy i przesłuchanie świadków nic nie wniosło do sprawy, bowiem w wyniku przeprowadzenia rozprawy w czerwcu 2000 r. Kolegium uchyliło decyzję organu l instancji. Nie zgadza się także z poglądem Kolegium, że w sprawie realizacji obietnic przedwyborczych Prezydenta Miasta powinien się zwrócić bezpośrednio do niego. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych przez A.C. zarzutów, Kolegium wskazało że wielokrotnie wyjaśniało skarżącemu zasady przyznawania lub odmowy pomocy społecznej w formie zasiłków celowych lub okresowych oraz określania ich wysokości. Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia rozprawy organ II instancji ponownie stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki z art. 89 kpa, uzasadniające jej przeprowadzenie, nadto wyjaśniając, że w powołanej przez A.C. rozprawie z czerwca 2000 r. zaskarżona wtedy decyzja organu l instancji została uchylona, tylko z powodu nieuwzględnienia przez organ l instancji dokumentu, który chciał przedłożyć skarżący. W konsekwencji po uchyleniu tej decyzji organ l instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy ponownie odmówił przyznania A.C. zasiłku okresowego z powodu ograniczonych środków. Kolegium wskazało nadto, że skarżący otrzymuje również bezpłatne obiady. Na rozprawie w dniu 21 listopada 2005 r. strony postępowania nie stawiły się. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi A.C. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na wstępie należy wskazać, że sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach swojej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 w/w ustawy). Dlatego też przedmiotem kontroli sądu w przedmiotowej sprawie jest wyłącznie prawidłowość wydania zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] .07.2003r. znak: [...] i poprzedzającego ją postępowania administracyjnego, z punktu widzenia ich zgodności z obowiązującymi uregulowaniami prawnymi. Przedmiotem postępowania w rozpatrywanej sprawie była kwestia dotycząca przyznania A.C. zasiłku celowego w kwocie w kwocie 225 zł w miesiącu czerwcu z przeznaczeniem części tego zasiłku w kwocie 150 zł - na żywność, a pozostałych 75 zł na opłatę części rachunków za gaz i energię elektryczną, oraz odmowy przyznania A.C,. zasiłku celowego w kwocie 95 zł na bilety MZK i kwoty 50 zł z przeznaczeniem na opłatę części rachunku telefonicznego za miesiąc maj. Stosownie do art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Z treści tego artykułu wynika, że organ, w sytuacji gdy spełnione są inne wymagane przesłanki, może ale nie musi przyznać świadczenia w formie zasiłku celowego. Artykuł ten określa także cele, na które w szczególności zasiłek celowy może zostać przyznany. Postanowienia zawarte w art. 32 ustawy o pomocy społecznej uprawniają organy pomocy społecznej do podejmowania decyzji w ramach tzw. uznania administracyjnego, wyrażonego w art. 7 in fine kpa, uprawniającego organ do wyboru sposobu załatwienia rozpoznawanej sprawy, w sytuacji gdy norma prawna nie wskazuje obowiązku określonego zachowania się organu (por. wyrok NSA z 23.6.1995 r SA./Wr 2744/94, niepubl.) Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu ale zakres ich kontroli jest tak ukształtowany, że sąd bada ich zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych (tezy z wyroku NSA z 28.04.2003 r. II S.A. 2486/01, LEX nr 149543). Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 2 ustawy o pomocy społecznej celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Świadczenie pomocy społecznej powinno służyć również umacnianiu rodziny. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Art. 3 i 4 w/w ustawy wskazują dokładniejsze kryteria w tym także dochodowe (art. 4) jakim muszą odpowiadać osoby uprawnione do korzystania z pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że podjęte w niniejszej sprawie decyzje jakkolwiek o charakterze uznaniowym w rozumieniu uznania administracyjnego, nie były decyzjami całkowicie dowolnymi ponieważ zostały podjęte stosownie do dyspozycji a 7 i 77 kpa oraz art. 2, 3,4 i 32 ustawy o pomocy społecznej. To że organy l i II instancji nie uwzględniły w całości wniosków A.C. nie oznaczało dowolności w postępowaniu organów i w niczym nie naruszało przepisów prawnych ponieważ nie wynika z nich, że każde, uzasadnione żądanie, obywatela musi zostać spełnione, (por. wyrok NSA z 26.09.2000 r. ISA 945/00, LEX nr 79608) W niniejszej sprawie prawidłowo ustalono sytuację życiową i materialną A.C. , który jako osoba bezrobotna, nie posiadająca żadnych dochodów jest w trudnej sytuacji materialnej i życiowej i spełnia kryteria do przyznania mu pomocy społecznej. Nadto ustalono, że skarżący pomoc taką, udzielaną systematycznie, otrzymuje przy czym, w porównaniu z innymi podopiecznymi MOPR w K. , pomoc ta nierzadko jest większa niż kierowana do innych osób. W tym stanie rzeczy podnoszony przez skarżącego zarzut, że MOPR narusza w stosunku do niego zasadą równego traktowania i szykanuje go jest nieuzasadniony. A.C. jest objęty stałą pomocą obiadową, otrzymuje zasiłki celowe, głównie z przeznaczeniem na żywność, ale także, jak w przedmiotowej sprawie, zasiłki celowe przyznawane są skarżącemu na inne cele jak pokrycie części rachunków za gaz czy energię. Wprawdzie nie wszystkie oczekiwania skarżącego zostały spełnione, ponieważ w niniejszej sprawie A.C. nie otrzymał zasiłku celowego na zakup biletów MZK oraz na zapłacenie rachunku za telefon ale jak wynika z art. 32 w/w ustawy zasiłek celowy może być przyznany jedynie na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. W konsekwencji odmowa przyznania zasiłku na bilety MZK oraz środków na zapłacenie rachunku za telefon nie może być uznana za niezgodną z obowiązującym prawem, jakkolwiek z subiektywnego punktu widzenia skarżącego potrzeby te mogą się wydawać niezbędnymi. Dodać należy, że jak ustalił Sąd powodem, dla którego MOPR nie może spełnić wszystkich nawet zasadnych oczekiwań swoich podopiecznych są ograniczone środki finansowe, pozostające w dyspozycji MOPR w K. Wysokość zasiłku celowego jest zależna od środków finansowych gminy, która obowiązana jest także do udzielania pomocy innym osobom również znajdującym się w trudnej sytuacji, (por. wyrok 19.11. 1996 r IISA/Gd 702/96 LEX nr 44231) Oznacza to, że organy orzekając w sprawie zasiłku celowego, nie będąc związane przepisami prawa co do wysokości zasiłku celowego, ustalają jego wysokość z uwzględnieniem - z jednej strony - sytuacji materialnej i celów na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej - swoich możliwości finansowych (por. wyrok z 28.02.1996 NSA SA/Gd 1472/95 LEX 44079) W związku z powyższym nie można zarzucić organom l i II instancji naruszenia prawa w tym zakresie. Ponadto Sąd podzielił pogląd Kolegium, że konstrukcja decyzji [...].06. 2003 r. jest poprawna pod względem formalno-prawnym, gdyż wynika z niej w sposób nie budzący wątpliwości jakie uprawnienia i na jakiej podstawie zostały przyznane skarżącemu, organ bowiem wskazał dokładnie wysokość przyznanego zasiłku celowego i jego przeznaczenie, wskazał też na jakie cele zasiłku tego nie przeznacza i uzasadnił przesłanki swojej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że jego sprawa nie została rozpoznana przez SKO na rozprawie administracyjnej, należy uznać go za nieuzasadniony. Organy obu instancji nie są stroną w przedmiotowej sprawie a więc nie zachodzi konieczność uzgadniania interesów stron, nie zachodzą również inne przesłanki z art. 89 kpa zobowiązujące do przeprowadzenia rozprawy. Ponadto, sytuacja życiowa i materialna A.C. , będącego stałym podopiecznym MOPR w K. jest dobrze znana również SKO w K. i w związku z tym nie wymaga dodatkowych wyjaśnień skarżącego, a skarżący zawsze może przekazać swoje wnioski i stanowisko na piśmie. Nadto Sąd podzielił zdanie Kolegium, że nie ma podstaw prawnych do wzywania na rozprawę Prezydenta Miasta K. w celu rozliczania go z obietnic wyborczych. Mając powyższe na uwadze , skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.