II SA/Kr 217/25
WyrokWSA w Krakowie2025-05-09
Skład orzekający: WSA Paweł Darmoń, WSA Małgorzata Łoboz, WSA Monika Niedźwiedź
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny w zakresie nakazu usunięcia odpadów budowlanych z nieruchomości, w szczególności czy prawidłowo określono ilość odpadów podlegających usunięciu, uwzględniając stan pierwotny działki i ewentualne prace porządkowe?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. Stwierdzono istotne braki dowodowe i nieścisłości w ustaleniu stanu faktycznego, zwłaszcza w zakresie określenia ilości odpadów ponad dozwoloną normę. Organy nie wykazały w sposób wyczerpujący, gdzie znajdują się odpady, czy cała działka jest zanieczyszczona, a także nie uwzględniły prawidłowo błędu pomiaru oraz możliwości zmiany stanu pierwotnego działki w wyniku prac porządkowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję nakazującą K. S. usunięcie odpadów budowlanych (gleba, ziemia, kamienie, gruz betonowy i ceglany) z działki. Organy ustaliły, że ilość odpadów przekracza dopuszczalną normę do utwardzania powierzchni, a działka nie jest miejscem przeznaczonym do składowania odpadów. Strona skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, w szczególności dotyczące wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, kwestionując ustalenia stanu faktycznego oparte na opinii biegłego, zwłaszcza w zakresie stanu pierwotnego działki i ilości odpadów.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz K. S. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) Protokolant: starszy referent sądowy Adrianna Garus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2024 r. nr SKO.OŚ/4170/264/2024 w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz K. S. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 2 grudnia 2024 r. znak SKO.Oś/4170/264/2024 utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, to jest Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 18 czerwca 2024 r. nakazującą Pani K. S. usunięcie odpadów pochodzenia budowlanego rodzaju:
- gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, kod: 17 05 04 zmieszanej z:
- odpadami betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, kod: 17 01 01 i
gruzu ceglanego, kod: 17 01 02,
z terenu działki o nr[...] Obr. [...] jedn. ewid. P. położonej przy ul. K. w K., składowanych tam w postaci nasypu - w ilości nie mniejszej niż 235,00 mł, tj. w takiej ilości aby na ww. działki pozostała co najwyżej warstwa utworzona z ww. odpadów w ilości do 0,2 Mg/mł utwardzanej powierzchni co odpowiada warstwie o wysokości 0,1 - 0,14 m
(od 10 do 14 cm) oraz orzekającej, że wykonanie decyzji nastąpi poprzez załadunek składowanych odpadów, na środki transportu i ich przetransportowanie do uprawnionego miejsca odzysku lub unieszkodliwiania (składowania) tego rodzaju odpadów, prowadzonego przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie właściwego organu, zgodnie z ustawą o odpadach - z którym to podmiotem Pani K. S. powinna zawrzeć stosowną umowę oraz ustalającą, że czynności objęte powyższym nakazem należy zakończyć w terminie do 60 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Organy ustaliły następujący stan faktyczny i prawny.
Na działce nr [...] stwierdzono obecność ziemi oraz gruzu betonowego i ceglanego, które następnie rozprowadzono po jej powierzchni tworząc nasyp o zmiennej wysokości. Do ziemi mają zastosowanie przepisy ustawy o odpadach. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 3 ustawy o odpadach, jej przepisów nie stosuje się w odniesieniu do niezanieczyszczonej gleby i innych materiałów występujących w stanie naturalnym, wydobytych w trakcie robót budowlanych, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty, a taki przypadek w przedmiotowej sprawie nie zachodzi, gdyż dotyczy ona zdeponowania ziemi w innym miejscu niż miejsce jej wydobycia.
Gruz betonowy i ceglany przemieszczony na ww. działkę również stanowią odpady rozumieniu przepisów ww. ustawy o odpadach, których pozbył się ich wytwórca. Odpadem w rozumieniu przepisu art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy o odpadach jest bowiem każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, tylko niektóre rodzaje odpadów mogą być wykorzystywane przez osoby fizyczne i to w granicach norm wyznaczonych obecnie przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 10.11.2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. I tak według załącznika do ww. rozporządzenia, istnieje możliwość wykorzystania następujących rodzajów odpadów:
- odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów kod: 17 01 01 - do utwardzania powierzchni, budowy fundamentów, wykorzystania jako podsypki pod posadzki na gruncie po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego; dopuszczalna maksymalna ilość odpadów do przyjęcia to; 0,2 Mg/mł utwardzanej powierzchni, zgodnie z pozycją 30 listy ww. załącznika;
- gruz ceglany kod: 17 01 02 - do utwardzania powierzchni, budowy fundamentów, wykorzystania jako podsypki pod posadzki na gruncie po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego; dopuszczalna maksymalna ilość odpadów do przyjęcia to: 0,2 Mg/mł utwardzanej powierzchni, zgodnie z pozycją 31 listy ww. załącznika,
- gleby i ziemi, w tym kamieni innych niż wymienione w 17 05 03, kod: 17 05 04 - do utwardzania powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania, oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego; dopuszczalna maksymalna ilość odpadów do przyjęcia to 0,2 Mg/m
utwardzanej powierzchni, zgodnie z pozycją 40 listy ww. załącznika.
Przepisy ww. rozporządzenia z dnia 10.11.2015 r. dopuszczają możliwość utwardzania powierzchni działek określonymi rodzajami odpadów, wprowadzając na tą okoliczność wskaźnik: 0,2 Mg/mł utwardzanej powierzchni, przy czym uzależniają takie wykorzystanie od dopełnienia przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. Zgodnie z wyliczeniami biegłego, dla działki nr [...] o powierzchni 1475 m˛ została obliczona maksymalna dopuszczalna objętość warstwy utwardzającej. Wynosi ona 207,00 mł. Wielkość ta została wyliczona przy uwzględnieniu danych, zgodnie z którymi ciężar objętościowy gruntu to 1,5 - 2 Mg/mł ; przyjmując zatem, że 1 Mg [1 tona] ziemi podobnie jak gruzu budowlanego ma przeciętnie objętość 0,5 - 0,7 mł, wówczas 0,2 Mg takich odpadów ma objętość 0,1 - 0,14 mł. Zachowując ww. normę prawną, tj. dopuszczenie możliwości wykorzystania 0,2 Mg (tony) odpadów na 1 m˛ powierzchni utwardzanej co odpowiada przeciętnie 0,1 - 0,14 mł odpadów na 1 m˛ takiej powierzchni, warstwa utwardzająca może mieć wysokość 0,1 - 0,14 m (tj. od 10 do 14 cm). Wynika to z prostego rachunku matematycznego, gdzie: h (wysokość) v (objętość) : p (pole powierzchni).
Tymczasem jak wskazuje biegły w ekspertyzie, objętość znajdującego się na działce nasypu wynosi 442,00 mł. Wielkość ta jest zatem większa niż dozwolona, wynikająca z ww. rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. Wielkość, która mogłaby zostać uznana za zgodną, wynikającą z ww. rozporządzenia to 207,00 mł. Nadwyżka tej dozwolonej ilości, czyli 235,00 mł (różnica 442,00 mł - 207,00 mł), zdeponowana na działce nr [...] wykracza poza ramy ww. rozporządzenia, a zatem podlega składowaniu. W świetle przedstawionego powyżej stanu prawnego i faktycznego, ziemia z gruzem betonowym i ceglanym przywiezione z zewnątrz na teren działki nr [...] i tam pozostawione w formie nasypu o zmiennej miąższości, ale którego kubatura przekracza wprowadzoną ww. normą prawną wielkość, podlega składowaniu w miejscu na ten cel nieprzeznaczonym.
Działka nr [...] nie jest miejscem przeznaczonym do składowania odpadów. Miejscem składowania odpadów może być jedynie zgodnie z przepisami ustawy o odpadach składowisko odpadów, którego realizacja (jako budowli) może nastąpić jedynie w trybie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy Prawo budowlane i innych szczególnych przepisów. Działka nr [...] nie została również wyznaczona jako miejsce magazynowania ziemi zmieszanej z gruzem betonowym i ceglanym, to jest odpadów wytworzonych poza terenem ww. działki. Magazynowaniem odpadów - zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt. 5 ustawy o odpadach - jest "czasowe przechowywanie odpadów obejmujące:
-wstępne magazynowanie odpadów przez ich wytwórcę,
-tymczasowe magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów, -magazynowanie odpadów przez prowadzącego przetwarzanie odpadów".
Organ wskazuje dalej w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy o odpadach: "Magazynowanie odpadów jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów." Prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia - jak to reguluje przepis art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach.
Działka nr [...] nie jest miejscem wytworzenia odpadów objętych orzeczeniem niniejszej decyzji. Na ww. działce nie jest prowadzone zbieranie odpadów ani przetwarzanie odpadów, o którym mowa w art. 41 ustawy o odpadach. Prezydent Miasta Krakowa ani żaden inny organ administracji publicznej nie wydał bowiem jakiejkolwiek decyzji zezwalającej na gospodarowanie odpadami, która to stanowiłaby o możliwości magazynowania ziemi wymieszanej z gruzem betonowym i ceglanym w omawianym miejscu.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy o odpadach, przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Wytwórca odpadów przemieszczonych na działkę nr [...] nie został ustalony przez organ I instancji. Wytwórca odpadów nie został również wskazany przez Panią K. S.. Pani K. S. nabyła działkę nr [...] z odpadami i tym samym stała się ich posiadaczem, to jest podmiotem odpowiedzialnym za ich niezgodnie z prawem pozostawienie na tej działce, w ilości przekraczającej tą wynikającą z ww. rozporządzenia w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. Przez uzyskanie tytułu własności do nieruchomości Pani K. S. stała się władającym powierzchnią ziemi, na której zgromadzone zostały odpady.
Zatem w świetle obecnie obowiązującego przepisu art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy o odpadach należy domniemywać, że posiadaczem odpadów w postaci mas ziemnych i gruzu betonowego i ceglanego zalegających na ww. działce nr [...] jest jej obecny właściciel - Pani K. S..
W następstwie powyższego, organ I instancji, działając zgodnie z posiadanymi kompetencjami określonymi w art. 26 ust. 2 ustawy o odpadach, skierował zatem do Pani K. S. (jako posiadacza odpadów) nakaz usunięcia odpadów z działki nr [...] w ilości nie mniejszej niż 235,00 mł tj. w ilości stanowiącej różnicę pomiędzy kubaturą nasypu i kubaturą warstwy utwardzającej 442,00 mł -207,00 mł. Orzeczeniem niniejszej decyzji organ dopuścił zatem możliwość pozostawienia na działce nr [...] warstwy odpadów rodzaju: odpadów betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów kod: 17 01 01, gruz ceglany, kod: 17 01 02 oraz gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03, kod: 17 05 04 - w ilości 207,00 mł, tj. w takiej ich ilości, aby została zachowana norma wprowadzona ww. rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10.11.2015r. W praktyce oznacza to warstwę o wysokości kilkunastu centymetrów.
Nadwyżka zgromadzonych odpadów w ilości 235,00 mł winna zostać przetransportowana do uprawnionego miejsca przetwarzania tego rodzaju odpadów, tj. odpady te winny zostać przekazane posiadaczowi odpadów legitymującemu się decyzją właściwego organu na gospodarowanie tego rodzaju odpadami - zgodnie z przepisem art. 27 ustawy o odpadach. Z podmiotem tym Pani K. S. winna zawrzeć stosowną umowę.
W punkcie nr 3 zaskarżonej decyzji organ zobowiązał Panią K. S. do usunięcia odpadów w terminie 60 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczną, kierując się normą prawną określoną w art. 26 ust. 6 pkt. 1 ustawy o odpadach.
Odnosząc się do zarzutów i wniosków zawartych w odwołaniu Kolegium wskazało, iż organ I instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ prowadzący postępowanie zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. W szczególności dokonał wszechstronnej oceny okoliczności przedmiotowego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Przepisy nakładają obowiązek określenia w decyzji: terminu usunięcia odpadów, rodzaju odpadów, sposobu usunięcia odpadów. W przedmiotowej sprawie organ I instancji dodatkowo orzekł o ilości odpadów do usunięcia. Podczas postępowania ustalono, że na działkę nr [...] przemieszczona została ziemia oraz gruz betonowy i ceglany, a w następstwie wykonania różnych prac powstał z tych odpadów nasyp o zmiennej miąższości. Natomiast w ekspertyzie biegły wskazał, że największą wysokość nasypu stwierdzono w centralnej części działki (około 70 cm) i nasyp ten ulega obniżeniu we wszystkich kierunkach. Wzdłuż całej granicy działki nr [...] stwierdzono nasypy o wysokości około 10 cm. Podkreślono przy tym, iż kwestie naruszenia stosunków wodnych nie są przedmiotem niniejszego postępowania.
Na powyższą decyzję skargę złożyła Pani K. S..
Zaskarżonej decyzji zarzuciła ona naruszenie przepisów postępowania to jest:
1) Art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, polegające na przyjęciu, że Organ I instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pomimo, że Organ I instancji:
a) nie wyjaśnił kwestii będących przedmiotem zarzutów Strony w stosunku do opinii biegłego geodetę M. G., w szczególności zarzutu, na jakiej podstawie przyjęto, że rok 2014 obrazuje stan pierwotny działki, pomimo że biegły odniósł się do nich bardzo lakonicznie lub w ogóle się do nich nie odniósł, przez co jego opina pozostała niemożliwa do zweryfikowania;
b) nie wykazał, że ewentualne podwyższenie poziomu powierzchni działki ma miejsce na skutek składowania tam odpadów, w szczególności nie przedłożył na tę okoliczność badań składu gleby, z których miałoby wynikać, że jest ona zanieczyszczona odpadami wskazanymi w zaskarżonej Decyzji,
c) dokonał ustaleń faktycznych wyłącznie w oparciu o opinię biegłego, która w zakresie ustalenia poziomu pierwotnego działki w 2014 r., jest niewiarygodna, albowiem jest sprzeczna z pozostałym zebranym materiałem dowodowym to jest zdjęciami, dokumentami sporządzonymi w sprawie, wyjaśnieniami strony, które zostały przez Organ w całości pominięte, co uniemożliwiło ustalenie prawidłowego stanu faktycznego, a w konsekwencji doprowadziło do wydania nieprawidłowej decyzji;
d) pominął okoliczności, że teren działki nr [...] już obecnie pozostaje obniżony wobec poziomu działek sąsiednich, a wykonanie przedmiotowej Decyzji, nakazującej dalsze obniżenie poziomu działki spowoduje, że będzie ona narażona na zalewanie ze strony działek sąsiednich, co narazi właściciela działki na znaczące szkody, a wręcz uniemożliwi korzystanie z niej, tylko ze względu na fakt, że okoliczność ta dotyczy zagadnień normowanych ustawą z dnia 20.07.2017 "Prawo wodne", co według organu nie było przedmiotem niniejszego postępowania, pomimo, że okoliczność ta miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;
e) pominął wszystkie wnioski dowodowe przedłożone przez stronę to jest:
- wniosek o przeprowadzenie dowodów z opinii prywatnej sporządzonej przez geodetę uprawnionego M. J. na okoliczność, że usunięcie z działki [...] 235 mł nawierzchni spowoduje obniżenie terenu przedmiotowej działki, które skutkować będzie zalewaniem jej przez wody z działek położonych od strony zachodniej i północno zachodniej, co uniemożliwi korzystanie z działki [...] oraz wniosku o ustalenie przez organ założeń melioracyjnych dla działki [...] oraz działek z nią sąsiadujących, na których podstawie został sporządzony rów melioracyjny, przebiegający wzdłuż granicy działki [...] z działką [...] i [...] w celu stwierdzenia czy dalsze obniżanie poziomu działki [...] nie zaburzy stosunków wodnych pomiędzy działką [...] i działkami sąsiadującymi, co w konsekwencji doprowadziło do wydania nieprawidłowej decyzji
- wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach [...] to jest "Zgłoszenia zamiaru wycięcia drzew z dnia 07.07.2021", "Protokołu z oględzin z dnia 24.08.2021 r.", "Notatki sporządzonej przez pracowników Wydziału Kształtowania Środowiska UMK z dnia 24.03.2022", wnioskowanego przez stronę w piśmie z dnia 09.03.2023, z których bezspornie wynika, że na działce [...] znajdują się drzewa, które mają co najmniej kilkadziesiąt lat, co oznacza, że mapa, na której opiera się biegły, ustalając stan na rok 2014 r. zawiera istotne błędy, co w konsekwencji doprowadziło do ustalenia nieprawidłowego stanu faktycznego i do wydania nieprawidłowej decyzji,
- wyjaśnienia Strony, która wskazywała, że odpady na działce znajdowały się na skutek wyburzenia domu w latach 50 tych, a od 2014 r. żadne odpady nie były już przywożone, co oznacza, że poziom gruntu nie mógł w żaden sposób ulec podwyższeniu od 2014 r., które to wyjaśnienia korespondują w całości z pozostałym zebranym materiałem dowodowym.
Zarzucono także naruszenie art. 104 § 2 k.p.a., poprzez uznanie, że organ I instancji wydał decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości, pomimo, że organ nie wskazuje w sposób jasny i precyzyjny, w którym miejscu działki składowane są odpady i jakie konkretnie są to odpady, choć strona kwestionuje ich istnienie, a w trakcie przeprowadzonych oględzin wnioskowała o ich wyraźne wskazanie, czego pracownik organu nie uczynił, natomiast w decyzji wskazane jest tylko, że działka jest podwyższona w centralnej części, a takie jej ukształtowanie wynika z faktu, że na działce istnieją rowy melioracyjne, do których powinna być kierowana woda z opadów z centralnej części działki, art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z pominięciem przepisów ustawy "Prawo wodne", która w niniejszej sprawie winna mieć zastosowanie oraz art. 11 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, w której nie wyjaśnia zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Organ błędnie uznał, że organ I instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przy czym Organ nie odniósł się do żadnych zarzutów przedstawionych w tym zakresie przez Skarżącą. Organ I instancji dokonał ustaleń faktycznych przede wszystkim w oparciu o opinię sporządzoną przez biegłego geodetę M. G.. Biegły przyjął założenie, że pierwotny poziom działki, do którego należy odnieść się oceniając czy w 2022 r. poziom terenu został rzeczywiście podniesiony, ma miejsce w 2014 r. Jednakże mapa wygenerowana ze wskazaniem stanu działki na 2014 r. zawiera istotne błędy, na co strona zwracała uwagę w piśmie z dnia 17.01.2023 r. oraz z dnia 09.03.2023, których to argumentów Organ nie wziął w ogóle pod uwagę. Również Organ II instancji w całości pominął powyższe kwestie. Strona wskazała, że geodeta błędnie przyjął, że działka według stanu na rok 2014 r. charakteryzowała się terenem płaskim z największym obniżeniem w centralnej części działki. W rzeczywistości w tym okresie teren działki był znacząco pofałdowany i w całości zarośnięty drzewami, które w centralnej części działki znajdowały się na wzniesieniach. Zdjęcia z okresu sprzed wycięcia drzew i wyrównania terenu znajdują się w aktach sprawy, ale nie zostały przekazane biegłemu, a Organ I instancji dokonując ustaleń nie brał ich w ogóle pod uwagę. Organ II instancji nie dokonał w tym zakresie żadnej weryfikacji. Biegły w piśmie z dnia 24.02.2023 r., odnosząc się do zarzutów przestawionych przez Odwołującą, wyjaśnił, że aby mapa jak najwierniej oddawała sytuacje pierwotną niezbędne jest wykonanie odpowiednio dokładnych pomiarów. W ocenie biegłego takie pomiary zostały wykonane dla zobrazowania aktualnego stanu działki. Jednak dla oceny stanu pierwotnego (to jest stanu z 2014 r.) musiał skorzystać z materiałów archiwalnych, których jakość, jak podkreślił Geodeta, implikuje dokładność i wierność sytuacji terenowej na działce. Geodeta zauważa, że w materiałach archiwalnych nie było informacji o drzewach i wzniesieniach przy drzewach, dlatego też przyjął, że działka charakteryzowała się terenem płaskim z największym obniżeniem w centralnej części działki. Założenie to jest jednak sprzeczne z pozostałym, zebranym materiałem dowodowym, który znajduje się w aktach sprawy, a który nie został przekazany Geodecie, czyniąc jego opinię niepełną. Co istotne z wyjaśnień biegłego wynika, że nie jest on w stanie potwierdzić wiarygodności map z 2014 r., na podstawie których dokonuje ustaleń, aby więc możliwe było przyjęcie ustaleń z opinii biegłego za prawdziwe, konieczna byłaby ich weryfikacja w oparciu o pozostały zebrany w sprawie materiał dowodowy, czego Organ nie uczynił, a do czego był zobowiązany. Organ II instancji nie odniósł się do tej kwestii, nie wskazując nawet czy uważa pominięcie tego materiału dowodowego przez Organ I instancji za prawidłowe czy nie. W aktach sprawy znajdują się liczne zdjęcia wskazujące, że na przedmiotowej działce rosło szereg drzew. Drzewa te były zmierzone w trakcie czynności, które miały miejsce w tut. Urzędzie w sprawie [...] Ze zgromadzonych materiałów wynika, że na działce było kilkadziesiąt drzew, a co najmniej kilkanaście z nich miało obwód, który przekraczał 80 cm. Obwód niektórych drzew wynosił nawet kilkaset cm ( np. wierzba - 330 cm.). Dane te oznaczają, że wiek drzew znajdujących się na działce to minimum 20 lat, a niektóre z nich były znacząco starsze i miały nawet siedemdziesiąt lat. Odwołująca złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach [...] to jest "Zgłoszenia zamiaru wycięcia drzew z dnia 07.07.2021", "Protokołu z oględzin z dnia 24.08.2021 r.", "Notatki sporządzonej przez pracowników Wydziału Kształtowania Środowiska UMK z dnia 24.03.2022". Jednak organ w całości pominął wnioski dowodowe strony, nie wyjaśniając powodów i nie odnosząc się do nich w wydanej decyzji. Tę decyzję podtrzymał Organ II instancji. Powyższe dowody wskazują wyraźnie, że archiwalne materiały, na których oparł się Geodeta, mają bardzo niską wiarygodność i dlatego nie mogą stanowić podstawy jakichkolwiek ustaleń czy porównań, a ustalenia Organu I instancji dokonane wyłącznie w oparciu o opinię, przy pominięciu zebranego materiału dowodowego i wniosków dowodowych złożonych przez Stronę, prowadzą do nieprawidłowych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji do wydania nieprawidłowej decyzji, bowiem przedłożona opinia może być wykorzystana wyłącznie w zakresie aktualnych pomiarów działki, a nie danych historycznych. strona, w toku postępowania wyjaśniała, że od kilkudziesięciu lat na działkę nr [...] nie były zwożone żadne odpady ani grunty. Odpady w postaci gruzu zasypanego ziemią, znajdowały się na działce od lat 50 ubiegłego wieku, o czym świadczy fakt, że znajdowały się w glebie, która została porośnięta wysokimi, co najmniej kilkudziesięcioletnimi, drzewami. Należy podkreślić, że w latach 52-55 na działce znajdował się dom, zbudowany z cegły, znajdujący się na podmurówce, w którym mieszkały dwie rodziny - łącznie osiem osób. Dom ten po 55 r. został zburzony, a gruz, który powstał na skutek tych działań, nie został w całości wywieziony. Znajdujący się więc na działce gruz znajdował się tam od lat 50 tych i został wywieziony w trakcie prac porządkowych, które miały miejsce w 2022 r., kiedy to wywieziono około 50 ciężarówek ziemi. Na dowód powyższego strona przedłożyła zdjęcia, które zostały zrobione po wykonaniu pierwszej części prac porządkowych i wywiezieniu pierwszej partii ziemi. Wykonywane prace musiały być przerwane ze względu na konieczność wycięcia drzew, zagrażających bezpieczeństwu. Na zdjęciach znajdujących się w aktach sprawy wyraźnie widać o ile został obniżony grunt w stosunku do lat wcześniejszych. Wysokość drzew wyraźnie wskazuje, że były one na działce w roku 2014. Na zdjęciach widać, w jaki sposób działka została wyrównana już po wycięciu drzew. Nie ulega wątpliwości, że poziom gruntu w 2022 nie mógł ulec podwyższeniu w stosunku do 2014 r. Należy zauważyć, też że właściciel nieruchomości sąsiedniej, za każdym razem, gdy były wykonywane jakiekolwiek prace na terenie działki nr [...], dokonywał zgłoszeń do UMK oraz Straży miejskiej, w tym zakresie istnieje liczna dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy. Od roku 2014 r. aż do chwili obecnej nie było jednak żadnych zgłoszeń w zakresie przywożenia odpadów na przedmiotową działkę, co w pełni koresponduje z wyjaśnieniami Odwołującej i potwierdza ich prawdziwość. Organ winien w tym zakresie przeprowadzić szczegółowe postępowanie dowodowe, poprzez przesłuchanie na tę okoliczność świadków-właścicieli sąsiednich nieruchomości. Organ II instancji również pomija powyższe kwestie. Ponadto w opinii biegłego wskazano, że teren działki nr [...] zarówno w 2014 r. jak i obecnie pozostaje obniżony wobec poziomu działek sąsiednich. Fakt ten został potwierdzony również w protokole sporządzonym przez pracownika UMK w trakcie oględzin działki w niniejszym postępowaniu mających miejsce w dniu 26.07.2022 r. Oczywistym jest, że działki ze sobą sąsiadujące winny znajdować się na zbliżonym poziomie. Skoro jednak wszystkie sąsiednie działki są na poziomie wyższym niż działka nr [...], potwierdza to fakt dokonania błędnych ustaleń stanu faktycznego przez Organ, bowiem w przeciwnym razie należałoby uznać, że na wszystkich sąsiednich działkach składowany są odpady, jednakże Organ nie prowadzi w tym zakresie żadnych postępowań, z czego można wyciągnąć wniosek, że taki stan rzeczy jest jednak prawidłowy. Geodeta M. J. w prywatnej opinii przedłożonej przez stronę z dnia 08.03.2024 r. stwierdził "Przeanalizowano wysokości działek sąsiednich w materiałach archiwalnych na przełomie 2006 - 2017 i porównano je z aktualnymi wysokościami. Nie stwierdzono dużych zmian rzędnych działek sąsiednich. Można stwierdzić, iż sąsiednie działki nie były inwestycyjnie obniżane bądź podwyższane". Skoro poziom powierzchni wszystkich działek sąsiednich jest wyższy niż poziom działki nr [...] i jest to stan prawidłowy, to oznacza, że to poziom działki nr [...] został ustalony w sposób nieprawidłowy. Operat sporządzony przez M. G. jest też niewiarygodny ze względu na szereg wątpliwości, które zostały przestawione przez pełnomocnika Odwołującej, a do których biegły, wbrew twierdzeniom Organu, nawet się nie odniósł. Również Organ II instancji pomija wskazaną kwestię całkowicie, po raz kolejny nie odnosząc się do zarzutów strony. Zarówno organ I instancji jak i II instancji nie odnosi się do faktu, że biegły nie wyjaśnił w sposób jasny i zrozumiały dlaczego rok 2014 został przyjęty przez niego jako stan pierwotny. Biegły wskazuje, że wynika to z faktu, że wszystkie rzędne wysokościowe wykazane w materiałach archiwalnych pochodzą sprzed tego okresu. Nie wyjaśnia to jednak w żaden sposób dlaczego stan materiałów archiwalnych, w tym ewentualne braki w tych materiałach, ma implikować w jakikolwiek sposób zobowiązanie stron w postępowaniu. Pierwotny poziom powierzchni działki, do którego należy porównać obecny poziom powierzchni, aby ocenić czy rzeczywiście został on podniesiony, winien jasno wynikać z dokumentów, a to nie ma miejsca w niniejszym postępowaniu. Biegły odnosząc się do wskazanego zarzutu ogranicza się jedynie do powtórzenia tego co już zostało wskazane w opinii, czyli że wszystkie rzędne wysokościowe wykazane w materiałach archiwalnych pochodzą sprzed tego okresu, dodając jedynie, że zostało to szczegółowo opisane w pkt 7 operatu, co jednak mija nie jest prawdą. Pomimo tego organ uznaje, że wyjaśnienia przedstawione przez biegłego są wystarczające i rzeczowe, z czym nie można się zgodzić. Ponadto biegły wyliczając maksymalną dopuszczalną objętość warstwy utwardzającej, powołuje się na dane "szeroko dostępne w Internecie (w literaturze)" bez skonkretyzowania źródeł danych, co uniemożliwia weryfikację tych danych. Odnosząc się do zarzutów strony w tym zakresie, ogranicza się do przytoczenia linków do wskazanych stron. Wyjaśnienia biegłego w zakresie przedstawionych zarzutów są lakoniczne i nie odnoszą się do meritum sprawy, w rzeczywistości nie rozwiewając wyrażonych wątpliwości. Pomimo tego Organ I instancji pomija wskazany wniosek o sporządzenie kolejnej opinii biegłego, która nie byłaby obarczona wskazanymi brakami i rozwiała by wątpliwości, nie dające się usunąć w oparciu o operat sporządzony przez M. G., a także jego pismo z dnia 01.03.2023 r, a Organ II instancji w ogóle do tego się nie odnosi. Odwołująca podnosi, że skoro już obecnie działka należąca do Odwołującej jest narażona na zalewanie ze strony działek sąsiednich, to dalsze obniżanie gruntu narazi właściciela działki na znaczące szkody, a wręcz uniemożliwi korzystanie z niej. Odwołująca przedłożyła opinię prywatną sporządzoną przez geodetę D. N., z której wynika, że przy obniżeniu terenu o 235 mł różnice wysokości między działką nr [...],a sąsiednimi się zwiększą. Geodeta stwierdza, że w obecnym stanie, a także przy obniżeniu terenu przedmiotowej działki z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, iż zachodnia i północno zachodnia części granicy może być zalewana. Zarówno Organ I jak i II instancji pomija jednak wskazany dowód tylko dlatego, że jak twierdzi wnioski dowodowe dotyczą zagadnień związanych z ewentualnymi zakłóceniami stosunków wodnych to jest zagadnień normowanych ustawą z dnia 20.07.2017 "Prawo wodne", co według organu nie było przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem jak uznaje kwestie te wykraczają poza przepisy ustawy o odpadach. Dlatego też organ pomija wskazane okoliczności, choć mają one istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ pomija jednak wskazany dowód tylko dlatego, że jak twierdzi wnioski dowodowe dotyczą zagadnień związanych z ewentualnymi zakłóceniami stosunków wodnych to jest zagadnień normowanych ustawą z dnia 20.07.2017 "Prawo wodne", co według organu nie było przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem jak uznaje kwestie te wykraczają poza przepisy ustawy o odpadach. Dlatego też organ pomija wskazane okoliczności, choć mają one istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ II instancji również lakonicznie stwierdza, że kwestie naruszenia stosunków wodnych nie były przedmiotem niniejszej sprawy. Nie można się zgodzić z takim stanowiskiem Organu I i II instancji. Z zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji publicznej "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa" (W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne, s. 108). Błędne jest działanie Organu, który pomija istotne ustalenia faktyczne, albo wręcz odmawia ich dokonania, tylko dlatego, że prowadzi postępowanie w obrębie jednej ustawy. Zgodnie z art. 6 k.p.a. Organ administracji musi ustalić obowiązywanie przepisów, mających stanowić podstawę jego rozstrzygnięcia. Organ winien zastosować wszystkie przepisy mające znaczenie w niniejszej sprawie. Wszechstronne zbadanie sprawy, które jest obowiązkiem Organu, polega więc na tym, że stosując określone przepisy, nie powoduje się naruszenia innych przepisów. Obowiązkiem Organu jest bowiem działanie zgodne z prawem. Tymczasem w niniejszej sprawie Organ wydając decyzję może doprowadzić do naruszenia stosunków wodnych na przedmiotowej działce, co nie tylko spowoduje znaczną szkodę dla właściciela działki [...], ale także zaburzy stosunki wodne pomiędzy działką [...] i działkami sąsiadującymi. Organ winien taką okoliczność szczegółowo zbadać, co uzasadnia wniosek strony o ustalenie przez organ założeń melioracyjnych dla działki [...] oraz działek z nią sąsiadujących, na których podstawie został sporządzony rów melioracyjny, przebiegający wzdłuż granicy działki [...] z działką [...] i [...] w celu stwierdzenia czy dalsze obniżanie poziomu działki [...] nie zaburzy stosunków wodnych pomiędzy działką [...] i działkami sąsiadującymi. W przedmiotowej sprawie Organ odmawia rozpoznania wniosków dowodowych Strony tylko dlatego, że żądania dotyczą zagadnień związanych z ewentualnym zakłóceniem stosunków wodnych, a ta materia regulowana jest ustawą "Prawo wodne", a Organ prowadzi postępowania w zakresie objętym ustawą o odpadach. Organ nie wyklucza więc, że swoją decyzją zakłóci stosunki wodne panujące pomiędzy działką [...] a sąsiednimi działkami, jednak świadomie się na to godzi, odmawiając rozpoznania sprawy w tym zakresie. Takie działanie Organu narusza zarówno art. 6 k.p.a. nakazujący działanie na podstawie wszystkich przepisów obowiązującego prawa jak i art. 7 k.p.a. nakazujący podejmowanie wszelkie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ II instancji bezkrytycznie przychyla się natomiast do stanowiska organu I instancji. Uzasadnione są również wnioski dowodowe o przeprowadzenie pozostałych dowodów z dokumentów i zeznań świadków, ze względu na konieczność ustalenia stanu faktycznego na działce nr [...] w 2014 r. oraz w okresie wcześniejszym, w tym przeprowadzanych prac i przywożonych materiałów. Wydając decyzję Organ I instancji naruszył art. 104§2 k.p.a albowiem przedmiotowa decyzja nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Decyzja nie wskazuje w sposób jasny i precyzyjny, w którym miejscu działki znajdują się wymienione w decyzji odpady, tak aby strona miała możliwość ich wywiezienia. Trzeba zauważyć, że strona w trakcie przeprowadzonych w dniu 11.03.2024 oględzin wnioskowała o wyraźne wskazanie, w którym miejscu działki składowane są odpady, o których mowa w decyzji z 17.04.23 r. Prowadząca oględziny wskazała centralną część działki, twierdząc, że w tym miejscu znajduje się przewyższenie. Twierdzenie to zostało odnotowane w protokole, nie zostało jednak wskazane w decyzji. z decyzji więc w żaden sposób nie wynika, z której części działki mają zostać wywiezione odpady i jakie są to odpady. Decyzja nie wskazuje nawet jakie odpady znajdują się na działce, ograniczając się wyłącznie do cytowania przepisów ustawy i rozporządzenia w zakresie tego czym są odpady. Organ II instancji ten błąd powiela. Organ I instancji nie przeprowadził żadnych badań wskazujących na to, że wymienione w ustawie odpady znajdują się na działce, w szczególności brak jest badania składu gleby, potwierdzających fakt zanieczyszczenia działki odpadami, jest to wyłącznie bezpodstawne domniemanie oparte na opinii biegłego, choć biegły w żaden sposób nie wskazuje, że podniesienie poziomu nastąpiło na skutek składowania odpadów. Organ II instancji powiela ten błąd. Należy podkreślić, że ukształtowanie działki winno być takie, aby woda opadowa nie zbierała się na terenie działki, ale spływała do rowu melioracyjnego. Dlatego też powierzchnia w centralnej części działki musi znajdować się nieco powyżej powierzchni przy rowie melioracyjnym, wnioskowanie tylko z tego faktu, że znajdują się w tym miejscu odpady jest błędne. Usunięcie 235 mł gleby i ziemi z centralnej części działki spowoduje, że w tym miejscu powstanie zagłębienie, a w którym będzie zbierała się woda, co de facto uniemożliwi korzystanie z działki. Należy tez podkreślić, że strona nie ma obowiązku analizować opinii geodety pod kątem tego, w którym miejscu znajdują się na działce opady, jak wskazuje prowadząca oględziny. Decyzja winna zostać sformułowania w sposób, który wyraźnie wskazuje, jaki odpady i w którym miejscu znajdujące się winny zostać usunięte z działki. Przedmiotowa decyzja nie spełnia tych kryteriów przez co jest niemożliwa do wykonania. To po stronie organu leży obowiązek dowiedzenia, że na działce rzeczywiście znajdują się odpady, czego Organ nie wykazał. Decyzja Organu II instancji jest lakoniczna, ogranicza się wyłącznie do stwierdzenia, że stanowisko Organu I instancji jest prawidłowe, nie odnosi się jednak w żaden sposób do argumentów przedstawionych przez strony przez co narusza postanowienia art. 11 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz.1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Z istoty kontroli wynika również, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność aktu lub wydanie go z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Na wstępie zauważyć należy, że jedynie niezanieczyszczona gleba i inne materiały występujące w stanie naturalnym, wydobyte w trakcie robót budowlanych, nie zaliczają się do odpadów, pod warunkiem, że materiał ten zostanie wykorzystany do celów budowlanych w stanie naturalnym na terenie, na którym został wydobyty. Masy ziemne i gruz budowlany przywożone na nieruchomość w celu np. jego niwelacji, wyrównania bądź utwardzenia – pochodzące od innych wytwórców odpadów należy traktować jako odpady. Pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania, odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu przez nabywcę, posiadają dla niego określoną wartość gospodarczą, rynkową i stanowiły przedmiot umowy sprzedaży. Zagospodarowanie takich odpadów musi odbywać się zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (stan prawny na dzień wydania kontrolowanej decyzji tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 ze zmianami) oraz Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 11 maja 2015 r. w sprawie w sprawie odzysku odpadów poza instalacjami i urządzeniami (Dz. U. z 2015 r. poz. 796).
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć zapadłych w kontrolowanej sprawie stanowiły przepisy ustawy o odpadach. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 6 tej ustawy odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach może nastąpić tylko przez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot, przy czym ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Wprowadzenie domniemania prawnego nie zwalnia jednak organów z podejmowania wszelkich czynności zmierzających do ustalenia faktycznego posiadacza odpadów (zob. wyrok NSA z dnia 24 marca 2023 r. sygn. akt III OSK 7129/21).
Zgodnie zaś z art. 26 ust. 1 posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). Jak stanowi z kolei art. 26 ust. 3a tej ustawy decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie. Decyzja nakazująca usunięcie odpadów powinna zaś zawierać elementy wymienione w art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach, tj. określać termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów i sposób usunięcia.
Wskazać dalej należy, iż legalne magazynowanie odpadów prowadzone w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów, zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy, może odbywać się wyłącznie na podstawie zezwolenia. Gromadzenie odpadów bez zezwolenia i ich nieusunięcie obliguje organ do wszczęcia postępowania wieńczącego decyzją, o której mowa w art. 26 ust 2 ustawy.
Stwierdzenie przez organ nielegalnego składowania odpadów tj. składowania odpadów bez zezwolenia w terenie nieprzeznczonym do tego typu działalności i ustalenie podmiotu, który jest ich posiadaczem tych odpadów, skutkować zawsze winno nakazaniem usunięcia odpadów kierowanym właśnie do ich (odpadów) posiadacza. Decyzja o nakazie usunięcia odpadów wydawana jest w ramach związania administracyjnego tj. sytuacji, kiedy ustalenia określonego stanu faktycznego implikują wydanie decyzji o określonej treści.
Rację mają zatem organy wskazując, że Pani K. S. nabyła działkę nr [...] z odpadami i tym samym stała się posiadaczem odpadów, to jest podmiotem odpowiedzialnym za ich niezgodnie z prawem pozostawienie na tej działce. Przez uzyskanie tytułu własności do nieruchomości Pani K. S. stała się władającym powierzchnią ziemi, na której zgromadzone zostały odpady.
Poza sporem pozostaje także okoliczność, że działka nr [...] obr[...] jedn. ewid. P. przy ul. K. nie jest miejscem przeznaczonym do składowania lub magazynowania odpadów.
Niemniej jednak skarżona decyzja nie odpowiada prawu albowiem w ocenie Sądu doszło do naruszenia art. 7, art. 77 §1, art. 80 oraz art. 107 §3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. 2024, poz. 572, dalej k.p.a.) w stopniu, który ma istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ tylko prawidłowe i wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego warunkuje prawidłową subsumpcję. Tymczasem materiał dowodowy w niniejszej sprawie zawiera istotne braki dowodowe i nieścisłości.
Przede wszystkim dotyczą one przyjętego za wiodący dowód w sprawie operatu pomiarowego (geodezyjnego) sporządzonego w dniu 23 listopada 2022 r. przez mgr. Inż. M. G.. Z operatu wynika, że jego celem jest ustalenie kubatury odpadów. Jednak już sam operat poddaje w wątpliwość co należy uznać za stan pierwotny. Otóż biegły ustalając dozwoloną w świetle rozporządzenia Ministra Środowiska z 10 listopada 2015 r. ilość odpadów kierował się wyłącznie układem rzędnych terenu, przyjmując jako pierwotny stan działki stan z roku 2014 r. Przy czym sam biegły wskazuje, że zadecydowała o tym dostępność materiałów z tego okresu, ponieważ "najmłodsza" rzędna wysokościowa działki [...] ma określoną datę pomiaru na mapie cyfrowej na dzień 2013.07.18.(k. 46 administracyjnych akt sprawy). Sam biegły wskazuje przy tym na s. 6 operatu, że brak jest konkretnych punktów z pomiaru wysokości terenu, które w jego ocenie byłyby bardziej wiarygodne. Ustalenie kubatury odpadów wyłącznie w oparciu o rzędne terenu wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, czy na terenie całej działki znajdują się rzeczone odpady, czy też na terenie działki znajdują się miejsca niezanieczyszczone odpadami. Samo porównanie rzędnych terenu niekoniecznie bowiem świadczy o tym, że wzrost wysokości nastąpił wskutek umiejscowienia odpadów, jeśli badaniom tym nie towarzyszy ustalenie rozmieszczenia odpadów na działce. Z akt sprawy, w szczególności z operatu technicznego wykonanego przez biegłego, nie wynika, aby dokonywał on odkrywek glebowych w celu ustalenia, czy cała działka złożona jest z ziemi zanieczyszczonej, czy też można ujawnić miejsca o naturalnej budowie mady glebowej. Okoliczności te w ocenie Sądu mają fundamentalne znaczenie dla ustalenia, z jaką ilością odpadów mamy na tej działce do czynienia. Dodatkowo z opracowania wynika, że błąd pomiaru wynosi +/- 73 mł. Okoliczność ta została całkowicie pominięta przez organy obu instancji. Dodać należy, że stan pierwotny został ustalony jako rok 2014 r. tylko dlatego, że takie były najstarsze dostępne dane. A jeśli przed 2014 r. ten stan się zmieniał, były wyższe rzędne, potem uległy obniżeniu , a po 2104 r. podwyższeniu? Czy stan podwyższenia nie jest wynikiem prac prowadzonych na działce, co wynika ze stanowiska M. S. z notatki z dnia 8 kwietnia 2021 r., w której wskazuje że właściciel działki nr [...] zamiast te działkę uprzątnąć, wyrównał gruz powodując podwyższenie terenu? (k. 27 akt administracyjnych).
Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiotowej sprawie rozpoczęło się o tyle nietypowo, że nie wykazywano nawiezienia odpadów na działkę, lecz podjęto kroki w związku z niedopełnieniem przez właścicieli działki obowiązku utrzymania czystości i porządku na terenie działki i zobowiązano właścicieli do jej uporządkowania (k. 1 administracyjnych akt sprawy). Wobec powyższego na działce podjęto prace porządkowe, które doprowadziły m.in. do zmiany ukształtowania terenu i podwyższenia działki w centralnej części (k. pismo z dnia 30 czerwca 2021 r. k. 99, k. 113 akt administracyjnych, prace były prowadzone w okresie czerwiec-lipiec 2021; wyjaśnienia spójne, podtrzymane w 2022 r. - protokół z 26 lipca 2022 r., k. 18 administracyjnych akt sprawy).
W przedmiotowej sprawie istnieje przypuszczenie, że odpady mogły znajdować się na tej działce już od lat 50-tych i pochodzić z dokonanej rozbiórki domu. Z oględzin wynika zaś, że na działkę gruz i odpady nie były przywożone od lat 90-tych (k. 75 akt administracyjnych). Ustalono, że gruz i beton znajdują się w północno-zachodniej części działki, natomiast podczas oględzin z 7 maja 2021 r. mąż właścicielki S. S. wskazał drzewo rosnące w południowo-wschodniej części działki jako stan pierwotny tej działki, lecz biegły tej okoliczności nie wziął pod uwagę.
Nie wyjaśniono zatem zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. ile odpadów znajduje się na działce ponad dozwoloną ilość (wbrew stanowisku biegłego nie zlokalizowano tych miejsce gdzie ziemia jest zmieszana z gruzem, a gdzie sama ziemia pochodząca z działki, z uwzględnieniem prowadzonych prac porządkowych). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje odpowiedzi na pytanie, czy na działce tej znajdowała się niezanieczyszczona ziemia, niebędąca odpadem (stan pierwotny działki), czy wskutek prac porządkowych prowadzonych w latach 2021-2022 r. doszło do przemieszania odpadów (zanieczyszczonej ziemi) z tą pierwotną na działce, niezanieczyszczoną. Zauważyć bowiem należy, że stan pierwotny działki mógł ulec zmianie także wskutek nakazanych prac porządkowych na działce.
Ponownie rozpatrując sprawę organy powinny ponownie ustalić stan faktyczny z uwzględnieniem wskazanych powyżej okoliczności (ustalenie stanu pierwotnego, ustalenie przy pomocy odkrywek glebowych, gdzie znajduje się ziemia zanieczyszczona, a gdzie niezanieczyszczona z uwzględnieniem okoliczności na ile doszło do zmieszania odpadów z pierwotną niezanieczyszczoną ziemią na działce wskutek prowadzonych prac porządkowych, uwzględnienie błędu pomiaru, na który zwracał uwagę sam biegły) oraz treści art. 81a §1 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.
Natomiast dla oceny przesłanek z art. 26 ustawy o odpadach pozbawione są znaczenia podnoszone w skardze okoliczności dotyczące tego, jak będzie ukształtowany teren wskutek nakazania usunięcia odpadów oraz, czy może to doprowadzić do ewentualnego naruszenia stosunków wodnych. Postępowanie z art. 26 ustawy o odpadach oraz z art. 234 ustawy prawo wodne są od siebie niezależne, chociaż ten sam stan faktyczny może skutkować wszczęciem jednego bądź obu tych postępowań.
Jako, że Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, t.j. art. 7, art. 77 §1, art. 80 oraz art. 107 §3 k.p.a. w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy orzekł na podstawie art. 147 §1 pkt 1 lit. c orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 § p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżących kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, na którą składają się kwota 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi, kwota 480 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło