II SA/Kr 2175/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Woś Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel-Ziaja ( spr.) WSA Dorota Pędziwilk-Moskal - del Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2005 r. sprawy ze skargi J. S. i T. K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą j ą decyzję organu pierwszej instancji Prezydium Rady Narodowej m. K. - Urząd Spraw Wewnętrznych orzeczeniem z dnia [...] 11.1971 r., Nr: [...], wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone w K., w gm. kat. Z., oznaczone 1. kat "1", "2", "3" i "4" stanowiące własność K. i J.S., pod budowę osiedla P. zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] 01.1971 r. . Skarżący, to: poprzednia właścicielka wywłaszczonej nieruchomości J.S. i T.K. jako wykazany spadkobierca K.S., złożyli w dniu [...] 03. 2001 r. wniosek o zwrot części przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej obecnie działkę oznaczoną nr "5" obr. [...] jedn. ewidencyjna P., jako zbędnej na cel wywłaszczenia. Skarżący podali, że na terenie tej działki miała być wybudowana szkoła, a do chwili obecnej jej budowa nie została zrealizowana. Decyzją z dnia [...] 05. 2001 r., Nr: [...], Prezydent Miasta K. na podstawie art. 4 pkt. 9 b', art. 136 ust. 3, art. 137 i 142 oraz art. 229 ustawy z dnia 21.08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 46 póz. 543/ orzekł o odmowie zwrotu tej nieruchomości podając w uzasadnieniu, że przedmiotowa działka został oddana aktem notarialnym z dnia [...] 01. 1990 r. Rep. [...] w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "Z.", która z kolei scedowała to prawo na rzecz nowopowstałej Spółdzielni Mieszkaniowej "P.", a fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej KW [...] na podstawie Uchwały Nr [...] z dnia [...].12.1990 r. zebrania Przedstawicieli Członków Spółdzielni Mieszkaniowej "Z." o podziale majątku spółdzielni na rzecz nowych spółdzielni mieszkaniowych. Równocześnie na podstawie decyzji komunałizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...].12. 1992 r. Nr [...] działka nr "5" obr. [...] P. stała się własnością Gminy K. Ponieważ art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy, ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przeto należało wnioskowi odmówić. Decyzją z dnia [...] 06. 2001 r. Nr [...], Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżących utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. o odmowie zwrotu części działki nr "5" obr. [...] jedn. ewid. P. gm. K., odpowiadającej wywłaszczonym parcelom 1. kat "2" i 1. kat. "4" b. gm. kat. Z., na rzecz poprzednich właścicieli podzielając w pełni pogląd organu pierwszej instancji zawarty w decyzji i jej motywach. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący T.K. i J.S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając, że dotychczas nie został zrealizowany cel wywłaszczenia na przedmiotowej działce, co stanowi przesłanką zwrotu nieruchomości. Ponadto w piśmie z dnia 22.08. 2001 r. skarżący zaprzeczyli, by przedmiotowa działka została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "Z.". Podnieśli, że decyzje zostały wydane przedwcześnie z naruszeniem przepisów postępowania art. 7 i art. 77 k.p.a. bez rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Nie został zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy przed podjęciem decyzji i w związku z tym nie mógł być w całości rozpatrzony. Skarżący przedłożyli odbitkę ksero aktu notarialnego Rep. [...], z dnia [...] 01. 1990 r., zdziałanego w Państwowym Biurze Notarialnym w K. przed notariuszem J.M. - umowa wieczystego użytkowania, zawarta pomiędzy Skarbem Państwa a Spółdzielnią Mieszkaniową "Z" na okoliczność, że wywłaszczone, przedmiotowe parcele 1.. kat "2" i "4" nie zostały oddane tą umową w wieczyste użytkowanie Spółdzielni Mieszkaniowej "Z", a zatem nie istnieje przesłanka wyłączająca zwrot tych nieruchomości. Skarżący podnoszą, że do działki ewid. nr "5", obr. [...] jedn. ewid. P. były dołączane przez Spółdzielnię bez tytułu prawnego przy wykonywaniu równoważnika geodezyjnego dla tej nieruchomości, parcele katastralne, które wcześniej nie zostały obciążone prawem użytkowania wieczystego, czego dowodem jest równoważnik geodezyjny dla dziki nr "5", obr. [...] jedn. P. Skoro nieruchomości te nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, a jednocześnie stały się zbędne na cel wywłaszczenia, to podlegają zwrotowi w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Podkreślił że zarzut naruszenia prawa procesowego jest bez znaczenia gdyż nie miał on wpływu na prawidłowość wydanej decyzji, wobec brzmienia art. 229 u.g.n. określającego negatywne przesłanki, których zaistnienie musi oznaczać odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W analizowanej sprawie przesłanki te występują i w związku z tym organy administracji nie są obowiązane do dokonywania ustaleń w kwestii zbędności nieruchomości. Sąd zważył co następuje : Trzeba stwierdzić, że stosowanie do treści art. 97 par 1 ustawy z dnia 30.08. 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na postawie przepisów ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym zatem do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zgodnie z treścią art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie jest związany granicami skargi i jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, a także przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie . Skarga jest uzasadniona. Sprawa nie została w sposób należyty wyjaśniona. Nie zebrano w sprawie niezbędnych materiałów dowodowych, które mają zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Należy zauważyć, że zgodnie z zasadą praworządności i prawdy obiektywnej organy administracji publicznej prowadzące postępowania są obowiązane do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 par 1 k.p.a.). Te zasady nie były w toku postępowania administracyjnego przestrzegane. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej trzeba stwierdzić, że przepis art. 229 u.g.n. ustanawia wyjątek od zasady wprowadzonej art. 136 ust. 3 tej ustawy, wyłączając możliwość zwrotu nieruchomości. Zgodnie z jego treścią roszenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami - tj. przed 1.01. 1998 r.- trwale rozporządzono przedmiotem wywłaszczenia na rzecz osób trzecich, na podstawie umowy sprzedaży albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Wywodzić skutek z tego przepisu można tylko wówczas gdy zachodzą kumulatywnie wymienione warunki stanowiące łącznie przesłankę negatywną zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Czyli w tym przypadku; jeżeli przed dniem 1.01. 1998 r. zostało ustanowione na tej nieruchomości prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Jednakże sytuacja prawna przedmiotowej działki nie została należycie wyjaśniona. W toku postępowania nie został dopuszczony i przeprowadzony dowód z umowy notarialnej Rep. [...] z dnia [...] 01.1990 r. - użytkowania wieczystego, na którą organy pierwszej i drugiej instancji powołują się w motywach rozstrzygnięcia, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisu art. 75 k.p.a. i nast. Stwierdzenie organów orzekających w sprawie, że zostało ustanowione na przedmiotowych działkach prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "Z" zostało skutecznie zakwestionowane przez skarżących. Z przedłożonej przez nich odbitki ksero tejże umowy notarialnej nie wynika, by działki d. l.kat "2" i "4" zostały tym aktem oddane użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "Z". Jeżeli zaś parcele te nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "Z", to nie mogła ona rzecz jasna przekazać (scedować) do nich prawa innej spółdzielni mieszkaniowej, którego sama nie posiadała. Jest to istotna dla sprawy okoliczność, którą z uwagi na doniosłość jej skutków prawnych należy w pierwszym rządzie wyjaśnić. Jeżeli okaże się bowiem, że Spółdzielnia "Z" nie była użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, to wówczas nie istnieje przesłanka negatywna wyłączająca możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W takiej sytuacji będzie trzeba ustalić, czy istnieją przesłanki zwrotu nieruchomości przewidziane art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W szczególności będzie trzeba ustalić czy nieruchomość ta stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Przy ocenie zbędności należy sięgnąć do decyzji o wywłaszczeniu i decyzji o lokalizacji szczegółowej j.w., gdzie ten cel jest określony i następnie skonfrontować go ze sposobem wykorzystania działki. Przy czym cel wywłaszczenia należy interpretować bardzo ściśle, stosownie do treści art. 136 ust. 1 u.g.n. zakazującego przeznaczania nieruchomości na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zaś przy ocenie zbędności należy się kierować kryteriami zawartymi w jej normatywnej definicji zamieszczonej w treści przepisu art. 137 u.g.n. wedle, którego nieruchomość uznaje się za zbędną, na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) utraciła moc decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd wobec naruszenia przez organy orzekające przepisów postępowania, a to: art. 7, 8, 75 , 77 k. p. a. które miało wpływ na wynik sprawy uchylił wydane decyzje w tej sprawie w ramach postępowania administracyjnego. Takie rozstrzygnięcie sięgające "w głąb" sprawy jest w tym przypadku niezbędne dla końcowego jej załatwienia w myśl przepisu art. 135 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji Sąd uwzględniając skargę orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 par 1 lit "a" i "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.