II SA/Kr 219/24

Dnia 25 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara – Dubiel SWSA Sebastian Pietrzyk (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 kwietnia 2024 roku sprawy ze skargi M. P. na postanowienie nr 1034/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2023 roku, znak: WOB.7722.77.2023.PWOL w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, skargę oddala. Przedmiotem skargi M. P. jest postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (dalej: "MWINB") nr 1034/2023 z dnia 6 grudnia 2023 r., znak: WOB.7722.77.2023.PWOL, którym stwierdzono, że zażalenie wniesione przez D. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego-ziemskiego w Krakowie (dalej: "PINB") nr [...] z dnia 20 stycznia 2023 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia. Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego-ziemskiego w Krakowie (dalej: "PINB") postanowieniem nr [...] z dnia 20 stycznia 2023 r., znak: [...], wydanym na podstawie wstrzymał inwestorowi D. Sp. z o.o. prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym zlokalizowanym na dz. nr [...] w miejscowości M., gmina L., oznaczonym na załączniku graficznym nr 13 - z powodu realizacji robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Na powyższe postanowienie PINB zażalenie złożyła Skarżąca spółka D. Sp. z o.o. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie (dalej: "MWINB") postanowieniem nr 1034/2023 z dnia 6 grudnia 2023 r., znak: WOB.7722.77.2023.PWOL, wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 83 ust. 1 oraz art. 81 ust. 1, a także art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682, dalej: "u.p.b."), stwierdził, że zażalenie wniesione przez D. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na ww. postanowienie PINB, zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 141 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia MWINB wskazał, że postanowienie PINB zostało skutecznie doręczone D. Sp. z o.o. w M. w dniu 26 stycznia 2023 r., termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 2 lutego 2023 r., zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia D. Sp. z o.o. złożyła w dniu 23 lutego 2023 r., a wniosek ten załatwiono odmownie z uwagi na brak uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, albowiem względy organizacyjne przedsiębiorstwa strony, jak również konieczność poszukiwania specjalisty w zakresie prawa budowlanego, nie stanowiły przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć (postanowienie MWINB nr [...] z dnia 6 grudnia 2023 r.). W związku z odmownym załatwieniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, MWINB wydał postanowienie nr 1034/2023 z dnia 6 grudnia 2023 r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. Opisane wyżej postanowienie MWINB zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. P., wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania skargowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego według norm prawem przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 58 § 1 i 2 k.p.a. przez stwierdzenie, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego przez art. 141 § 2 k.p.a., co wynikało z wcześniejszego wadliwego wydania postanowienia nr [...] o odmowie przywrócenia terminu; 2) art. 58 § 1 i 2 k.p.a. przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżącą zażalenia, mimo iż skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy, podczas gdy skarżąca wykazała, że z uwagi na znaczne rozbudowanie stanu faktycznego sprawy, liczbę dokumentów, z którymi należało się zapoznać, jak również konieczność znalezienia profesjonalnego pełnomocnika, który podjąłby się zajęcia sprawą, skarżąca bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia zażalenia, a ponadto równocześnie z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu złożyła ona zażalenie, czym spełniła przesłanki do przywrócenia terminu; 3) art. 80 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 4 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący i wszechstronny całości materiału dowodowego, co skutkowało uznaniem, że twierdzenia podnoszone przez skarżącą w celu wykazania przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia nie zostały uprawdopodobnione; 4) art. 7 k.p.a. przez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji słusznego interesu skarżącej przejawiające się w zignorowaniu aspektu organizacyjnego przedsiębiorstwa skarżącej, jak również wszelkich okoliczności faktycznych sprawiających, że gruntowne zapoznanie się z materiałami postępowania, a także sporządzenie i wniesienie zażalenia stanowiły proces czasochłonny, trudny do wykonania w ustawowym terminie na wniesienie zażalenia, co doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w wyniku wadliwego wydania postanowienia nr [...]. Postanowienie organu pierwszej instancji zostało wydane w bardzo skomplikowanej sprawie podzielonej w zasadzie na 15 postępowań. Mając na uwadze względy organizacyjne przedsiębiorstwa skarżącej, jak również konieczność poszukiwania specjalisty w zakresie prawa budowlanego, skarżąca nie wniosła zażalenia w terminie przewidzianym przez prawo. Mając na względzie nieznajomość akt sprawy, jak również procedur związanych z postępowaniem administracyjnym, dopiero w dniu 20 lutego 2023 roku, tj. po wykonaniu wglądu w akta sprawy przez pełnomocnika skarżącej, powzięła ona informację o konieczności złożenia zażalenia na ww. postanowienie. Skarżąca zachowała termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, składając go w terminie 7 dni od dnia dokonania wglądu w akta sprawy, a także wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła ona przedmiotowe zażalenie. Skarżąca nie została zawiadomiona o możliwości zaznajomienia się z aktami postępowania wbrew art. 10 § 1 k.p.a., a zatem organ pierwszej instancji zachował się nielojalnie względem strony. Pierwszą czynnością w sprawie, o której skarżąca została poinformowana, było doręczenie postanowienia o wstrzymaniu inwestorowi prowadzenia prac budowlanych przez organ pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podniesiono, że zarzuty skargi dotyczą w większości postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, a nie zaskarżonego postanowienia. To, czy skarżąca nie została zawiadomiona o możliwości zapoznania się z aktami postępowania oraz to, czy pierwszą czynnością w sprawie, o której została poinformowana, było doręczenie jej postanowienia organu pierwszej instancji, nie może mieć wpływu na wynik postępowania wstępnego zakończonego postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Wbrew twierdzeniom skargi obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów spoczywa na organach administracji publicznej przed wydaniem decyzji, a nie postanowienia, co wynika z brzmienia art. 10 § 1 k.p.a. Z kolei zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy na każdym etapie postępowania. Skarżącej doręczono zawiadomienie z dnia 14 listopada 2022 r. o wszczęciu postępowania w sprawie, a w dniu 23 grudnia 2022 r. osoba działająca z jej upoważnienia zapoznała się z aktami sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa. W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarżący nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia nr 1034/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2023 roku stwierdzającego, że zażalenie wniesione przez D. Sp. z o.o. z siedzibą w M. reprezentowaną przez pełnomocnika radcę prawnego D. S. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie nr [...] z dnia 20 stycznia 2023 r., znak: [...], którym organ wstrzymał inwestorowi D. Sp. z o.o. prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym zlokalizowanym na dz. nr [...] w miejscowości M., gmina L., oznaczonym na załączniku graficznym nr 13 - z powodu realizacji robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego dla jego wniesienia w art. 141 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał postanowienie nr [...] z dnia 20 stycznia 2023 roku o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, które zostało skierowane do inwestora tych robót D. Sp. z o.o. z siedzibą w M. . Postanowienie to (nr [...]) zostało doręczone także M. P., jako stronie postępowania, współwłaścicielowi jednej z działek na których posadowiony jest samowolnie wybudowany obiekt objęty postępowaniem tj. działki nr [...]. Spóźnione zażalenie na postanowienie nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego – ziemskiego w Krakowie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła D. spółka z o.o. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wydał postanowienie nr [...] z dnia 6 grudnia 2023 r., którym odmówił spółce D. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB nr [...] z dnia 20 stycznia 2023 r. Następnie Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wydał postanowienie nr 1034/2023 z dnia 6 grudnia 2023 r., którym stwierdzono, że zażalenie D. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na postanowienie PINB dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie nr [...] z dnia 20 stycznia 2023 roku, zostało wniesione z uchybieniem terminu. Wskazane postanowienie nr 1034/2023 jest przedmiotem rozpoznawanej w tej sprawie skargi M. P.. Skarga M. P. dotyczy zatem stwierdzenia przez organ, że spółka D. Sp. z o.o. z siedzibą w M. wniosła zażalenie z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W tym miejscu trzeba wskazać, że kwestia czy spółka D. Sp. z o.o. z siedzibą w M. wniosła zażalenie z uchybieniem terminu do jego wniesienia, nie dotyczy interesu prawnego Skarżącego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Mieć interes prawny to coś więcej niż mieć interes faktyczny w sprawie. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, regulujących określoną sferę stosunków społecznych. Natomiast z interesem faktycznym mamy do czynienia wtedy, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji (por. np. postanowienie NSA z dnia 2 września 2014 r., sygn. II OZ 819/14). Interes prawny musi być własny, co oznacza, że nie można opierać go na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (postanowienia NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. II GW 13/11; z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. II GW 15/11). Interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym ma ten podmiot, na którego sferę prawną wpłynie w sposób bezpośredni wynik tego postępowania, nie zaś podmiot, dla którego wynik ten z innych powodów ma znaczenie (postanowienie NSA z 13 czerwca 2012 r., sygn. II GZ 196/12). W tej sytuacji Skarżący nie ma legitymacji do złożenia niniejszej skargi w rozumieniu art. 50 p.p.s.a., zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Dla złożenia skargi do sądu administracyjnego, skarżący musi mieć zatem interes prawny pojmowany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. Nie sposób jednak mówić o interesie prawnym Skarżącego w zaskarżeniu postanowienia, którego przedmiotem jest stwierdzenie, że zażalenie spółki D. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie nr [...] z dnia 20 stycznia 2023 r. znak: [...] zostało wniesione z uchybieniem terminu Na koniec wyjaśnić należy, że sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, zgodnie z którym istnienie legitymacji procesowej podlega badaniu przez sąd administracyjny i fakt, że skarżąca miała interesu prawnego we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na postanowienie, która w ogóle jej nie dotyczyła, jak również w żadnym zakresie nie dotyczy jej interesu prawnego i obowiązku – ma ten skutek, że skarga ulega oddaleniu, a nie odrzuceniu. O tym bowiem, czy wnoszący skargę ma interes prawny, sąd może zdecydować dopiero w wyniku merytorycznego rozpoznania skargi (postanowienie NSA z dnia 6 października 2006 r., II FSK 1250/05, i wyrok NSA z dnia 16 września 2010 r., II OSK 1397/09, LEX nr 746508). Por.: T. Woś komentarz do art. 151 teza 6 [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, WKP 2016,). W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.