II SA/Kr 2207/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr) Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel -Ziaja NSA Andrzej Niecikowski Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001 r ., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala II SA/Kr 2207/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 z późn. zm./, pozbawił A.L. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD w T. decyzją z dnia [...] września 1989 r. z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej [...].10.1949 - [...]10.1949". W uzasadnieniu decyzji wskazał, że A.L. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim. Jak wynika z akt sprawy, podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy. Zwrócił uwagę organ, że "w aktach kombatanckich w/w nie pisał o walce z UPA lub Wehrwolfem, natomiast podawał o swym udziale w zwalczaniu ugrupowania "Żelaznego" - był to dowódca zbrojnego polskiego podziemia niepodległościowego /podaje tak Informator o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956, Lublin 1993 s. 76/". W związku z tym organ stwierdził, że A.L. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Wskazał również organ, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2 , art. 2 i 4 ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A.L. podniósł, że "mylnie stwierdzono, iż walczył o utrwalanie władzy ludowej i z podziemiem Żelaznego - były to rozbitki band UPA...", oraz że "kto to był Żelazny nikt mi nie powiedział". Poza tym opisał bardzo szczegółowo warunki i uciążliwości odbywania służby wojskowej w latach powojennych. Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3 i art. 129 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego 1997r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2000r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia powtórzono w całości ustalenia i oceny dokonane już uprzednio. Podano, że stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZboWiD, a także informacji podanych przez zainteresowanego w toku postępowania weryfikacyjnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję A.L. podtrzymał wcześniejsze zarzuty. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustaw : z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy ostatnio wymienionej /w skrócie - ppsa/. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył; Skarga nie jest uzasadniona. Stosownie do przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Sama zatem służba w Wojsku Polskim rozpoczęta po 30 czerwca 1947 r. nie stanowi podstawy do zachowania uprawnień kombatanckich nabytych z tytułu o jakim mowa w w/w przepisie. Krytycznie ocenić należy wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pogląd jakoby w postępowaniu weryfikacyjnym "Kierownik Urzędu nie był obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 ustawy". Organ prezentując ten pogląd odwołuje się do "orzecznictwa Sądu Najwyższego" bez wskazania jakichkolwiek bliższych danych. Domyślać się więc można, że chodzi o wyrok Sądu Najwyższego z 21 marca 1996 r. III ARN 80/95 /OSNP 1996/18/261/, którego teza dokładnie pokrywa się z cytowaną przez organ. Nie dostrzega jednak organ, że wyrok ten zapadł w sprawie, w której zastosowanie miały przepisy ustawy sprzed jej nowelizacji ustawą z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, która weszła w życie 31 lipca 1997 r. Przed tą datą przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 nie zawierał w ogóle zdania drugiego. W orzecznictwie późniejszym wyrażono dość jednolicie pogląd odmienny, podzielany przez sąd rozpoznający sprawę niniejszą. W uchwale składu 7 sędziów z dnia 4 marca 2002 r. /ONSA 2002/4/132/ Naczelny Sąd Administracyjny, przywołując także wcześniejsze orzeczenia, stwierdził, że wniosek /zarzut/ osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. Postępowanie zatem w sprawie pozbawienia uprawnień obejmuje także badanie przesłanek "zachowania uprawnień", o ile oczywiście istnieją ku temu, wynikające z twierdzeń samego zainteresowanego lub zgromadzonego materiału, racjonalne wskazania. Jednym z określonych w ustawie tytułów jest wymienione w art. 1 ust. 2 pkt 6 "uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu". Do tej właśnie przesłanki odnieść należy obecne twierdzenia skarżącego co do charakteru walk, w których uczestniczył w październiku 1949 r. odbywając służbę wojskową. W piśmie skierowanym do Kierownika Urzędu z dnia 24 lutego 2000 r., stanowiącym reakcję na zawiadomienie o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego, skarżący wskazał, że w 1949 r. pełnił służbę w Brygadzie WOP w C., w październiku został "wywieziony na bandy ukraińskie w Lasy W.". W aktach sprawy zaś znajduje się sporządzona w sierpniu 1989 r. deklaracja członkowska, w której skarżący wpisał; "w roku 1949 służyłem w [...] Brygadzie WOP w C. w październiku brałem udział w akcji na bandę Żelaznego w lasach W. i P.", podał też nazwisko dowódcy. Nie ma więc wątpliwości, że swe uprawnienia skarżący łączy z walkami, w jakich uczestniczył w ramach odbywanej służby wojskowej w październiku 1949 r. Ze sformułowań użytych w odwołaniu wynika, że rzeczą drugorzędną dla skarżącego jest to, przeciwko komu owe akcje były skierowane. Skarżący źródła swych uprawnień zdaje się upatrywać nie tyle w podawanym fakcie walk z bandami UPA, co w fakcie odbywania służby wojskowej w niezwykle trudnych warunkach. Na szczegółowym opisie tych ostatnich skarżący koncentruje się zarówno w piśmie z dnia 24 lutego 2000 r., jak i w odwołaniu i skardze. Jak wskazano już wcześniej, wedle przepisów ustawy, służba wojskowa po 30 czerwca 1947 r., choćby odbywana w bardzo trudnych warunkach, sama w sobie źródła uprawnień kombatanckich nie stanowi. Tylko wówczas jest inaczej, kiedy odbywający tę służbę uczestniczył w walkach z oddziałami UPA lub Wehrwolfu. Ten jednak fakt musi być wykazany. W opisanej powyżej sytuacji, przy uwzględnieniu niczym nieuzasadnionej zmienności twierdzeń samego skarżącego, za prawidłową uznać należy ocenę organu co do braku przesłanek zachowania uprawnień. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego, na podstawie art. 151 ustawy ppsa skargę należało oddalić.