II SA/Kr 2209/01

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr) Sędziowie : WSA Małgorzata Brachel -Ziaja NSA Andrzej Niecikowski Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001r ., Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje tego samego organu z dnia [...] 2000 r., II. zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego J. Gł. kwotę 10 zł (dziesięć ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Il SA/Kr 2209/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 z późn. zm., pozbawił J.G. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD w N. decyzją z dnia [...] października 1984 r. z tytułu "walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej [...]06.1948 - [...]10.1950 r. /z przerwami/". W uzasadnieniu decyzji wskazał, że J.G. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka, pełnił służbę w Wojsku Polskim. Jak wynika z akt sprawy, podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy. W związku z tym organ stwierdził, że J.G. uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Wskazał również organ, że zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2 , art. 2 i 4 ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J.G. podniósł , że [...] czerwca 1948 r. został wcielony do [...] pułku KBW, a jednostka ta brała udział w walce z bandami UPA i innymi organizacjami przestępczymi, czyli brała udział w utrzymaniu bezpieczeństwa i porządku publicznego. Podał, że nie brał udziału w likwidacji polskiego podziemia wolnościowego. Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3 i art. 129 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2000 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia powtórzono w całości ustalenia i oceny dokonane już uprzednio. Podano, że stan faktyczny ustalono na podstawie akt ZboWiD, a także informacji podanych przez zainteresowanego w toku Dostępowania weryfikacyjnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję J.G. podtrzymał wcześniejsze zarzuty. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustaw: z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy ostatnio wymienionej /w skrócie - ppsa/. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył; Skarga jest uzasadniona. Stosownie do przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Krytycznie ocenić należy wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pogląd jakoby w postępowaniu weryfikacyjnym "Kierownik Urzędu nie był obowiązany do wyjaśniania czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 ustawy" . Organ prezentując ten pogląd odwołuje się do "orzecznictwa Sądu Najwyższego" bez wskazania jakichkolwiek bliższych danych. Domyślać się więc można, że chodzi o wyrok Sądu Najwyższego z 21 marca 1996 r. III ARN 80/95 /OSNP 1996718/261/, którego teza dokładnie pokrywa się z cytowaną przez organ. Nie dostrzega jednak organ, że wyrok ten zapadł w sprawie, w której zastosowanie miały przepisy ustawy sprzed jej nowelizacji ustawą z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, która weszła w życie 31 lipca 1997 r. Przed tą datą przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 nie zawierał w ogóle zdania drugiego. W orzecznictwie późniejszym wyrażono dość jednolicie pogląd odmienny, podzielany przez sąd rozpoznający sprawę niniejszą /por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 4 marca 2002 r. /ONSA 2002/4/132/: wniosek /zarzut/ osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich./. Na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy można zrekonstruować normę prawną, że "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zachowuje uprawnienia kombatanckie, jeżeli ma te uprawnienia z innych tytułów określonych w tej ustawie. Oznacza to, że w toku postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich powoływanie się przez taką osobę na inny, określony w ustawie tytuł do tych uprawnień nie może być utożsamiane z wnioskiem o przyznanie uprawnień, o którym mowa w art. 22 ust. 3 omawianej ustawy. Oznacza to również, że postępowanie w sprawie pozbawienia uprawnień obejmuje badanie przesłanek "zachowania uprawnień". Jednym z określonych w ustawie tytułów jest wymienione w art. 1 ust. 2 pkt 6 "uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu". W piśmie skierowanym do Kierownika Urzędu jeszcze z dnia 24 maja 2000 r. skarżący wskazał, że [...] czerwca 1948 r. został powołany do wojska i wcielony do KBW [...] p. B.. Podał, że z grupą operacyjną brał udział w akcjach wyjazdowych zwalczania UPA na terenie Lubelskiego, Hrubieszowskiego, Chełma Lubelskiego, Biłgoraja, Ustrzyk Dolnych itp. W aktach sprawy znajduje się deklaracja członkowska z lipca 1984 r., w której skarżący zapisał, iż w dniu [...] czerwca 1948 r. został wcielony do [...] p. KB W B., opisał przebieg służby i uzyskane stopnie wojskowe, oraz podał, że w "w/w jednostce wojskowej brał udział w walce z bandami UPA w Warszawskiem, Białostockiem i Kieleckiem i innych". Wobec treści w/w dokumentów zupełnie niezrozumiałe jest twierdzenie organu, jakoby jego ustalenia miały znajdować oparcie w oświadczeniach samego skarżącego, czy też "aktach sprawy". Właśnie twierdzenia skarżącego, prezentowane jeszcze w okresie ubiegania się o przyznanie uprawnień w żaden sposób nie zostały zweryfikowane, ani nawet zauważone. Od tej powinności, mieszczącej się w szerszym obowiązku należytego wyjaśnienia sprawy, nie zwalniał organu fakt pewnych różnic w określeniu miejsc walk wskazywanych przez skarżącego w opisanych wyżej pismach. Rzeczą organu było dokładne ustalenie, na podstawie wszystkich dostępnych dowodów, zgromadzonych i ocenionych z zachowaniem reguł określonych w art. 7 i 77 i 80 kpa, czy podawane przez zainteresowanego informacje są prawdziwe. Analiza materiału i wnioski z niej wynikające winny być dokładnie przedstawione w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z dyrektywami przepisu art. 107 § 3 kpa. Organ musi ocenić całokształt materiału dowodowego i podać na podstawie jakich dowodów dokonał ustaleń faktycznych, jakim dowodom odmówił wiarygodności i dlaczego. Stosownie do treści art. 145 § 1 c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane powyżej uchybienia przepisom art. 7, 77 i 107 § 3 kpa przesądzając konieczności zastosowania w/w przepisu. Dlatego też, na podstawie powołanego wcześniej przepisu w związku z art. 135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku . O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.