II SA/Kr 2210/01

WyrokWSA w Krakowie2005-11-23

Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Małgorzata Brachel Ziaja, Andrzej Niecikowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy działalność w Milicji Obywatelskiej i Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej w okresie powojennym, w tym udział w utrwalaniu władzy ludowej, może stanowić podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich?
Ratio decidendi
Działalność w Milicji Obywatelskiej i Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej, nawet związana z utrwalaniem władzy ludowej, nie może być uznana za działalność kombatancką w rozumieniu ustawy o kombatantach. Ustawa ta definiuje działalność kombatancką jako udział w walkach w składzie formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową, a jej działalność jako aparatu bezpieczeństwa publicznego nie jest równoznaczna z działalnością kombatancką.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi S.M. na decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, która utrzymała w mocy decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich. Uprawnienia te zostały przyznane skarżącemu za służbę w Milicji Obywatelskiej i ORMO w okresie powojennym, związaną z utrwalaniem władzy ludowej. Skarżący twierdził, że działał pod przymusem i nigdy nie brał udziału w utrwalaniu władzy ludowej, a powinien korzystać z uprawnień na podstawie innych przepisów ustawy. Sąd uznał skargę za niezasadną.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę S.M. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Szkodzińska Sędziowie WSA: Małgorzata Brachel Ziaja ( spr.) NSA: Andrzej Niecikowski Protokolant : Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2005 r. sprawy ze skargi S.M. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia 26 czerwca 2001 r. nr [....] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich skargę oddala Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 26 czerwca 2001 r. , nr [....] na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 z pożn. zm./ oraz art. 138 par l pkt l w zw. z art. 127 par. 3 k.p.a. po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek S.M. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 15. 09 2000 r. Nr: [....] o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich. Jak wynika z uzasadnienia , kwestionowana decyzja nie narusza prawa gdyż w toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, iż uprawnienia kombatanckie zostały przyznane S.M. przez ZBoWiD w K. z tytułu walki zbrojnej o utrwalania władzy ludowej za służbę w Milicji Obywatelskiej i ORMO w okresie od [....] .06. 1945 r do [....]. 05. 1948 r. . W takiej sytuacji podstawą prawną pozbawienia uprawnień jest przepis art. 25 ust. 2 pkt. 2 powołanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższa decyzję skarżący S.M. podnosi, że czuje się nią skrzywdzony. Po okupacji niemieckiej w czasie której pracował przy robotach przymusowych w O. pod nadzorem okupanta, wyjechał do Z. gdzie rozpoczął pracę, jako milicjant gdyż inaczej by nie uzyskał zameldowania . Kiedy się zorientował dokąd zmierza ta działalność postanowił zrezygnować z tej służby , co mu się udało w czerwcu 1946 r. lecz nie do końca gdyż mógł się zatrudnić, jako piekarz tylko pod warunkiem wstąpienia do ORMO. Nigdy nie brał udziału w utrwalaniu władzy ludowej. Na treść zaświadczenia, które uzyskał z WUSW w J. w 1984 r. nie miał wpływu. Uważa, że Urząd d/s Kombatantów nie wziął pod uwagę przymusu pod jakim znajdował się w 1945 r. na Ziemiach Odzyskanych i uwarunkowań stanu wojennego w roku 1984.. Zarzuca, że w stosunku do niego powinien być zastosowany przepis art. 25 ust. 3 ustawy o kombatantach... z dn. 24 .01. 1991 r. Na rozprawie w dniu [....] .11.2005 r. pełnomocnik skarżącego podkreślił, że przed 1948 r na ziemiach odzyskanych w ogóle nie było władzy ludowej więc nie mogło być mowy o utrwalaniu władzy ludowej lecz o utrzymaniu państwa w jego granicach. Uprawnienia kombatanckie przyznano skarżącemu za utrwalanie władzy ludowej, bo w tym czasie tylko tak przyjmowano. W rzeczywistości skarżący powinien korzystać z uprawnień kombatanckich przyznanych na podstawie art. l ust. 2 pkt. 6 ustawy o kombatantach.... W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosło jej oddalenie, podnosząc, że skarżący otrzymał uprawnienie kombatanckie za utrwalenie władzy ludowej w szeregach MO i ORMO. Ponieważ MO nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w związku z czym za żadną formę działalności w jej ramach jako formacji aparatu bezpieczeństwa publicznego uprawnienia obecnie nie przysługują. Zgodnie zaś z art. l ust. 2 pkt. 6 powołanej ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA oraz grupami Werwolfu. Sąd zważył, co następuje: Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2004 r., zatem stosownie do treści art. 97 par l ustawy z dnia 30. 08. 2002 r. -Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Właściwym przeto do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Skarga nie jest zasadna. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i i Osób Represjonowanych w Warszawie prawidłowo ustalił w oparciu o znajdującą się w aktach dokumentację , że S.M. został przyjęty w poczet członków zwyczajnych ZBoWiD w dniu [....].06. 1984 r. i uzyskał uprawnienie kombatanckie wyłącznie tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [....] .06. 1945 r. do [....].05 1948 r. pełniąc służbę w organach Milicji Obywatelskiej i w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej. Jak wynika z akt sprawy ; skarżący , ubiegając się o przyjęcie w poczet członków zwyczajnych ZBoWiD, - w deklaracji członkowskiej - podał, że przed wojną nie należał do żadnych organizacji konspiracyjnych. W okresie od dnia [....] .06. 1945 r do dnia [....]. 06. 1946 r pełnił służbę w organach MO. Po zwolnieniu z MO działał społecznie w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej we wsi D. od dnia [....]. 07. 1946 r. do dnia [....].05. 1948 r. gdzie brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem i pozostałymi na tym terenie organizacjami niemieckiego podziemia "Werwolf'. W życiorysie załączonym do tej deklaracji skarżący ograniczył się jedynie do wskazania okresu pracy w organach MO i stażu członkowskiego w ORMO nie podając jakie wykonywał zadania. W zaświadczeniu WUSW w J. , wydanym przez Naczelnika Wydziału Archiwum na prośbę zainteresowanego celem przedłożenia w ZBoWiD, został potwierdzony fakt i okres służby skarżącego w organach MO oraz okres członkostwa w ORMO. Jednocześnie potwierdzono, że brał on udział w okresie od dn. [....] .06. 1945 r do dn. [....].05.1948 r. w walkach z reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej. W świetle przepisu art. l ust. l ustawy z dnia 14. 01. 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego zwanej dalej ustawą, kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Zaś w ust. 2 ustawy wyszczególniona jest działalność, którą uznaje się za kombatancką, a w przepisach art. 2 i art. 3 za działalność równorzędną kombatanckiej. Do żadnej z nich nie można zakwalifikować działalności skarżącego. Bowiem działalność w szeregach MO i ORMO nie mieści się w pojęciu działalności kombatanckiej w ujęciu powołanej ustawy. Milicja Obywatelska jak trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę nie była zmilitaryzowaną służbą państwową. Przeto żadna działalność w szeregach MO jako formacji aparatu bezpieczeństwa publicznego nie może być uznana za działalność kombatancką lub równorzędną z tą działalnością, /por. wyrok NSA VSA2541/01, ONSA2003/3/100/ Skoro skarżący uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienie kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności o utrwalenie władzy ludowej, a brak jest podstaw do zachowania tych uprawnień z innych tytułów przewidzianych ustawą, to Kierownik Urzędu do spraw Kombatanckich w wyniku postępowania weryfikacyjnego prawidłowo zastosował przepis art. 25 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 24. 01. 1991 r o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło