II SA/Kr 2219/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia WSA Małgorzata Brachel- Ziaja Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska /spr./ AWSA Beata Cieloch Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej B.B. kwotę 10 /dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania II SA/Kr 2219/02 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] 06.2002 r, wydaną na podstawie art. II pkt 1 , art. 27 ust. 1, 2, 3, 5, art. 30, art. 31 b ust. 1 , art.3 6 ust. 1 , art. 43 ust. 1 , art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990r o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r Nr 64 poz.414 z późn. zm.) , Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. odmówił B. B. przyznania zasiłku stałego z powodu nie spełnienia wymogu określonego w art. 6 b ust.3 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że warunkiem przyznania takiej pomocy jest stwierdzenie, że dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego w art. 4 ust. 1l ustawy o pomocy społecznej , faktu bycia osobą zdolną do pracy lecz nie pozostającą w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki i pielęgnacji oraz posiadania orzeczenia o niepełnosprawności dziecka wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 (konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji) i pkt 8 (konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że B.B. nigdzie zawodowo nie pracuje, zarejestrowana jest jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jedno z dzieci, P. B. jest w wieku [...] lat i od kilku lat leczona jest z powodu astmy oskrzelowej. Decyzją Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności dziecko zostało zaliczone do osób niepełnosprawnych ze wskazaniem konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, o którym mowa w art. 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej. Nie spełnia natomiast wymogu pkt 7, tzn. , że dziecko wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dlatego też, wobec nie spełnienia wszystkich warunków określonych w art.27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej należało odmówić przyznania zasiłku stałego. W odwołaniu od tej decyzji B. B. zarzuciła, że jej dziecko wymaga stałej opieki i pielęgnacji z jej strony. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r znak : [...], wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 kpa , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powtórzyło argumentację prawną organu I instancji, cytując przepis art. 27 ust. 1 o pomocy społecznej oraz art.6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wyjaśniło, że w orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności winny być zawarte wskazania wymienione w pkt 7 i 8, dotyczące w szczególności: - konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, - konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia , rehabilitacji i edukacji. Z ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności wydanego w dniu [...] 04.2002r wynika, że P. B. nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Tym samym nie został spełniony jeden z warunków umożliwiających przyznanie matce dziecka zasiłku stałego. W tej sytuacji decyzja organu I instancji jest prawidłowa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję B.B. powtórzyła zarzuty przedstawione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła ojej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 póz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi /art. 134 ustawy/. Cytowany przez organ przepis art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji miał następujące brzmienie: "Zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, póz. 776 z późn.za.). Wskazania, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej, to: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7) oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. (pkt 8). Organy obydwu instancji nie przeprowadziły jednak analizy przepisu art. 27 ust.1 ustawy o pomocy społecznej. Nie wypowiedziały się czy warunki wymienione w tym przepisie (konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym) muszą być spełnione łącznie, czy też wystarczającym jest spełnienie jednego z nich (konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia , rehabilitacji i edukacji). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono również dlaczego organ przyjął , że wskazania, o których mowa w tym przepisie (art. 6b ust.3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji), muszą być spełnione łącznie. Przepis art. 6 b ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej miał następujące brzmienie: 1. Powiatowe zespoły orzekają na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego albo, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej. 2. Ośrodki pomocy społecznej mogą uczestniczyć na prawach strony w sprawach, w których orzekają powiatowe zespoły. 3. W orzeczeniu powiatowego zespołu, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w szczególności: 1) odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby, 2) szkolenia, w tym specjalistycznego, 3) zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, 4) uczestnictwa w terapii zajęciowej, 5) konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, 6) korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki, 7) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, 8) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, 9) spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. l ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602, Nr 123, poz. 779 i Nr 160, poz. 1086, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 133, póz. 872, z 1999 r. Nr 106, póz. 1216, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 43, póz. 483 i Nr 53, poz. 649 oraz z 2001 r. Nr 27, poz. 298, Nr 106, poz. 1149, Nr 110, poz. 1189, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, póz. 1353, Nr 125, póz. 1371, Nr 129, poz. 1444 i Nr 130, poz. 1452). Konstrukcja tego przepisu nie wskazuje, żeby wszystkie jego punkty miały być spełnione łącznie. Wręcz przeciwnie, niektóre punkty - ze względu na ich treść - pozostają w alternatywie rozłącznej. Wobec powyższego, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, niezbędnym jest dokonanie szczegółowej analizy przepisu art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z treści tego przepisu wynika , że dla przyznania zasiłku stałego muszą być spełnione następujące warunki: 1) osoba starająca się o zasiłek stały musi być zdolna do pracy, 2) nie może pozostawać w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, 3) opieka sprawowana przez osobę starającą się o zasiłek stały ma polegać na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, 4) dochód rodziny nie może przekraczać półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, 5) dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn.za.). Tak więc istotnym było: 1) czy opieka sprawowana przez skarżącą nad dzieckiem wymaga bezpośredniej, osobistej pielęgnacji (przy czym bezpośrednia osobista pielęgnacja nie musi być wynikiem znacznie ograniczonej możliwości samodzielnej egzystencji dziecka , gdyż warunek taki nie wynika z przepisu art.27 ust.2 ustawy) lub 2) czy opieka ta wymaga systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, Spójnik "i" użyty w cytowanym przepisie: opieka ma polegać na "bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym" nie musi oznaczać koniunkcji. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt a ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, jeżeli miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art.135 ustawy orzeczono jak w punkcie I wyroku . O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.