II SA/Kr 222/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.J. o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie skargi na postanowienie Wojewody z dnia 25 listopada 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od złożonej skargi W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł od skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] listopada 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji, skarżący M.J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie go od wpisu sądowego od skargi. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go renta inwalidzka. Skarżący jest współwłaścicielem działki o areale 15 a 30 m² (wielkość udziału 1/3) oraz właścicielem mieszkania o powierzchni 105,39 m². Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej. Obecnie utrzymuje się wyłącznie z renty inwalidzkiej w kwocie [...] zł miesięcznie, a po dokonaniu comiesięcznych niezbędnych płatności, pozostaje mu kwota około 206 zł. Miesięczne wydatki skarżącego przedstawiają się następująco: 284 zł opłaty bankowe, 129,83 zł energia elektryczna (50,04 zł + 49,93 zł + 29,86 zł), 48,90 zł telefon. Po dokonaniu comiesięcznych obowiązkowych opłat na utrzymanie pozostaje skarżącemu kwota 206 zł. Wobec tego skarżącego nie stać na dokonanie wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył dokumenty potwierdzające wysokość uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Na wstępie orzekający pragnie wyjaśnić kwestię granic żądania skarżącego. W rubryce 4 urzędowego formularza skarżący zakreślił bowiem, iż wnosi o "zwolnienie od kosztów sądowych", a ponadto w rubryce tej znajduje się zakreślenie sugerujące jakoby skarżący mógł domagać się ustanowienia radcy prawnego, jednakże z treści uzasadnienia wniosku (rubryka 5), jak również pisma skarżącego z dnia 23 lutego 2011 roku jednoznacznie wynika, że domaga się on zwolnienia od wpisu sądowego od złożonej skargi. Zgodnie z tezą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 roku sygn. akt III SA/Wa 632/04 w przypadku, gdy w formularzu urzędowym o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, o którym mowa w art. 252 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270), użyto ogólnego pojęcia "zwolnienie od kosztów sądowych", dopuszczalne jest jego uszczegółowienie przez stronę w piśmie składanym łącznie z tym formularzem, poprzez wskazanie o jaki rodzaj /typ/ kosztów chodzi wnioskującemu. Skoro skarżący wnioskuje jedynie o zwolnienie go od uiszczenia wpisu sądowego, to należy to żądanie uszanować i rozważać wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie (art. 245 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Taka właśnie sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżący uszczegółowił bowiem zakres swojego żądania poprzez określenie z jakiego rodzaju kosztów sądowych domaga się zwolnienia (wpis od skargi). W takim też zakresie został rozpoznany wniosek skarżącego. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. Jedynym źródłem utrzymania M.J. jest renta inwalidzka w wysokości [...] zł. Skarżący nie dysponuje dochodami z innych źródeł. Uzyskiwane w miesiącu dochody w całości przeznaczane są na bieżące utrzymanie. Skarżący nie posiada oszczędności, jak również cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Prowadzona prywatna działalność zawodowa została przez skarżącego zawieszona z powodu braku dochodów od kilku lat. W przedstawionej sytuacji majątkowej poniesienie przez skarżącego wpisu sądowego od skargi mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym własnym utrzymaniu, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby zatem pozbawić skarżącego prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).