II SA/Kr 223/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 listopada 2009 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek skarżącej A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych II) oddalić wniosek skarżącej A. G. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu W dniu 7 września 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej A. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, uzupełniony pismem z dnia 30 września 2010 r., w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 30 listopada 2009 r. We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i nieletnim synem. Ich miesięczny dochód wynosi 3.386 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości 850 zł oraz wynagrodzenie za pracę męża w wysokości 650 euro( 2.535 zł ). W skład majątku skarżącej wchodzi dom o pow. 100 m2 i samochód osobowy marki Honda [...] - rok produkcji 2005 r. Skarżąca podała także, ze mąż B. G., który pracuje we W., wynajmuje mieszkanie za które płaci 350 euro miesięcznie. Jego umowa jednak została wypowiedziana z dniem 20 września 2010 r. Spłaca kredyt z ratą miesięczną 200 euro. W piśmie z dnia 30 września 2010 r. uzupełniającym wniosek skarżąca wyjaśniła, iż jest współwłaścicielem samochodu marki Honda [...], rok produkcji 2005. samochód ten jest wzięty na raty w wysokości 240 euro miesięcznie. Mąż B. G. płaci czynsz za wynajem mieszkania za granica w wysokości 350 euro miesięcznie. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Do pisma skarżąca dołączyła następujące dokumenty: zaświadczenie o zatrudnienie męża B. G. ( wraz z polskim tłumaczeniem), historię rachunku bankowego za okres od 1 lipca do 30 września 2010 r., kserokopie faktury VAT na dostawę internetu i usług telefonicznych – za czerwiec, lipiec, sierpień 2010 r. kserokopię faktury VAT za pobór wody i odprowadzanie ścieków- na kwotę 50,69 zł, kserokopie faktury VAT za gaz na kwotę 51,08 zł. ( za okres czerwiec- sierpień 2010 r.) Kserokopie faktur VAT za dostawę energii elektrycznej na kwotę 85,70 zł. Z przedstawionego zestawienia miesięcznych wydatków wynika, iż opłaty za wodę, ścieki, energię elektryczną, gaz oraz usługi telekomunikacyjne wynoszą średnio 308,59 zł miesięcznie, Skarżąca wyjaśniła również, iż spłaca wraz z mężem kredyty gotówkowe. Wysokość miesięcznych rat wynosi odpowiednio 200 euro ( na budowę domu) i 240 euro ( na samochód). Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W tym miejscu należy wyjaśnić czym jest instytucja prawa pomocy. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). W przedmiotowej sprawie zarówno skarżąca jak i jej mąż posiadają stałe miesięczne dochody. Analizując przedstawione przez skarżącą zestawienie miesięcznych wydatków i odnosząc je do uzyskiwanych dochodów sąd uznał, iż poniesienie przez nią kosztów postępowania, nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla skarżącej i jej rodziny. Tym bardziej, iż w przedstawionym zestawieniu wydatków, o którym mowa powyżej znajdują się pozycje, które trudno uznać za wydatki konieczne ( telefon, Internet, wydatki związane z zakupem paliwa), mające pierwszeństwo przed zobowiązaniami z tytułu kosztów sądowych. Odnosząc się natomiast do kwestii spłacania przez skarżącą i jej męża rat kredytów należy podkreślić, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku właśnie koszty regulowania rat kredytu nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Jak wykazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1363/04 " fakt spłaty zaciągniętych kredytów czy też ponoszenia kosztów dalszej edukacji nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie praw pomocy". Skoro skarżąca zaciągnęła kredyty to musiało się to mieścić w jej możliwościach finansowych tzn. skarżąca oceniła swoją sytuację finansową jako na tyle dobrą, że będzie w stanie spłacić kredyty jednocześnie ponosząc wydatki związane z utrzymaniem. Z drugie strony musiała ona wykazać przed bankiem dochód w takiej wysokości, aby sprostać wymaganiom co do zdolności kredytowej przy obliczaniu, której bierze się pod uwagę nie tylko środki potrzebne na pokrycie kredytu, ale również na utrzymanie rodziny. Założenie, że konieczność spłaty kredytów powinna powodować zwolnienie od kosztów sądowych jest niezrozumiałe, bowiem koszty sądowe nie mogą być stawiane jako ostanie w kolejności ich zaspakajania. Reasumując instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i może być stosowna tylko do osób pozostających w bardzo trudnej sytuacji materialnej (ubóstwo), a strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów udziału związanych z jej udziałem w sprawie, gdyż koszty te są rodzajem daniny publicznej. W powyższej sytuacji zwolnienie skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych oznaczałoby bezzasadne przerzucenie ich ciężaru na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie- na współobywateli, jako podatników. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 257 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).