II SA/Kr 2235/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek NSA Piotr Lechowski Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2005 r sprawy ze skargi C. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia 22 sierpnia 2003 r Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] na rzecz skarżącego C. B. kwotę 10,- ( dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia 22 sierpnia 2003r. nr [...] wydaną na podstawie art.13 ust.5 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP /tekst jednolity Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz.368/, po rozpatrzeniu odwołania C. B. utrzymana została w mocy decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...] w zakresie umorzenia postępowania w sprawie przydziału kwatery stałej w garnizonie [...] . Wydanie powyższych decyzji poprzedzone zostało następującymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi: C. B. emeryt wojskowy złożył w dniu [...] maja 2001r. w organie I instancji wniosek o zamianę kwatery stałej. Wnioskodawca posiada prawo do kwatery stałej położonej w [...] przy ul. [...] , jest to kwatera o powierzchni użytkowej 68 m2 składająca się z 3 pokoi, kuchni, przedpokoju, łazienki, w której zamieszkuje wraz z żoną. W wniosku o zamianę kwatery C. B. podał, że chce zamienić posiadaną kwaterę stałą na kwaterę stałą o mniejszej powierzchni położoną w garnizonie [...] . Pismem z dnia [...] października 2002r. organ I instancji zwrócił się do C. B. o udzielenie szczegółowych informacji w związku z złożonym wnioskiem i równocześnie poinformował, że dysponuje wolnymi kwaterami w [...] . W odpowiedzi pismem z dnia [...] grudnia 2002r. C. B. poinformował, że jest zainteresowany przydzieleniem kwatery, ale tylko w [...] . Z kolei pismem z dnia [...] kwietnia 2003r. organ I instancji poinformował C. B., że został skreślony z listy osób oczekujących na kwaterę w garnizonie [...] . W uzasadnieniu swojego stanowiska organ I instancji powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2002r., w którym stwierdzono niezgodność przepisu § 2 ust.3 i przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową . W związku z powyższym organ I instancji jest zobowiązany dokonać weryfikacji wniosków emerytów i rencistów wojskowych ubiegających się o przydział kwatery w innym garnizonie. Jak podał organ I instancji wnioski tych osób ulegają skreśleniu ponieważ przepis art.13 ustawy z dnia 20 maja 1976r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w myśl, którego emeryci i renciści wojskowi mogli ubiegać się o przydział kwatery w wybranej miejscowości / o ile organ kwaterunkowy dysponował w tej miejscowości lokalami mieszkalnymi/ stracił moc z dniem 31 grudnia 1995r.. Nie obowiązuje również rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 1996r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, a w konsekwencji przepis § 13 ust.3 w myśl którego emeryt, rencista wojskowy mógł złożyć wniosek o przydział kwatery do dyrektora oddziału terenowego Agencji, właściwego dla obranego miejsca zamieszkania. W odpowiedzi pismem z dnia [...] kwietnia 2003r. C. B. podniósł, że nie rozumie dlaczego został skreślony z listy osób oczekujących na kwaterę w garnizonie [...] . Podał, że nie żąda przydzielenia kwatery, ale podtrzymuje swoją prośbę o zamianę mieszkania, gdy by ktoś wyraził chęć zamiany mieszkania z [...] na [...], lub w [...] była by wolna kwatera, która odpowiadała by metrażem, to chętnie dokonał by zamiany. W kolejnym piśmie z dnia [...] kwietnia 2003r. organ I instancji podtrzymał swoje stanowisko i argumenty zawarte w poprzednim piśmie z dnia [...] kwietnia 2003r.. A nadto dodał, że biorąc pod uwagę indywidualne przypadki osób szczególnie zainteresowanych uzyskaniem mieszkań w innym garnizonie, za zgodą przełożonych będzie się starał pomóc w uzyskaniu mieszkania w ramach międzygarnizonowej zamiany. Następnie C. B. wniósł pismo z dnia [...] maja 2003r. zatytułowane odwołanie. W piśmie podał, że składa odwołanie od decyzji Dyrektora WAM Oddziału Terenowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2003r. i pisma z dnia [...] kwietnia 2003r.. W uzasadnieniu podał, że otrzymał decyzję z [...] kwietnia 2003r. o skreśleniu z listy osób oczekujących na kwaterę w garnizonie [...] . Z decyzją tą się nie zgadza, nadto podnosi, że decyzja nie zawiera pouczenia w jakim czasie i do kogo można się odwołać. Wskazuje również, że powoływany przez organ wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie 1 maja 2003r., podczas gdy na liście osób oczekujących był przed tym terminem, a z uwagi, że prawo nie działa wstecz nie ma podstaw do skreślenia go z listy osób oczekujących. W następstwie pisma wniesionego przez C. B., Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] wydał dnia [...] czerwca 2003r. decyzję nr [...] , którą umorzył postępowanie w sprawie przydziału osobnej kwatery stałej w garnizonie [...] . W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP /tekst jednolity Dz.U/ z 2002r. Nr 42, poz.368/ nie upoważnia dyrektora oddziału terenowego agencji do dokonywania zamian kwater emerytom i rencistom wojskowym ubiegającym się o przydział kwatery w wybranym miejscu zamieszkania. Powyższe wynika z faktu, że przepis art.13 ustawy z dnia 20 maja 1976r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych /tekst jednolity Dz.U. z 1992r. Nr 5, poz. 80 z późn.zm./ w myśl którego emeryci i renciści wojskowi mogli ubiegać się o przydział kwatery w wybranej miejscowości, stracił moc z dniem 31 grudnia 1995r.. Nie obowiązuje również rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 1996r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o ustawy, a w konsekwencji przepis § 13 ust.3 w myśl którego emeryt, rencista wojskowy czy osoba uprawniona mogła złożyć wniosek o przydział kwatery do dyrektora oddziału terenowego Agencji właściwego dla wybranego miejsca zamieszkania. W związku z powyższym organ i instancji uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W odwołaniu od decyzji C. B. podniósł, że nie zgadza się z decyzją, albowiem wyrok Trybunału Konstytucyjnego na podstawie którego została wydana decyzja obowiązuje od 1 maja 2003r., podczas gdy na liście osób oczekujących na mieszkanie był przed tą datą. Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] , po rozpatrzeniu odwołania C. B., decyzją z dnia 22 sierpnia 2003r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu i instancji. W uzasadnieniu decyzji powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie złożył C. B., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu skargi podniósł argumenty zawarte w uzasadnieniu odwołania od decyzji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ II instancji podniósł, że w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2002r. stwierdzającym niezgodność § 2 ust.3, § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową /Dz.U. Nr 40, poz.47 z późn.zm./ z art.83 ust.1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP /Dz.U. Nr 42, poz.368/ oraz art.92 ust.1 zdanie pierwsze Konstytucji RP jak również niezgodność § 2 ust.3 cytowanego rozporządzenia z art.24 ust.1 pkt 1 w/w ustawy- z dniem 1 maja 2003r. w/w przepisy rozporządzenia tracą moc. W związku z powyższym w miejsce dotychczasowych kilku list kolejności żołnierzy, emerytów i rencistów wojskowych oczekujących na przydział kwatery stałej, kwatery zastępczej, poprawę warunków mieszkaniowych, dyrektor oddziału terenowego WAM jest zobowiązany utworzyć jedna listę osób oczekujących na realizację prawa do kwatery w drodze przydziału kwatery. W tej sytuacji niezbędna była weryfikacja wniosków emerytów i rencistów wojskowych ubiegających się o przydział kwatery. Na tych listach nie powinny znajdować się wnioski emerytów i rencistów wojskowych posiadających kwatery i ubiegających się ojej zamianę do innej miejscowości. Powyższe wynika z faktu, iż przepis art.13 ustawy z dnia 20 maja 1976r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych /Dz.U z 1992r. Nr 5, poz.80 z późn.zm./ w myśl którego emeryci i renciści wojskowi mogli ubiegać się o przydział kwatery w wybranej miejscowości, o ile wojskowy organ kwaterunkowy dysponował w tej miejscowości lokalami mieszkalnymi - stracił moc z dniem 31 grudnia 1995r.. A aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP /Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 368 / nie upoważnia Agencji do dokonywania zamiany kwater wyżej wymienionej grupie osób. Organ II instancji podnosi nadto, że decyzja o przydziale kwatery powinna powoływać podstawę prawną obowiązującą w dniu jej wydania, a zatem żądanie strony jest niemożliwe do spełnienia. Decyzja , przydziału kwatery w drodze zamiany wydana po orzeczeniu Trybunału byłaby dotknięta wadą /wydana bez podstawy prawnej / powodującą jej nieważność na podstawie art.156 § 1 pkt 2 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do przepisu art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie granice te wyznacza postępowanie o zamianę kwatery stałej przez emeryta wojskowego. Skarga w przedmiotowej sprawie jest zasadna. Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Natomiast spór jaki powstał pomiędzy skarżącym, a organami dotyczy stanu prawnego i sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy emeryt wojskowy posiadający kwaterę stałą może wystąpić z wnioskiem o zamianę posiadanej kwatery na inną kwaterę stałą. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że powoływany przez organy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2002r. sygn.akt U.4/01 /Dz.U. Nr 178, poz.1485/ w którym Trybunał orzekł, że § 2 ust.3 i § 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową /Dz.U. Nr 40, poz.471, z 2002r. Nr 80, poz.725/ są niezgodne z art.83 ust.1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP /Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz.368, Nr 74, poz.676/ oraz art.92 ust.1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a § 2 ust.3 powołanego rozporządzenia jest ponadto niezgodny z art.24 ust.1 pkt.1 tejże ustawy, nie dotyczy i nie rozstrzyga kwestii, czy emeryt wojskowy posiadający kwaterę stałą może wystąpić z wnioskiem o zamianę posiadanej kwatery na inną kwaterę stałą. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego zakwestionował te przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000r. w których ustalono przesłanki i procedury przydziału, kwater wbrew delegacji ustawowej zawartej w art.83 ust.1 pkt.1 lit.b ustawy, który jedynie upoważniał do określenia "sposobu i szczegółowych warunków" przydzielania kwater. W zaskarżonym rozporządzeniu dokonano bowiem - po pierwsze, podziału zasobów mieszkaniowych WAM które zostały przeznaczone zgodnie z art.24 ust.1 pkt 1-3 ustawy na realizację prawa żołnierzy do kwater, a po drugie, w ramach tego podziału przyjęto - tak w kompetencyjnym jak i materialnoprawnym wymiarze - kryteria przydziału uprawnionym kwater. W rozporządzeniu uregulowano ogólny mechanizm podziału zasobu mieszkaniowego z przeznaczeniem na realizację prawa uprawnionych do kwatery, a następnie realizacje tego prawa zróżnicowano według pozaustawowych kryteriów. Nadto w rozporządzeniu powołano do życia nieznaną ustawie instytucję " wstępnych list kolejności przydziału kwater", weryfikację list przez dowódców garnizonu, stąd też Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wskazał, że zaskarżone przepisy rozporządzenia ustanowiły regulacje odmienne od zasad przyjętych w ustawie. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował zmianę w sposobie realizowania przez organy uprawnień do przydziału kwater, nie zaś same uprawnienia. Dlatego też twierdzenie, że decyzja o przydziale kwatery w drodze zamiany wydana po orzeczeniu Trybunału byłaby dotknięta wadą powodującą jej nieważność na podstawie art.156 § 1 pkt 2 Kpa jest niezasadne. Drugi argument natury prawnej powoływany przez organy, który ma wskazywać na brak podstawy prawnej do ubiegania się przez emeryta, rencistę wojskowego o zamianę posiadanej kwatery stałej na inną, wynika z braku w obowiązującej ustawie z dnia 22 czerwca 1996r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, przepisu podobnego do art.13 jaki obowiązywał w ustawie z dnia 20 maja 1976r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Ten argument jest również nie zasadny, sam fakt braku analogicznego przepisu w obowiązującej ustawie nie wyłącza możliwości zamiany kwatery stałej przez emeryta wojskowego, jeżeli obowiązujący stan prawny zawiera stosowne rozwiązania. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa jest podmiotem powołanym do gospodarowania lokalami mieszkalnymi stanowiącymi zasób mieszkaniowy pozostający w dyspozycji Agencji. Przepis art.83 ust.1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP zawiera delegacje ustawową dla Ministra Obrony Narodowej do wydania rozporządzenia w którym m.in mają być określone sposoby i szczegółowe warunki gospodarowania lokalami mieszkalnymi. Obowiązujące w dacie wydania zaskarżonych decyzji rozporz. Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową /Dz.U. Nr 40, poz. 471/ przewidywało taki sposób gospodarowania jak zamiana lokali. Przepis § 1 ust.1 lit.b powołanego rozporządzenia stanowił, że rozporządzenie określa sposób i szczegółowe warunki przydzielania, zwalniania i zamiany kwater /lokali mieszkalnych/. Natomiast przepis § 9 rozporządzenia zezwalał nawet na zamianę kwatery lub lokalu mieszkalnego na inną kwaterę lub lokal nie będący w zasobach mieszkaniowych Agencji. Powoływany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie dotyczył powyższych przepisów rozporządzenia. Również obowiązujące aktualnie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 czerwca 2005r. w sprawie gospodarowania lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencja Mieszkaniową /Dz.U. Nr 116, poz.975/ przewiduje taką formę gospodarowania lokalami mieszkalnymi jak zamiana lokali. Zasady dokonywania zamian lokali mieszkalnych reguluje przepis § 4 powołanego rozporządzenia. Należy również zaznaczyć, że zarówno ustawa z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, jak i wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000r. obowiązujące w dacie wydania zaskarżonych decyzji, jak i rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 czerwca 2005r. aktualnie obowiązujące nie wyłączają w stosunku do emerytów /rencistów/ wojskowych możliwości stosowania takiej formy gospodarowania lokalami mieszkalnymi jaką jest zamiana lokali. Jedynie w przypadku przyznania emerytury wojskowej, wojskowej renty inwalidzkiej lub wojskowej renty rodzinnej w trybie wyjątkowym, przewidzianym w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, nie powoduje powstania prawa do kwatery ani świadczeń wynikających z tego prawa /art.27 ustawy/. Natomiast emeryci /renciści/ wojskowi, którzy uzyskali emeryturę w trybie zwykłym przewidzianym w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych zachowują zarówno prawdo kwatery jak i innych praw wynikających z tego prawa. Stąd tez wskazane wyżej przepisy stanowią podstawę prawną do dokonania zamiany kwatery stałej która przysługuje emerytowi wojskowemu na inną kwaterę stałą. Natomiast odrębnym zagadnieniem jest dysponowanie przez organy odpowiednią wolną kwaterą stałą i faktyczna możliwość zrealizowania tej zamiany. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że umorzenie postępowania w sprawie zamiany kwatery stałej przez emeryta wojskowego jako postępowania bezprzedmiotowego, z uwagi na brak podstawy prawnej do dokonania zamiany, dokonane zostało z naruszeniem prawa. Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art.145 § 1 pkt. 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/ uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję, albowiem stwierdził, że wydana została z naruszeniem prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy.